รายงาน : เวิร์คช็อป ‘ครูวิทย์ออนไลน์’ ส่งต่อเทคนิคสอนเคมีแบบย่อส่วน
เดินหน้าส่งเสริมศักยภาพครูวิทยาศาสตร์อย่างต่อเนื่อง สำหรับ กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย (Dow) ร่วมกับ สมาคมเคมีแห่งประเทศไทยฯ และ สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา (สพฐ.) จัดเวิร์คช็อปออนไลน์ “การอบรมเทคนิคปฏิบัติการเคมีแบบย่อส่วน สำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษา โครงการห้องเรียนเคมีดาว รุ่นที่ 8” ให้กับครูวิทยาศาสตร์ทั่วประเทศ กว่า 200 คน
การจัดเวิร์คช็อปครั้งนี้ ก็เพื่อมุ่งขยายผล และประยุกต์เทคนิคการทดลอง ที่มีความปลอดภัย ประหยัด ใช้สารเคมีน้อย สู่ชั้นเรียนวิทยาศาสตร์ที่เข้าถึงได้ง่ายขึ้นของเด็กไทยทั่วประเทศ โดยมีครูต้นแบบของโครงการฯ ในรุ่นก่อนๆ ร่วมกันถ่ายทอดเทคนิคการสอนที่ สร้างการมีส่วนร่วมของนักเรียน ผ่านการลงมือปฎิบัติจริงด้วยชุดการทดลองเคมีแบบย่อส่วน ต่อเนื่องเป็นปีที่ 9
นางภรณี กองอมรภิญโญ ผู้อำนวยการฝ่ายองค์กรสัมพันธ์ ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กลุ่มบริษัท ดาว ประเทศไทย กล่าวว่า เนื่องจากเล็งเห็นถึงความยากลำบากในการจัดการเรียนการสอนของครู การเข้าถึงการทดลอง และชุดอุปกรณ์ต่างๆ แม้กระทั่งในภาวะปกติ ก็มีความลำบากในการจัดหาสารเคมี หรือชุดการทดลองอยู่แล้ว ยิ่งต้องเผชิญกับการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ เนื่องจากวิกฤตการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019 หรือโควิด-19
“วิชาวิทยาศาสตร์ที่ต้องเรียนรู้ผ่านการทดลอง อาจไม่ได้รับความสะดวกในการลงมือปฏิบัติจริงมากยิ่งขึ้น ด้วยเหตุนี้ จึงส่งมอบความรู้เทคนิคปฏิบัติการเคมีแบบย่อส่วนให้กับคุณครูทุกท่าน เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ทั้งในห้องเรียน และทางออนไลน์ ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด” นางภรณี กล่าว
สำหรับระบบการเรียนผ่านเทคนิคปฏิบัติการทดลองเคมีแบบย่อส่วน (Small-Scale Chemistry Laboratory) เป็นสื่อการสอนที่ได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในต่างประเทศ ใช้สารเคมีน้อยกว่าการทดลองแบบปกติถึง 2,000 เท่า ชุุดการทดลองมีขนาดเล็ก และมีความปลอดภัยสููง นักเรียนสามารถลงมือทำได้ด้วยตนเอง ทำให้เกิดความเข้าใจ จดจำง่าย และมีทัศนคติที่ดีต่อการเรียน ซึ่งจะกระตุ้นความอยากรู้อยากเห็นของนักเรียน และส่งผลต่อความสนใจในการเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ ยิ่งไปกว่านั้น ยังได้รับการยอมรับจากยูเนสโก ว่าได้ผลลัพธ์เสมือนชุดการทดลองปกติ
ศ.ดร.สุภา หารหนองบัว นายกสมาคมเคมีแห่งประเทศไทยฯ ระบุว่า โครงการห้องเรียนเคมีดาว ได้สร้างการเรียนรู้เชิงประจักษ์ให้กับทั้งครูผู้สอน และนักเรียน จากการทำวิจัยแสดงผลความสอดคล้องของการใช้ชุดการทดลองเคมีแบบย่อส่วนเสริม เข้ามาใช้ในการเรียนการสอนจริงในชั้นเรียนแทนการทดลองแล็ปปกติ ผลออกมาพบว่า ชุดการทดลองเคมีแบบย่อส่วน ช่วยให้ได้ผลการเรียนรู้ที่ครบถ้วน มีประสิทธิภาพ และเป็นประโยชน์ต่อผู้เรียน และผู้สอน อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับโรงเรียนที่ยังไม่ได้ใช้ชุดการทดลองแบบย่อส่วน หรือมีข้อจำกัดด้านอุปกรณ์ และห้องทดลองที่จำเป็นสำหรับการเรียนการสอน
ทั้งนี้ นับตั้งแต่ปี 2556 โครงการฯ ได้ช่วยส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้การทดลองเคมีอย่างทั่วถึง และมีความปลอดภัย ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายพัฒนาอย่างยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ (Sustainability Development Goal – SDG) ได้แก่ เป้าหมายที่ 4 การได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ เป้าหมายที่ 10 การลดความเหลื่อมล้ำของรายได้ เป้าหมายที่ 12 การบริโภค และการผลิตด้วยความรับผิดชอบ และเป้าหมายที่ 17 ความร่วมมือเพื่อเดินไปสู่เป้าหมายร่วมกัน
ดังนั้น หากวงการศึกษาไทยนำเทคนิคมาใช้ จะช่วยส่งเสริม และสนับสนุนเชิงบวกในแง่ของการลดต้นทุนของการใช้สารเคมี และค่าใช้จ่ายลงกว่า 90% ช่วยลดปริมาณของเสีย ซึ่งสอดคล้องกับกระแสโลกที่ต้องการรักษาสิ่งแวดล้อม อีกทั้ง ครูก็สามารถสร้างสรรค์โจทย์การทดลองหัวข้อทางวิทยาศาสตร์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ เกิดมุมมองการคิดค้น และต่อยอดชุดการทดลองใหม่ๆ ในชั้นเรียน
ดร.โชติมา หนูพริก ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนาการศึกษาสำหรับผู้มีความสามารถพิเศษ สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา (สพฐ.) ซึ่งเข้ามาร่วมต่อยอด และขยายผลโครงการในปีนี้ เพื่อเชื่อมโยงเทคนิคปฏิบัติการเคมีแบบย่อส่วน เข้าสู่หลักสูตรการเรียนการสอนตามนโยบายของกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) เสริมว่า การอบรมหลักสูตรนี้ สอดคล้องกับนโยบายของ สพฐ.ทั้งในด้านการยกระดับของครูผู้สอนให้เป็นผู้อำนวยการเรียนรู้ ที่ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ไปสู่นักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ นับเป็นตัวอย่างที่ดี และน่าชื่นชมของการก้าวสู่การพัฒนาการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ซึ่งมุ่งสร้างโอกาส และความเสมอภาคทางการศึกษา ปฏิรูปกลไก และระบบการผลิตและพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา ให้มีคุณภาพมาตรฐาน
“อีกทั้ง ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการบริหาร และจัดการศึกษาตามนโยบายของ ศธ.ซึ่งจะส่งผลทำให้นักเรียนมีความสามารถในการเรียนรู้ รักที่จะเรียนรู้ในรูปแบบที่หลากหลาย มีความสนุกกับการเรียนรู้ และมีโอกาสได้เรียนรู้นอกห้องเรียนอย่างสร้างสรรค์” ดร.โชติมา กล่าว
ปิดท้ายที่ ศ.ดร.ศุภวรรณ ตันตยานนท์ ผู้อำนวยการโครงการห้องเรียนเคมีดาว กล่าวว่า ตลอด 9 ปีที่ผ่านมา โครงการห้องเรียนเคมีดาวได้จัดอมรมเทคนิคปฏิบัติการเคมีแบบย่อส่วน ให้ครูทั่วประเทศ และครูในอาเซียนอย่างต่อเนื่อง โดยสร้างครูต้นแบบที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิคปฏิบัติการเคมีแบบย่อส่วนกว่า 80 คน ที่ช่วยเผยแพร่ความรู้ให้กับโรงเรียนมากกว่า 1,000 แห่ง ส่งผลให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในการเรียนการสอนแก่เด็กนักเรียนมากกว่า 150,000 คนทั่วประเทศ
ทั้งนี้ ในอนาคต ยังมีแผนงานในการส่งมอบความรู้ และนวัตกรรมด้านการศึกษาวิทยาศาสตร์ใหม่ๆ ผลิตสื่อการเรียนการสอนที่ทุกคนสามารถเข้าถึงได้ เพื่อพัฒนาศักยภาพครูวิทยาศาตร์ไทย และอาเซียนให้ก้าวสู่มาตรฐานระดับโลกต่อไป
