เรียนไทยได้จีน : นิทานสุภาษิตจีน (243) 成语故事 (二四三)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 人死留名 rén sǐ liú mínɡ (เหริน สื่อ หลิว หมิง) โดย คำว่า 人 rén (เหริน) แปลว่า คน มนุษย์ 死 sǐ (สื่อ) แปลว่าตาย เสียชีวิต 留 liú (หลิว) แปลว่า เหลือไว้ ทิ้งไว้ 名 mínɡ (มิ่ง) แปลว่า ชื่อ ชื่อเสียง ดังนั้น เมื่อรวมกันแล้วหมายถึง คนตายไปแล้ว แต่ชื่อยังอยู่ แม้ตัวตายแต่ชื่อเสียง หรือเกียรติยศยังอยู่ มาดูนิทานตัวอย่างกันครับ
โบราณว่าไว้สถานภาพของประเทศชาตินั้น เมื่อแตกแยกนานวันก็ต้องมีวันรวมตัว และเมื่อรวมตัวกันนานก็ต้องมีวันแตกแยก 天下大势，分久必合，合久必分/天下大勢，分久必合，合久必分 Tiānxià dà shì, fēn jiǔ bì hé, hé jiǔ bì fēn (เทียนเซียะ ต้า ฉื้อ, เฟิน จิ่ว ปี้ เหอ, เหอ จิ่ว ปี้ เฟิน) ราชวงศ์ถัง 唐朝 Tánɡ cháo (ถัง เฉา) ของจีนปกครองแผ่นดินจีนอย่างยาวนานเกือบสามร้อยปี ผ่านยุคที่รุ่งโรจน์อย่างที่สุด ทำให้แผ่นดินจีนกลายเป็นศูนย์กลางทางการเมือง การค้า วัฒนธรรม การศึกษา และนวัตกรรมแห่งหนึ่งของโลก แล้วค่อยๆ ร่วงโรยถดถอย จนสุดท้ายแตกสลายดับสิ้นตามกาลเวลา
ในช่วงสิ้นสุดการปกครองของราชวงศ์ถัง เกิดการแก่งแย่งชิงความเป็นจ้าวแห่งแผ่นดินจีน เราเรียกยุคนี้ว่า ยุคแห่งห้าราชวงศ์ 五代 Wǔdài (อู่ ไต้) ซึ่งได้แก่ โห้วเหลียง 后梁/後梁 Hòuliánɡ, โห้วถัง 后唐/後唐 Hòutánɡ, โห้วจิ้น 后晋/後晉 Hòujìn, โห้วฮั่น 后汉/後漢 Hòuhàn และ โห้วโจว 后周/後周 Hòu zhōu วิกฤตความแตกแยก ศึกชิงบ้านชิงเมืองชิงบัลลังก์กันนี้ ดำเนินไปเป็นเวลาห้าสิบกว่าปี ราชวงศ์แรกที่ผ่านการปฏิวัติโค่นอำนาจราชวงศ์ถังลง และสถาปนาราชวงศ์ใหม่ขึ้นมา ก็คือราชวงศ์โห้วเหลียง ภายใต้การนำของ จูเวิน 朱温 Zhū wēn ซึ่งต่อมาก็คือ เหลียงไท่จู่ 梁太祖 Liánɡtàizǔ ปฐมกษัตริย์แห่งเหลียง
ที่มาภาพ : mage.baidu.com/search
มีเรื่องเล่าว่า การที่จูเวินโค่นอำนาจราชวงศ์ถัง และตั้งราชวงศ์ใหม่ได้ ก็เพราะมีขุนศึกหนุ่มคู่บัลลังก์คนหนึ่งนามว่า หวางเยี่ยนจาง 王彦章 Wánɡ Yànzhānɡ ขุนศึกหนุ่มคนนี้ติดตามจูเวินรบทัพจับศึกเหนือใต้ไม่เคยแพ้ให้กับใครเลย จึงเป็นที่โปรดปรานยิ่งของจูเวิน ซึ่งสร้างความไม่พอใจ และเป็นที่อิจฉาริษยาของขุนนางอื่นๆ เมื่อจูเวิน หรือเหลียงไท่จู่สวรรคต กษัตริย์องค์ใหม่ขึ้นครองราชย์ ก็เป็นทีของเหล่าขุนนางที่รอคอยโอกาสมานาน จึงรวมหัวกันว่าร้ายต่อหวางเยี่ยนจาง ซึ่งหวางเยี่ยนจางผู้นี้เก่งแต่การรบในสมรภูมิ แต่ขาดความสามารถในการปะทะคารมกับใคร จึงเป็นฝ่ายพ่ายแพ้ในเวทีน้ำลายให้กับเหล่าขุนนางในราชสำนัก เขาถูกปลดจากตำแหน่งแม่ทัพ
แต่เมื่อผ่านไปไม่นาน ก็เกิดศึกสงครามขึ้นอีก ฝ่ายราชวงศ์เหลียงขาดแคลนแม่ทัพเก่งๆ ที่จะออกรบได้ ทางราชสำนักจึงต้องบากหน้าไปเชิญหวางเยี่ยนจางกลับเข้ารับราชการอีกครั้ง แต่เนื่องจากกาลเวลาผ่านไป คนก็แก่เฒ่าชราไปตามธรรมชาติ ดังนั้น ขุนพลหวางเยี่ยนจางแม้นมีใจภักดี และออกรบด้วยจิตใจที่ฮึกเหิม แต่กองทัพเหลียงที่ขาดการฝึกฝนมานาน ก็ไร้ความสามารถในการรบทัพจับศึก ดังนั้น กองทัพของเหลียงภายใต้การนำของหวางเยี่ยนจางจึงพ่ายแพ้ต่อศัตรู ตัวเขาเองก็ถูกศัตรูจับเป็นเชลยศึกในค่ายศัตรู ซึ่งก็คือราชวงศ์โห้วถัง
ผู้นำแห่งโห้วถังต้องการให้หวางเยี่ยนจางยอมสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์ถัง แต่หวางเยี่ยนจางตอบกลับว่าเสือตายทิ้งหนังไว้ คนตายทิ้งชื่อไว้ 豹死留皮, 人死留名 Bào sǐ liú pí, rén sǐ liú mínɡ (ป้าว สื่อ หลิว ผี, เหริน สื่อ หลิว หมิง) ข้าเป็นถึงขุนศึกแห่งเหลียง ไฉนเลยจะรักตัวกลัวตาย ทำตัวเป็นข้าสองเจ้า บ่าวสองนาย และร้องขอให้ประหารชีวิตตนเองเสีย ซึ่งเขาก็ได้รับสนองตามที่ร้องขอ ซึ่งแม้นว่าเขาจะตายไปแล้ว แต่ชื่อเสียงของเขาก็ยังอยู่ในประวัติศาสตร์ให้เราได้เรียนรู้ตลอดมานั่นเอง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：生前做了功绩，死后可以传名于后世
成語比喻：生前做了功績，死後可以傳名於後世
Chénɡyǔ bǐyù：Shēnɡ qián zuò le ɡōnɡjī, sǐ hòu kěyǐ chuán mínɡ yú hòu shì
เฉิงยหวี่ ปี่ ยวี่ : เฌิง เฉียน จั้ว เลอะ กงจี, สื่อ โห้ว เขออี่ ฉวาน หมิง ยหวี โห้ว ฉื้อ
สุภาษิตเปรียบว่า ตอนมีชีวิตอยู่ทำบุญไว้ ตายไปแล้วก็ทิ้งชื่อไว้ให้ลูกหลาน
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
为了荣华富贵而拼搏了一生，到了年纪老迈，应该多做善事追求人死留名。
為了榮華富貴而拼搏了一生，到了年紀老邁，應該多做善事追求人死留名。
Wèile rónɡhuá fùɡuì ér pīnbó le yīshēnɡ, dàole niánjì lǎomài, yīnɡɡāi duō zuò shànshì zhuīqiú rén sǐ liú mínɡ.
เว่ยเลอะ หรงหวฺา ฟู่กุ้ย เอ๋อร์ พินปั๋ว เลอะ อีเฌิง, ต้าวเลอะ เหนียนจี้ เหล่าม่าย, อิงไก ตัว จั้ว ซานฉื้อ จุยฉิว เหริน สื่อ หลิว หมิง
ดิ้นรนต่อสู้เพื่อความรุ่งเรืองและความมั่งคั่งมาทั้งชีวิต เมื่อยามเฒ่าชราลง ควรหมั่นทำความดีให้มาก ยามตายไปก็ยังเหลือชื่อไว้
