เรียนไทยได้จีน : นิทานสุภาษิตจีน (251) 成语故事 (二五一)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 趁火打劫 Chèn huǒ dǎ jié (เชิ่น หั่ว ต่า เจี๋ย) โดย 趁/ chèn (เชิ่น) แปลว่า ฉวยโอกาส 火 huǒ (หั่ว) แปลว่า เพลิง เพลิงไหม้ 打劫 dǎ jié (ต่าเจี๋ย) แปลว่า ปล้น โจรกรรม สุภาษิตนี้สามารถแปลได้ว่า โจรกรรมบ้านที่กำลังเกิดเพลิงไหม้ หรือการฉวยโอกาสหาผลประโยชน์จากไฟสงคราม ซึ่งมันมีที่มาจากกลยุทธ์การทำศึกสงคราม ก็คือการเข้าโจมตีข้าศึกในตอนที่ข้าศึกกำลังเพลี่ยงพล้ำ หรือการฉวยโอกาสบุกโจมตีข้าศึกตอนที่เหตุการณ์ภายในของข้าศึกกำลังเกิดปัญหา ซึ่งความหมายปัจจุบันนี้ก็คือ การฉวยโอกาสเอาเปรียบคนอื่นที่กำลังเดือดร้อน เอาเปรียบคนที่กำลังตกทุกข์ได้ยาก มาดูตัวอย่างจากนิทานสุภาษิตจีนนี้กัน
จีนในช่วงปลายยุคชุนชิว 春秋 Chūnqiū แห่งราชวงศ์โจวตะวันออก 东周/東周 Dōnɡzhōu (ตงโจว) ที่แม้นราชวงศ์ยังอยู่ แต่อำนาจบริหารสั่งการไม่เหลือเลย ทั้งหมดขึ้นอยู่กับบรรดาเจ้าผู้ครองนครรัฐต่างๆ ทำให้เกิดศึกชิงดินแดน ชิงบารมีกันมิหยุดหย่อนเป็นเวลานับร้อยๆ ปี ในช่วงตอนท้ายแห่งยุคนี้ รัฐเล็กทางใต้สองรัฐอันได้แก่ รัฐอู๋ 吴国/吳國 Wúɡuó และรัฐเยว่ 越国/越國 Yuèɡuó ต่างก็สะสมกำลังสู้รบกัน เพื่อชิงดินแดนกันมิหยุดหย่อน จนมาถึงยุคฟูไช 夫差 Fūchāi เจ้านครรัฐอู๋ ได้สะสมกำลังมากมาย และเข้มแข็งมาก ทำให้ในช่วงนั้น บารมีของเขาแผ่ไพศาล เป็นที่ยำเกรงของรัฐเล็กๆ ทั้งหลาย โดยเฉพาะเมื่อเขายกทัพบุกโจมตีเมืองเยว่ จนสามารถโค่นล้มเยว่ที่อยู่ภายใต้การปกครองของโกวเจี้ยน 勾践/勾踐 Gōujiàn ได้สำเร็จ อำนาจ และบารมีของฟูไชก็กว้างไกล จนเป็นที่ย่อมรับกันว่าเป็นหนึ่งในห้าเสือแห่งยุคชุนชิวเลยทีเดียว 春秋五霸 Chūnqiū wǔ bà (ชุนชิว อู่ ป้า)
(ที่มาภาพ：http://image.baidu.com/search)
เมื่อรัฐเยว่ถูกยึดครองแล้ว ฟูไชจับเอาเจ้าผู้ครองนครรัฐเยว่นามว่าโกวเจี้ยนมาเป็นเชลยศึกที่รัฐอู๋ โกวเจี้ยนต้องยอมกล้ำกลืนฝืนทนรับใช้ฟูไชอยู่หลายปี จนได้รับการปล่อยตัวกลับรัฐเยว่ของตนได้อีกครั้ง เมื่อโกวเจี้ยนกลับถึงบ้านเมืองของตนแล้ว ก็ตั้งหน้าตั้งตาฟื้นฟูบ้านเมือง พัฒนาเศรษฐกิจ การเกษตร ปรับปรุงคุณภาพชีวิตประชาชน และแอบซ่องสุมกำลังพล เขาใช้เวลาสิบปีในการฟื้นฟูบ้านเมืองจนเข้มแข็งขึ้นมาได้อีกครั้งหนึ่ง
ในขณะที่รัฐอู๋กลับกำลังเผชิญกับภัยพิบัติทางธรรมชาติอย่างหนักตลอดหลายปี ผนวกกับฟูไชเองก็ได้นำประเทศชาติของตนเข้าเป็นสมาชิกพันธมิตรทางเหนือ ดังนั้น เมื่อพันธมิตรเกิดศึกสงครามกับรัฐใดๆ รัฐอู๋ก็จะจัดส่งกำลังทหารไปช่วยพันธมิตรของตน เมื่อเป็นเช่นนี้ ทำให้รัฐอู๋ที่กำลังเผชิญกับภัยธรรมชาติ เศรษฐกิจตกต่ำ ชาวบ้านอดอยาก บ้านเมืองกำลังเดือดร้อน แต่เจ้าเมืองก็ยังต้องเกณฑ์คนไปช่วยรัฐพันธมิตรรบอีก สร้างความระส่ำระส่ายให้บ้านเมืองมาก โกวเจี้ยนแห่งรัฐเยว่เห็นเป็นโอกาสอันงาม จึงยกพลบุกโจมตีรัฐอู๋ และก็สามารถยึดครองรัฐอู๋ได้สำเร็จ ดังนั้น การบุกโจมรัฐอู๋ในขณะที่รัฐอู๋กำลังเดือนร้อนนี้ จึงกลายมาเป็นสุภาษิตที่ว่านี้เอง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：趁别人遇到紧张危急的时候捞取别人的权益。
成語比喻：趁別人遇到緊張危急的時候撈取別人的權益。
Chénɡyǔ bǐyù： Chèn biérén yù dào jǐnzhānɡ wéijí de shíhòu lāoqǔ biérén de quányì.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่ : เชิ่น เปี๋ยเหริน ยหวี้ ต้าว จิ่นจาง เหวยจี๋ เตอะ ฉือโห้ว เลาฉวี่ เปี๋ยเหริน เตอะ เฉวียนอี้
สุภาษิตเปรียบว่า ฉวยโอกาสที่คนอื่นกำลังเผชิญวิกฤตอยู่ ตักตวงเอาผลประโยชน์
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
战争给老百姓带来的是灾难，但有些国家不但不出手相救，反而 趁火打劫，大量出售武器。
戰爭給老百姓帶來的是災難，但有些國家不但不出手相救，反而趁火打劫，大量出售武器。
Zhànzhēnɡ ɡěi lǎobǎixìnɡ dài lái de shì zāinàn, dàn yǒuxiē ɡuójiā bùdàn bù chūshǒu xiānɡ jiù, fǎn’ér chènhuǒdǎjié, dàliànɡ chūshòu wǔqì.
จ้านเจิง เก่ย เหลาไป่ซิ่ง ไต้ ไหล เตอะ ฉื้อ จายน่าน, ต้าน โหย่วเซีย กั๋วเจีย ปู๋ต้าน ปู้ชูโฉ่ว เซียงจิ้ว, ฝ่านเอ๋อ เชิ่น หั่ว ต่า เจี๋ย, ต้าเลี่ยง ชูโฉ้ว อู่ชี่
สงครามนำหายนะมาสู่ประชาชน แต่บางประเทศไม่เพียงแต่ไม่ยื่นมือเข้าช่วยเหลือ แต่กลับฉวยโอกาสหาผลประโยชน์จากไฟสงครามด้วยการขายอาวุธจำนวนมากแทน
