เรียนไทยได้จีน : นิทานสุภาษิตจีน (262) 成语故事 (二六二)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 杀鸡焉用牛刀/殺雞焉用牛刀 shā jī yān yònɡ niúdāo (ฌา จี เยียน โย่ง หนิวเตา) โดย คำว่า 杀/殺 shā (ฌา) แปลว่า ฆ่า 鸡/雞jī (จี) แปลว่า ไก่ 焉 yān (เยียน) แปลว่า ทำไม ไยต้อง 用 yònɡ (โย่ง) แปลว่า ใช้ 牛 niú (หนิว) แปลว่าวัว โค 刀 dāo (ตาว) แปลว่า มีด ดังนั้น เมื่อรวมกันแล้วหมายถึงจะฆ่าไก่ไยต้องใช้มีดฆ่าวัว ใช้มีดโคถึกฆ่าไก่ ใช้เปรียบเปรยการทุ่มใช้กำลังอันมากมายเพื่อผลลัพธ์อันน้อยนิด ซึ่งมันจะไม่คุ้มค่ากับที่ได้ลงแรงไป อาจจะมีความหมายใกล้เคียงกับขี่ช้างจับตั๊กแตน มาดูนิทานตัวอย่างกันครับ
ขงจื่อ 孔子 Kǒnɡzǐ ปรัชญาเมธีผู้ยิ่งใหญ่ของจีนในยุคชุนชิว ด้วยวิธีการสอน หลักการสอน และวิถีปฏิบัติของขงจื่อ ทำให้ชื่อเสียงของเขาขจรขจายไปทั่วแผ่นดิน เป็นที่เคารพยกย่องมากจวบจนปัจจุบัน ด้วยเหตุนี้ จึงทำให้ขงจื่อมีลูกศิษย์มากมาย สำหรับหลักการสอนของขงจื่อมีอยู่วิชาหนึ่งที่กล่าวถึงพิธีกรรม และดนตรี ซึ่งก็คือผู้บริหารบ้านเมืองเคร่งครัดในพิธีกรรม และเข้าใจดนตรี ก็จะทำให้เป็นผู้บริหารบ้านเมืองที่ดี มีจิตใจที่โอบอ้อมอารีต่อผู้อยู่ใต้ปกครองได้
เกี่ยวกับประเด็นนี้มีเรื่องเล่าว่า ศิษย์คนหนึ่งของขงจื่อนามว่า จื่อโหยว 子游 Zǐ Yóu ซึ่งต่อมาได้รับราชการเป็นนายอำเภอประจำเมืองหวู่ 武城 Wǔ chéng (หวู่เฉิง) ซึ่งเป็นเมืองเล็กๆ ปัจจุบันอยู่ในมณฑลซานตง แม้นว่าจื่อโหยวจะได้รับตำแหน่งนายอำเภอเล็กๆ ไม่มีคุณค่าใดๆ ในสายตาของคนอื่น แต่ตัวของจื่อโหยวหาได้คิดเช่นนั้นไม่ เขาคิดว่า การเป็นผู้ปกครองที่ดี ไม่ว่าจะได้ปกครองเมืองใดๆ ก็ต้องทำให้ดีที่สุด ดังนั้น เขาจึงตั้งใจทำงานของเขาอย่างเต็มที่ โดยเขาได้นำคำสอนของอาจารย์ขงจื่อมาใช้ในการบริหารบ้านเมืองอย่างจริงจัง โดยหนึ่งในหลักการปกครองที่เขานำมาใช้อย่างจริงจังคือดนตรี เขาเน้นย้ำให้ทั้งข้าราชการ และราษฎรใต้บังคับบัญชาของเขา ต้องเรียนรู้ดนตรี เล่นดนตรี และขับร้องได้
ที่มาภาพ : https://image.baidu.com/search/detail?ct
วันหนึ่งขงจื่อกับเหล่าลูกศิษย์ของเขา เดินทางผ่านเมืองหวู่แห่งนี้ พลันก็ได้ยินเสียงเพลงขับร้อง และดนตรีดังไปทุกซอกมุมเมือง จึงรู้สึกแปลกใจ เมื่อขงจื่อรู้ว่าเมืองนี้ปกครองโดยจื่อโหยว ลูกศิษย์ของตน จึงได้มีโอกาสพูดคุยกับจื่อโหยว จื่อโหยวจึงบอกแก่ขงจื่อว่า เขาได้ให้ผู้คนในเมืองนี้ฝึกฝนดนตรีกัน ดังนั้น เมืองนี้จึงเต็มได้ด้วยเสียงดนตรี ขงจื่อได้ฟัง จึงพูดว่า อันพิธีกรรม และดนตรีนั้น มันเหมาะสำหรับใช้กับเจ้าเมืองใหญ่ ระดับเจ้าผู้ครองนครรัฐเท่านั้น ในเมื่อเจ้าปกครองแค่เมืองเล็กๆ เช่นนี้ ไยต้องเอาพิธีกรรม และดนตรีมาใช้ด้วยเล่า มันเป็นการลงทุนลงแรงที่มากเกินไปหรือเปล่า ซึ่งมันมิต่างจากการฆ่าไก่ด้วยมีดฆ่าโคถึกหรอกหรือ
เหล่าลูกศิษย์ที่ติดตามมาด้วยพากันหัวเราะ แต่จื่อโหยวหาได้เห็นตามที่อาจารย์พูดไม่ เขาได้อธิบายตอบอาจารย์ว่า ท่านอาจารย์เคยสอนศิษย์ว่า อันพิธีกรรม และดนตรีนั้น หากบรรดาเจ้าเมือง เจ้านครรัฐเอาไปใช้ ก็จะทำให้เจ้าเมืองมีคุณธรรม มีวินัย มีจิตเมตตา มีความโอบอ้อมอารี ไพร่ฟ้าก็จะมีความจงรักภักดี การปกครองก็จะราบรื่น ดังนั้น เมื่อศิษย์เอามาปรับใช้กับเมืองเล็กๆ แห่งนี้ ก็เพื่อขัดเกลาข้าราชการที่นี่ให้เป็นข้าราชการที่ดี ขัดเกลาจิตใจของราษฎรให้อ่อนโยนลง เช่นนี้แล้ว มันจะดีต่อการปกครองบ้านเมืองมิใช่หรือ
ขงจื่อได้ยินลูกศิษย์อธิบาย ก็พลันรู้ตัวว่า ที่ตัวเองเปรียบฆ่าไก่ด้วยมีดโคถึกนั้น ผิดพลาดไปเสียแล้ว จึงหัวเราะ และบอกว่า จื่อโหยวพูดมีเหตุผล และทำถูกต้องดีแล้ว อันคำพูดเมื่อกี้ของเรานั้น ก็แค่หยอกล้อจื่อโหยวเล่นเท่านั้นเอง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：办点小事情就用不着花费大力气。
成語比喻：辦點小事情就用不著花費大力氣。
Chénɡyǔ bǐyù： Bàn diǎn xiǎo shìqínɡ jiù yònɡ bùzháo huāfèi dà lìqì.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: ป้าน เตี่ยน เสี่ยว ฉื้อฉิง จิ้ว โย่ง ปู้จ่าว ฮวาเฟ่ย ต้า ลี่ชี่
สุภาษิตเปรียบว่า ธุระเล็กๆ น้อยๆ ก็ไม่จำเป็นต้องไปทุ่มกำลังมากมายให้สิ้นเปลือง
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
解决这点事情，都要总经理亲自出手，真如杀鸡焉用牛刀啊！
解決這點事情，都要總經理親自出手，真如殺雞焉用牛刀啊！
Jiějué zhè diǎn shìqínɡ,dōu yào zǒnɡjīnɡlǐ qīnzì chūshǒu,zhēnrú shā jī yān yònɡ niúdāo ɑ!
เจี่ยเจว๋ เจ้อ เตี่ยน ฉื้อฉิง, โตว เหย้า โจ่ง จิงหลี่ ชินจื้อ ชูโฉ่ว, เจินหรู ซา จี เยียน โย่ง หนิว เตา อา
แก้ปัญหาแค่นี้ ถึงกับต้องให้ผู้จัดการใหญ่ออกโรงเอง ช่างไม่ต่างจากใช้มีดโคถึกฆ่าไก่เสียเลย
