เรียนไทยได้จีน : นิทานสุภาษิตจีน (274) 成语故事 (二七四)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 晏子使楚 yàn zǐ shǐ chǔ (เยี่ยน จื่อ ฉือ ฉู่) โดย คำว่า 晏子 Yàn zǐ (เยี่ยนจื่อ) แปลว่า ชื่อคน 使 shǐ (ฉื่อ) แปลว่า เป็นทูตออกเดินทางไปเจรจา 楚 chǔ (ฉู่) แปลว่า รัฐฉู่ รัฐใหญ่ทางใต้ในยุคชุนชิวจนถึงยุคจ้านกั๋วแห่งราชวงศ์โจวตะวันออก เมื่อรวมกันแล้วหมายถึง ทูตเยี่ยนจื่อเยือนฉู่ ซึ่งสุภาษิตคำนี้จะใช้อธิบายถึงจิตวิญญาณอันแน่วแน่กล้าหาญ มีไหวพริบ ไม่เกรงกลัวอำนาจ และแก้ปัญหาด้วยไหวพริบอันเฉลียวฉลาด หมายถึง ความสามารถการแก้เกมทางการทูตอย่างชาญฉลาด แบบบัวไม่ให้ช้ำน้ำไม่ให้ขุ่น มาดูตัวอย่างจากนิทานสุภาษิตจีนนี้กัน
ราชวงศ์โจวตะวันออกในยุคชุนชิว 春秋 Chūnqiū ยาวนานไปจนถึงยุคจ้านกั๋ว 战国/戰國 zhànɡuó เป็นช่วงเวลาที่ระบบราชวงศ์อ่อนแอ เหล่าอ๋องผู้ครองนครรัฐต่างๆ แข็งข้อ ก่อตัว หรือแบ่งแยกระคนปนกันไปหมด แม้นจะดูวุ่นวาย แต่ก็เป็นยุคทองของเหล่านักการศึกษาจำนวนไม่น้อยที่มีความรู้สูง มีไหวพริบดี มีความสามารถด้านการเจรจา ด้านยุทธศาสตร์ต่างๆ ทำให้คนเหล่านี้มีโอกาสได้รับใช้เจ้านายของตน ด้วยการช่วยเหลือเจ้านายของตนสร้างบ้านสร้างเมืองให้เป็นปึกแผ่น หรือขยายอาณาจักรออกไป หรือสร้างกลุ่มพันธมิตร
ที่รัฐฉี 齐国/齊國 Qíɡuó (ฉีกั๋ว) มีสุดยอดนักเจรจาแห่งยุคคนหนึ่ง นามว่า เยี่ยนจื่อ 晏子 Yàn zǐ เขาผู้นี้เกิดมาอาภัพ ร่างกายต่ำเตี้ย หน้าตาก็ไม่หล่อ แต่ว่าเขากลับเป็นผู้มีไหวพริบ มีปัญญาเป็นเลิศ จนยากที่จะใครเทียบเทียมได้ เรื่องที่สร้างชื่อเสียงให้เขายิ่งก็คือ ครั้งหนึ่งที่เขาได้รับบัญชาจากเจ้านายแห่งรัฐฉี ให้เดินทางไปเจรจาเชื่อมความสัมพันธ์กับรัฐฉู่ 楚国/楚國 Chǔ ɡuó (ฉู่กั๋ว) รัฐใหญ่ทางใต้
ก่อนการเดินทาง ข่าวของเยี่ยนจื่อจะเป็นทูตเดินทางไปยังรัฐฉู่ก็ได้รู้ถึงหูเจ้าผู้ครองรัฐฉู่เป็นที่เรียบร้อย เจ้าผู้ครองรัฐฉู่ได้ข่าวมาว่า เยี่ยนจื่อเป็นผู้มีไหวพริบ และมีความสามารถในด้านการเจรจา เจ้าเมืองฉู่จึงใช้จุดอ่อนด้านรูปร่างต่ำเตี้ย หน้าตาไม่น่ามองของเยี่ยนจื่อเป็นจุดโจมตี เพื่อที่จะประลองปัญญาของเยี่ยนจื่อดูว่าจะแก้ไขอย่างไร โดยได้ร่วมกับเหล่าข้าราชสำนักคิดวางแผนการไว้สองอย่าง
เมื่อเยี่ยนจื่อเดินทางมาถึงประตูเมืองหลวงของรัฐฉู่แล้ว บรรดาข้าราชการที่มาต้อนรับเยี่ยนจื่อ ล้วนเชื้อเชิญเยี่ยนจื่อเดินทางเข้าเมืองผ่านประตูเล็ก เยี่ยนจื่อจึงกล่าวกับเหล่าผู้มาต้อนรับว่า อันประตูเล็กมีไว้สำหรับสุนัขผ่าน ถ้าทูตที่จะไปเจรจากับรัฐที่เป็นสุนัข ก็ย่อมต้องเข้าทางประตูสุนัข แต่ครั้งนี้ข้าเป็นตัวแทนรัฐฉี มาเจรจากับเจ้าเมืองฉู่ที่เป็นคน ก็ย่อมไม่อาจผ่านประตูสุนัขนี้ได้ เหล่าผู้ต้อนรับต่างยอมจำนนต่อเหตุผล จึงเชิญเยี่ยนจือผ่านประตูเมืองตามปกติ
ที่มาภาพ https://www.guwenxuexi.com/classical/8373.html
เมื่อเข้าถึงวังหลวงแห่งฉู่แล้ว เจ้าเมืองฉู่ได้จัดงานเลี้ยงต้อนรับอย่างยิ่งใหญ่ มีเหล่าข้าราชการชั้นสูงของรัฐฉู่เข้าร่วมอย่างพร้อมเพรียง ในระหว่างงานเลี้ยง ทหารของฉู่ก็จับชายคนหนึ่งเข้ามาในวัง พร้อมรายงานว่า จับคนเมืองฉีข้อหาลักทรัพย์ได้ ทุกคนในงานเลี้ยงล้วนได้ยิน พร้อมกับเสียงซุบซิบกันเซ็งแซ่ว่า คนรัฐฉีนี่ช่างขี้ขโมยเสียจริง แล้วเจ้าเมืองก็ถามเยี่ยนจื่อว่า คนรัฐฉีมีนิสัยชอบลักเล็กขโมยน้อยกันมากหรือ
เยี่ยนจื่อจึงลุกขึ้นกล่าวว่า ได้ยินมาว่า ส้มที่รัฐฉี (ภาคเหนือ) เรียกว่าส้มเช้ง แต่พอมาถึงทางใต้กลับกลายเป็นส้มเขียวหวาน ทั้งสองสิ่งนี้มีทุกอย่างเหมือนกันหมด ไม่ว่าจะลำต้น กิ่ง ก้าน ใบ แต่รสชาติกลับแตกต่างกันยิ่งนัก อันนี้สงสัยจะเป็นเพราะสภาพแวดล้อมทำให้ส้มกลายพันธุ์ไป ดังนั้น ชายรัฐฉีคนนี้ ตอนอยู่รัฐฉีก็ทำมาหากินอย่างสุจริต แต่พอย้ายมาอยู่รัฐฉู่แล้ว กลับมีนิสัยเสียไป ก็เป็นไปตามสภาพแวดล้อมของคนที่อยู่ เจ้าเมืองรัฐฉู่ และเหล่าข้าราชบริพารทั้งหลาย ต่างทึ่งในคำตอบอันคมคายของเยี่ยนจื่อ จนต่อมาเจ้าเมืองฉู่ถึงกับเอ่ยว่า จะต่อปากต่อคำกับใครก็ได้ แต่อย่าริไปต่อปากต่อคำกับเยี่ยนจื่อเลยเชียว
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：机智勇敢、灵活善辩的外交。
成語比喻：機智勇敢、靈活善辯的外交。
Chénɡyǔ bǐyù：Jīzhì yǒnɡɡǎn,línɡhuó shànbiàn de wàijiāo.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: จีจื้อ โหยงก่าน หลิงหัว ฉ้านเปี้ยน เตอะ ไว่เจียว
สุภาษิตเปรียบว่า การทูตที่มีไหวพริบปฏิภาณ กล้าหาญและตอบโต้อย่างคล่องแคล่ว
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
你是我们的代表，要做得到像晏子使楚那样的精神，要机智勇敢、灵活善辩，才会得到他们的尊重。
你是我們的代表，要做得到像晏子使楚那樣的精神，要機智勇敢、靈活善辯，才會得到他們的尊重。
Nǐ shì wǒmen de dàibiǎo, yào zuò dédào xiànɡ yànzi shǐ chǔ nàyànɡ de jīnɡshén, yào jīzhì yǒnɡɡǎn,línɡhuó shànbiàn, cái huì dédào tāmen de zūnzhònɡ.
หนี่ ฉื้อ หวั่วเหมิน เตอะ ไต้เปี่ยว, เหย้า จั้ว เตอะต้าว เซี่ยง เยี่ยนจื่อ ฉือ ฉู่ เตอะ น่าย่าง จิงเฉิน, เหย้า จีจื้อ โหยงก่าน หลิงหัว ฉ้านเปี้ยน, ไฉ ฮุ่ย เต๋อต้าว ทาเหมิน เตอะ จุนโจ้ง
คุณคือผู้แทนของพวกเรา ต้องทำให้ได้เหมือนดังทูตเยี่ยนจื่อเยือนฉู่ ต้องมีไหวพริบปฏิภาณ กล้าหาญ และตอบโต้อย่างคล่องแคล่ว ถึงจะได้รับเกียรติจากพวกเขา
