ไม่ลืม : 22 มิถุนายน 2415 สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต) มรณภาพ
สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) เกิดเมื่อ พ.ศ.2330 ในแผ่นดินรัชกาลที่ 1
ในช่วงวัยเด็ก ศึกษาเล่าเรียนที่ ‘วัดอินทร์’ บางขุนพรหม
ต่อมาจึงเข้ารับการอุปสมบทและศึกษากรรมฐานขั้นสูงต่อมา ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดระฆังโฆสิตาราม
เมื่ออายุราว 80 พรรษา ท่านตัดสินใจสร้างอนุสรณ์สถานรำลึกถึงรากเหง้าด้วยการสร้างพระพุทธรูปยืนขนาดใหญ่ในวัดอินทร์ (สูง 32 เมตร แล้วเสร็จในปี พ.ศ.2469) พร้อมภาพจิตรกรรมฝาผนัง บ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์สำหรับประชาชนทั่วไป และศาลเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่บิดามารดา
ความตอนหนึ่งในคำประกาศสถาปนาพระเทพกระวี (โต) วัดระฆังโฆสิตาราม เป็นสมเด็จพระพุฒาจารย์ เมื่อปี พ.ศ.2407 เป็นอนุสารณีย์เนื่องในวันคล้ายวันมรณภาพแห่งเจ้าประคุณสมเด็จฯ รูปนั้น
ระบุว่า
“พระเทพกระวีมีพรรษายุกาลประกอบด้วยรัตตัญญูมหาเถรธรรมยั่งยืนนาน แลมีปฏิภาณปรีชา ตรีปิฎกกลาโกศล แลฉลาดในโวหารนิพนธ์เทศนาปริวัติวิธีแลทำกิจในสุตนั้นด้วยดีไม่ย่อหย่อน อุสาหะสั่งสอนพระภิกษุสามเณรโดยสมควร อนึ่งไม่เกียจคร้านในราชกิจบำรุงพระบรมราชศรัทธาฉลองพระเดชพระคุณเวลานั้นๆ สมควรเป็นที่อรัญญิกมหาสมณคณิศราจารย์พระราชาคณะผู้ใหญ่ มีอิศริยยศยิ่งกว่าสมณนิกรฝ่ายอรัญวาสี เป็นอธิบดีครุฐานิยพิเศษ ควรสักการบูชาแห่งนานาเนกบรรพสัช บรรดารนับถือพระบรมพุทธสาสนาได้
จึงมีพระบรมราชโองการมาณ พระบัณฑูรสุ รสิงหนาทดำรัสสั่ง ให้สถาปนาพระเทพกระวี ศรีสุทธินายก ตรีปิฎกปรีชามหาคณฤศร บวรสังฆารามคามวาสี เลื่อนที่ขึ้นเป็นสมเด็จพระพุฒาจารย์ อเนกสถานปรีชา วิสุทธิจรรยาสมบัติ นิพัทธธุตคุณ ศิริสุนทรพรตจาริก อรัญญิกคณิศร สมณนิกรมหาปรินายก ตรีปิฎกโกศล วิมลศีลขันธ์ สถิต ณ วัดระฆังโฆสิตาราม วรมหาวิหาร พระอารามหลวง”
หมายเหตุ ภาพจากสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติสันนิษฐานว่า ถ่ายเมื่อพุทธศักราช 2407 ในคราวได้รับสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะเจ้าคณะใหญ่อรัญวาสี ชั้นหิรัญบัตร ที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ ในลักษณะนั่งสมาธิบริกรรมคาถาครองจีวรลายดอกพิกุล ขนาบข้างด้วยพัดสองเล่ม
