อ.เจษฎา ยกดาราศาสตร์อธิบายการเกิด ‘บั้งไฟพญานาค’ ถ้าตรงตาม ‘วันออกพรรษา’ ที่คนกำหนด ยังไงก็ฝีมือมนุษย์
บั้งไฟพญานาค กลายเป็นปรากฏการณ์ที่คนในพื้นที่ริมน้ำโขง รวมถึงนักท่องเที่ยวผู้สนใจเฝ้ารอคอยใน วันออกพรรษา ของทุกปี
พุทธศักราช 2566 นี้ คนหนองคาย โดยเฉพาะ รัตนวาปี ได้ชมสมใจ ซึ่งลูกไฟพญานาคเริ่มเกิดขึ้นลูกแรกเมื่อเวลาประมาณ 17.45 น. วันที่ 29 ตุลาคม ที่บ้านท่าม่วง ต.รัตนวาปี อ.รัตนวาปี จำนวน 1 ลูก
จากนั้นเวลาประมาณ 18.00 น. มีลูกไฟพญานาคขึ้นให้นักท่องเที่ยวได้ชมอีกที่บ้านต้อน ต.บ้านต้อน อ.รัตนวาปี อีก 1 ลูก ก่อนจะขึ้นติดต่อกันอีกหลายลูก
สรุปเบื้องต้นเมื่อเวลา 20.00 น. จุดที่มีลูกไฟเกิดขึ้นมากที่สุดคือที่บ้านต้อน ต.บ้านต้อน อ.รัตนวาปี จำนวน 29 ลูก รองลงมาคือที่บ้านเปงจานเหนือ ต.โพนแพง อ.รัตนวาปี จำนวน 12 ลูก
ตัดภาพไปที่ บึงกาฬ ผู้เฝ้ารอบั้งไฟพญานาคต้องผิดหวัง เมื่อไม่มีลูกไฟผุดขึ้นเหนือน้ำแม้แต่ลูกเดียว
ประเด็นนี้ ดร.มติพล ตั้งมติธรรม นักดาราศาสตร์ฟิสิกส์ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (สดร.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เผยบทความทางเฟซบุ๊กส่วนตัวถึงประเด็น “ถ้ามีแต่มนุษย์ที่รู้จักวันออกพรรษา ก็มีแต่มนุษย์ที่ทำให้เกิดบั้งไฟพญานาคได้” พร้อมเอ่ยถึง “ปฏิทิน” 3 แบบที่มุนษย์สร้างขึ้น
สอดคล้องกับ รศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์ อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ที่กล่าวถึงปรากฏการณ์ “บั้งไฟพญานาค” ทุกปี และ 2566 นี้ก็ยังกล่าวถึงเช่นเดิม
และในปี 2566 นี้ รศ.ดร.เจษฎากล่าวผ่านเพจ อ๋อ มันเป็นอย่างนี้นี่เอง by อาจารย์เจษฎ์ ความว่า
“คำอธิบายทางดาราศาสตร์ ถึงการเกิด ‘บั้งไฟพญานาค’ ว่าทำไมถึงน่าจะเป็นฝีมือมนุษย์”
สรุปสั้นๆ คือการที่บั้งไฟพญานาคเกิดขึ้นใน “วันออกพรรษา” นั้น เป็นสิ่งที่ตรงกับการกำหนดวันสำคัญขึ้นมาโดยมนุษย์ ตามปฏิทิน “สุริยจันทรคติ” ซึ่งไม่ได้เป็นวันที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ…และถ้ามีแต่มนุษย์ที่รู้จักวันออกพรรษา ก็ย่อมมีแต่มนุษย์ ที่ทำให้เกิดบั้งไฟพญานาคขึ้นได้ครับ
- เหตุการณ์การเกิดบั้งไฟพญานาคนั้น เป็นเหตุการณ์ที่ไม่ได้เกิดขึ้นในช่วงฤดูกาลเดิมและเฟสดวงจันทร์เดิมของทุกปี แต่เกิดขึ้นในวันเดียวกันตามปฏิทินสุริยจันทรคติ แบบปฏิทินพุทธไทยเถรวาทที่เราใช้กัน ซึ่งเป็นปฏิทินที่มีการนับเดือนตามดวงจันทร์ แต่มีการชดเชยวันที่หายไปในทุกๆ ปี เพื่อให้เดือนเดิมกลับมาตรงกับปีในสุริยคติทุกครั้ง โดยในปี “อธิกมาส” นี้จะมีการเพิ่มเดือน 8 ซ้ำ 2 ครั้ง ทำให้วันสำคัญทางศาสนา เช่น วันออกพรรษา หรือวันลอยกระทง ไม่ได้เกินขึ้นในวันเดียวกันของทุกปี
- ทำให้มีหลายครั้งที่ “บั้งไฟพญานาค” ไม่ได้เกิดขึ้นในคืนที่จันทร์เต็มดวงที่สุด (15 ค่ำ เดือน 11) แต่กลับเกิดขึ้นในคืนหลังจากนั้น…ซึ่งมีแต่เพียงมนุษย์เท่านั้นที่ทราบว่าวันออกพรรษาที่กำหนดขึ้นนั้นจะเป็นวันที่เท่าไหร่กันแน่ ดังนั้น ถ้ามันเกิดขึ้นเฉพาะใน “วันออกพรรษาที่มนุษย์กำหนด” มันก็น่าจะมาจากเงื้อมมือของมนุษย์อย่างแน่นอน
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง
- บั้งไฟพญานาคขึ้นลูกแรก 17.45 น. ที่บ้านท่าม่วง รัตนวาปี แต่บ้านต้อนขึ้นเยอะสุด ถึง 2 ทุ่มมี 29 ลูก
- นทท.ในบึงกาฬรอเก้อ อยู่ริมโขงถึง 3 ทุ่มหวังชม ‘บั้งไฟพญานาค’ แต่ไม่มีสักลูก
- ‘เศรษฐา’ ปลื้มคนแห่ชม ‘บั้งไฟพญานาค’ ทำเที่ยวบิน-ที่พักเต็ม สร้างรายได้คนในพื้นที่
