เมื่อวันที่ 15 มกราคม ผศ.พิพัฒน์ กระแจะจันทร์ อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ เปิดเผยว่า ตนมีโอกาสได้อ่านข้อสอบพร้อมเฉลยของข้อสอย Pre O-net ของ ม.3 วิชา “สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม” ปี 2559 ทำให้พบว่ามีความผิดพลาดอย่างน้อย 5 ข้อ จาก 50 ข้อ ซึ่งเท่ากับ 10% โดยในตอนแรกตั้งใจจะนำมาเปิดเผยเพื่อให้เห็นถึงข้อผิดพลาด พร้อมเฉลยคำตอบที่ถูกต้อง อย่างไรก็ตาม เอกสารดังกล่าว มีข้อความบนหน้าปกว่า “แบบทดสอบนี้เป็นเอกสารลับของทางราชการ ห้ามคัดลอกเปิดเผยหรือนำไปเผยแพร่” ตนจึงไม่สามารถทำเช่นนั้นได้ ทั้งที่ความจริงแล้ว ข้อสอบเหล่านี้ควรเผยแพร่เป็นสาธารณะ นอกจากนี้ ผศ.พิพัฒน์ยังตั้งคำถามถึงมาตรฐานของข้อสอบดังกล่าว
“ข้อสอบพวกนี้ควรเผยแพร่เป็นสาธารณะนะ เพราะเด็กนักเรียนราว 500,000 คนได้รับผลกระทบกับข้อสอบนี้ และเพื่อให้คนช่วยกันตรวจสอบ จะได้รู้ว่ามันผิดมากน้อยแค่ไหน ที่สำคัญคือจะได้ไม่ผิดซ้ำซาก เท่าที่รู้มาอีกคือข้อสอบนี้เมื่อเฉลยยังต้องให้ครูเอาไปสอนเด็กอีกทีหนึ่งอีก ก็จะยิ่งจำอะไรผิดกันไปใหญ่ ระบบการศึกษาบ้านเราที่มีปัญหานี้ไม่ใช่แค่คุณภาพครูและอื่นๆ เป็นปัจจัยอย่างเดียว แต่สำนักทดสอบที่เป็นความรู้ต้นทางด้วยที่เป็นปัญหาด้วย ในเมื่อสำนักทดสอบออกข้อสอบ O-net ผิดๆ พลาดๆ มาตลอด แล้วอะไรคือมาตรฐาน?” ผศ.พิพัฒน์กล่าว
สำหรับแนวทางการออกข้อสอบในลักษณะนี้ ผศ.พิพัฒน์แสดงความเห็นว่า ควรเน้นข้อเท็จจริง ไม่ใช่การใช้ความเห็นส่วนตัวของคนออกข้อสอบมาเป็นคำตอบ
“เรื่องข้อสอบประวัติศาสตร์ที่เป็นปัญหาทุกปีนี้จริงๆ มีทางออกหรือวิธีการในการออกข้อสอบนะคือ หนึ่ง ควรออกข้อสอบที่เน้น fact มากขึ้น ถ้าจะให้เด็กต้องจำก็ต้องจำ เช่น พ.ศ.ที่เกิดเหตุการณ์สำคัญ หรือ สอง ออกในลักษณะว่าข้อเสนอทางประวัติศาสตร์ของนักประวัติศาสตร์แต่ละคนนั้นมีฐานคิดหรือใช้หลักฐานอะไรมาสนับสนุน มันก็ทำให้ออกข้อสอบง่ายขึ้น ไม่ใช่เอาความเห็นของคนออกข้อสอบ ซึ่งไม่ well known และ reliable ที่ควรออกข้อสอบแบบนี้เพราะประวัติศาสตร์มันเป็นงานทางมนุษยศาสตร์แบบหนึ่งที่อาศัยเรื่องความเห็นและการตีความจากประสบการณ์ เล่นเอาความเห็นปัจเจกไปเป็นคำตอบก็แย่ต่อเด็กครับ” อาจารย์ธรรมศาสตร์สรุป
