เรียนไทยได้จีน : นิทานสุภาษิตจีน (304) 成语故事 (三〇四)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 不吐不快 bù tǔ bù kuài (ปู้ ถู่ ปู้ ไขว้) โดย คำว่า 不 bù (ปู้) แปลว่าไม่ 吐 tǔ (ถู่) แปลว่าบ้วน (น้ำลาย) คาย ระบาย 快 kuài (ไขว้) แปลว่า สบายใจ ความสุข เมื่อรวมกันจะหมายถึง ไม่ได้คายออกมาก็ไม่มีความสุข ไม่ได้ระบายก็ไม่สบายใจ ใช้อธิบายอาการอัดอั้นตันใจที่ต้องได้รับการระบายออกมาจึงจะสบายใจได้ มาดูตัวอย่างจากนิทานสุภาษิตจีนนี้กัน
ในระบบราชการจีนโบราณแบ่งออกเป็นฝ่ายเหวิน 文 wén (บุ๋น) กับฝ่ายหวู่ 武 Wǔ (บู๊) ฝ่ายเหวิน หรือข้าราชการฝ่ายพลเรือน ช่วยเจ้านายบริการจัดการบ้านเมือง ฝ่ายบู๊มีหน้าที่ปกป้องแผ่นดิน หรือขยายดินแดน หน้าที่ทั้งสองฝ่ายแยกกันชัดเจน มีเรื่องเล่าว่าในราชการของจักรพรรดิฮั่นเหวินตี้ 汉文帝/漢文帝 Hàn wén dì ประมาณ 175 ปีก่อน ค.ศ.ได้แต่งตั้งขุนนางฝ่ายเหวินคนหนึ่งนามว่า เจี่ย อี๋ 贾谊/賈誼 Jiǎ Yí เข้ามาทำงานในวังหลวง เมื่อเจี่ยอี๋เข้ามาทำงานในวังนั้น อายุยังแค่ยี่สิบต้นๆ แต่เขากลับมีความรู้ความสามารถสูงมาก เขามักตอบคำถาม หรือเสนอแนะแนวทางการแก้ปัญหา หรือการกำหนดนโยบายใหม่ๆ ให้กับจักรพรรดิฮั่นเหวินตี้ จนกลายเป็นขุนนางที่ได้รับความไว้วางใจจากจักรพรรดิยิ่งคนหนึ่ง
ด้วยความก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว จึงสร้างความขุ่นเคืองใจ จนทำให้เหล่าขุนนางคนอื่นเกิดความอิจฉาในตัวเขา เมื่อเหล่าขุนนางรวมหัวกันใส่ความว่าร้ายต่อเจี่ยอี๋มากเข้า จักรพรรดิฮั่นเหวินตี้จึงปลดเขาออกจากข้าราชการชั้นสูงในวัง พร้อมแต่งตั้งเขาไปเป็นที่ปรึกษาของเจ้าเมืองฉางซาอันไกลโพ้น เมื่อเจี่ยอี๋มาทำงานยังเมืองฉางซาแล้ว ก็มิวายที่จะติดตามข่าวสารความเคลื่อนไหวของบ้านเมืองในภาพรวมอยู่เป็นประจำ เมื่อเห็นว่ามีอะไรที่ไม่เหมาะสม หรือมีความคิดเห็นที่ไม่เหมือนกับราชสำนัก เขาก็จะเขียนฎีกาถวายขึ้นไปยังจักรพรรดิโดยตรง แม้นจะมีคนเตือนให้เขาระวังตัวด้วย แต่เขาก็ไม่ฟัง เพราะหากเขาไม่เขียนฎีกาเสนอความคิดเห็น หรือข้อเสนอแนะออกไป เขาก็จะกินไม่ได้นอนไม่หลับ รู้สึกอัดอั้น ต้องหาทางระบายออกไปให้ได้
(ที่มาภาพ https://www.ximalaya.com/sound/144556152?source=m_jump
และด้วยฎีกาของเขานี่เอง หลายๆ ครั้งก็ช่วยให้จักรพรรดิได้แนวทาง หรือแก้ไขสถานการณ์ต่างๆ ได้ดี จนต่อมาเจี่ยอี๋ก็ได้รับคำสั่งให้ไปดำรงตำแหน่งราชครูแก่ราชโอรสองค์เล็กอันเป็นที่รักยิ่งของจักรพรรดิ ถึงตอนนี้เจี่ยอี๋ก็ได้มีโอกาสเข้าใกล้ชิดพระนครอีกครั้ง แต่โชคชะตามักแกล้งคนเก่งอยู่เสมอ ราชโอรสองค์เล็กทรงพลัดตกหลังม้าสิ้นพระชนม์ไป ทำให้เจี่ยอี๋เสียใจมาก ที่ไม่อาจดูแลองค์ชายได้ ไม่นานเจี่ยอี๋ก็ตรอมใจตายไปอีกคนด้วยวัยเพียง 33 ปี ด้วยอุปนิสัยที่ชอบพูดระบายออกมาในยามที่มีเรื่องในใจของเจี่ยอี๋ ต่อมาผู้คนจึงเอาพฤติกรรมที่ชอบระบายเช่นนี้ของเขามาพูดต่อๆ จนกลายเป็นคำสุภาษิตไปนั่นเอง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：心里有事情的时候，不说出来心里就不舒服。
成語比喻：心裏有事情的時候，不說出來心裏就不舒服。
Chénɡyǔ bǐyù：Xīn li yǒu shìqíng de shíhòu,bù shuō chūlái xīnlǐ jiù bú shūfú.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: ซิน หลี่ โหย่ว ฉื้อฉิง เตอะ ฉือโห้ว, ปู้ ฌัว ชู ไหล ซินหลี่ จิ้ว ปู้ ฌูฝู
สุภาษิตเปรียบว่า เมื่อมีบางอย่างอยู่ในใจ จะรู้สึกอึดอัดหากไม่พูดออกมา
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
有些事情不吐不快，但是有些事情吐出来后会伤害别人，那还不如不吐。
有些事情不吐不快，但是有些事情吐出來後會傷害別人，那還不如不吐。
Yǒuxiē shìqíng bù tǔ bu kuài, dànshì yǒuxiē shìqíng tǔ chūlái hòu huì shānghài biérén, nà hái bùrú bù tǔ.
โหย่วเซีย ฉื้อฉิง ปู้ถู่ปู้ไขว้, ต้านฉื้อ โหย่ว เซีย ฉื้อฉิง ถู่ ชู ไหล โห้ว หุ้ย ฌางไห้ เปี๋ย เหริน, น่า ไห ปู้หรู ปู้ ถู่
บางสิ่งบางอย่างถ้าไม่พูดระบายออกมา ก็จะทำให้ทุกข์ แต่บางสิ่งบางอย่างหากพูดออกมาแล้วทำร้ายคนอื่นได้ ก็อย่าพูดเสียจะดีกว่า
