เรียนไทยได้จีน : นิทานสุภาษิตจีน (313) 成语故事 (三一三)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 先礼后兵/先禮後兵 xiān lǐ hòu bīng (เซียน หลี่ โห้ว ปิง) โดย คำว่า 先 xiān (เซียน) แปลว่า ก่อน ทำก่อน อันดับแรก 礼/禮 lǐ (หลี่) แปลว่า มารยาท (ในที่นี้หมายถึงความอ่อนโยน ความสุภาพ) 后/後 hòu (โห้ว) แปลว่า ทีหลัง อันดับหลัง 兵 bīng (ปิง) แปลว่า ทหาร และเฉพาะในบทความนี้แปลว่า กำลัง การใช้กำลัง (ทหาร) ใช้ความแข็งกร้าว เมื่อรวมกันแล้วจะหมายถึง ใช้ความสุภาพก่อนแล้วค่อยใช้กำลัง ใช้ความนุ่มนวลก่อนใช้ความแข็งกร้าว ใช้ไม้อ่อนก่อนใช้ไม่แข็ง หรือการเจรจาก่อนใช้กำลังทหารเข้าจัดการ มักใช้ในทางการเมือง การศึก หรือความขัดแย้งใดๆ โดยใช้ไม้อ่อนหรือใช้เจรจากันก่อน หากตกลงกันไม่ได้ ค่อยใช้ไม้แข็งหรือใช้กำลังเป็นขั้นสุดท้ายในการจัดการปัญหานั้นๆ มาดูตัวอย่างจากนิทานสุภาษิตจีนนี้กัน
ในยุคซานกั๋ว 三国/三國 Sānɡuó (สามก๊ก) หลังจากเฉาเชา 曹操 Cáo Cāo (โจโฉ) รวบรวมดินแดนทางตอนเหนือได้แล้วในระดับหนึ่ง ก็สั่งระดมพลเพื่อลงปราบปราม และยึดดินแดนทางภาคกลางตลอดจนภาคใต้ หนึ่งในเป้าหมายต้นๆ ที่เฉาเชาต้องการยิ่งคือการปราบปรามเมืองสวี่โจว 徐州 Xúzhōu (ซีจิ๋ว) ด้วยเหตุผลต้องการล้างแค้นเจ้าเมืองสวี่โจว นามว่าเถาเชียน 陶谦/陶謙 Táo Qiān (โตเกี๋ยม)ที่เป็นต้นเหตุให้บิดาของเขาต้องตาย กองทัพอันใหญ่โตของเฉาเชายกมาหมายปิดล้อมเมือง
เถาเชียนร้อนรุ่มกลุ้มใจ เพราะรู้ดีว่าลำพังกำลังของตนนั้น ไม่อาจต้านทานกองทัพของเฉาเชาได้แน่นอน จึงส่งคนไปขอความช่วยเหลือจากหลิวเป้ย 刘备/劉備 Liú Bèi (เล่าปี่) เมื่อกองทัพของหลิวเป้ยยกเข้าเมืองสวี่โจวได้แล้ว ก็พอดีกับกองทัพของเฉายกทัพมาปิดล้อมเมืองสวี่โจวได้สำเร็จ สองกองทัพตั้งเผชิญหน้ากัน ถึงตอนนี้ก่อนจะเปิดศึกนั้น หลิวเป้ยก็ได้เขียนจดหมายถึงเฉาเชาฉบับหนึ่งขึ้นมา เนื้อความประมาณว่า เห็นแก่บ้านเมืองที่กำลังวุ่นวาย ราชสำนักตกอยู่ในสภาวะขับขันจากกลุ่มขุนศึกหลายก๊กที่ก่อการวุ่นวาย กลุ่มกองโจรก็ยังปราบปรามมิสิ้น ท่านจงอย่าได้มารุกรานเมืองสวี่โจวเพื่อการแก้แค้นส่วนตัวเลย ถ้าท่านยอมถอนกำลังออกไป ปราบปรามเหล่ากบฏทั้งหลาย ประชาราษฎร์จะสรรเสริญ บ้านเมืองจะสงบสุข
เฉาเชาอ่านจดหมายแล้วรู้สึกเดือดดาล กล่าวด้วยน้ำเสียงอันโมโหว่า หลิวเป้ยคนนี้คิดว่าตัวเองเป็นใคร ยิ่งใหญ่มาจากไหน ที่กล้ามาสั่งสอนเฉาเชา และยังบังอาจสั่งให้ถอยทัพกลับไป ดังนั้น เฉาเชาจึงสั่งกองทัพเคลื่อนทัพบุกโจมตีเมืองสวี่โจวทันที ทันใดนั้นก็มีที่ปรึกษาทางการทหารคนหนึ่งออกมาห้ามปรามเฉาเชาเอาไว้ พร้อมอธิบายว่า หลิวเป้ยเดินทางมาจากที่ไกลแสนไกลเพื่อมาช่วยเมืองสวี่โจว และยังมีมารยาทเขียนจดหมายมา เช่นนี้แล้วหากท่านไม่รับไมตรี กลับสั่งทหารโจมตีจะไม่ได้ใจผู้คน ทางที่ดีท่านควรแสดงน้ำใจ ด้วยการตอบตกลงถอนทัพไปก่อน แล้วคอยดูสถานการณ์ ซึ่งหากสบโอกาสก็สามารถจู่โจมได้ทันที
เฉาเชาฟังแล้วรู้สึกคำพูดที่ปรึกษามีเหตุผลดี ระหว่างที่กำลังโลเลจะตัดสินใจอย่างไรดีนั้น พลันก็มีข่าวมารายงานว่าเมืองหนึ่งที่เป็นฐานสำคัญของเฉาเชาถูก หลวี่ปู้ 吕布 Lǚ Bù (ลิโป้) ลอบโจมตี ด้วยเหตุนี้เฉาเชาจึงสั่งเลิกทัพ พร้อมยกทัพกลับไปทำศึกกับหลวี่ปู้ เมืองสวี่โจวจึงรอดพ้นจากวิกฤตไปได้อีกครั้งหนึ่ง
(ที่มาภาพ https://image.baidu.com/search/detail?ct)
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：先以礼相待，行不通时再用强硬手段或动用武力。
成語比喻：先以禮相待，行不通時再用強硬手段或動用武力。
Chénɡyǔ bǐyù：Xiān yǐ lǐ xiānɡ dài,xínɡ bùtōnɡ shí zài yònɡ qiánɡyìnɡ shǒuduàn huò dònɡyònɡ wǔlì.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: เซียน อี๋ หลี่ เซียง ไต้, สิง ปู้ทง ฉือ ไจ้ โย่ง เฉียงอิ้ง โฉ่วต้วน หั้ว โต้งโย่ง อู่ลี่
สุภาษิตเปรียบว่า: ปฏิบัติต่อกันด้วยความสุภาพก่อน หากไม่ได้ผลค่อยใช้ไม้แข็ง หรือใช้กำลัง
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
我在处理问题时，都会先礼后兵，以和平方式解决争端。
我在處理問題時，都會先禮後兵，以和平方式解決爭端。
Wǒ zài chǔlǐ wèntí shí,dōu huì xiānlǐhòubīnɡ,yǐ hépínɡ fānɡshì jiějué zhēnɡduān.
หวั่ว ไจ้ ฉูหลี่ เวิ่นถี ฉือ, โตว หุ้ย เซียนหลี่โห้วปิง, อี่ เหอผิง ฟางฉื้อ เจี่ยเจว๋ เจิงตวน
ในขณะที่ผมเข้าจัดการกับปัญหานั้น ล้วนใช้วิธีด้วยความสุภาพก่อนการใช้กำลัง ยึดการแก้ปัญหาความขัดแย้งด้วยสันติวิธี
อ.ซ่อซิง เมธาธารณ์กุล ศูนย์ภาษาและวัฒนธรรมจีนสิรินธร มฟล.
