เมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ ที่ ม. ศิลปากร วังท่าพระ มีการจัดประชุมวิชาการ เรื่อง “การปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์กับสิ่งแวดล้อมบนพื้นที่สูงในอำเภอปางมะผ้า จังหวัดแม่ฮ่องสอน” โดยมีการเปิดเผยถึงผลงานวิจัยในหัวข้อต่างๆ รวมถึงการขึ้นรูปใบหน้ามนุษย์อายุกว่า 13,000 ปีมาแล้ว ซึ่งนับเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ที่มีการจำลองใบหน้ามนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ด้วยวิธีการทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นระบบ
สำหรับกะโหลกดังกล่าว เป็นกระโหลกศีรษะของผู้หญิงยุคไพลสโตซีนตอนปลายอายุ 13,640 ปีมาแล้ว เสียชีวิตเมื่ออายุราว 25-30 ปี พบจากการขุดค้นทางโบราณคดี ที่เพิงผาถ้ำลอด เมื่อ 2544
ต่อมาระหว่าง พ.ศ. 2546-2549 นางนัทธมน ภู่รีพัฒนพงศ์ คงคาสุริยฉาย นักวิจัยด้านมานุษยวิทยากายภาพ ได้เริ่มทำการประกอบชิ้นส่วนกระโหลกร่วมกับ ผศ. ดร. สุภาพร นาคบัลลังก์ และ ดร. ทันตแพทย์หญิงกนกนาฏ จินตกานนท์ ซึ่งแนะนำให้ดำเนินการด้วยการแสกนและใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์จนได้ภาพกระโหลกศีรษะ โดยได้รับความร่วมมือด้วยเทคโนโลยีจากศูนย์เทคโนโลยีและวัสดุแห่งชาติ โดยใช้เครื่องแสกนจากสถาบันถึง 3 แห่ง ได้แก่ ภาควิชารังสีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ,คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศูนย์เทคโนโลยีทางทันตกรรม จากนั้นจึงทำกะโหลกจำลองด้วยเรซิ่น
ต่อมา ใน พ.ศ. 2557 รศ. ดร. รัศมี ชูทรงเดช อาจารย์ภาควิชาโบราณคดี คณะโบราณคดี ม.ศิลปากร ได้พบกับ ดร. ซูซานน์ เฮย์ส ผู้เชี่ยวชาญด้านการขึ้นรูปหน้า โดยเคยดำเนินการดังกล่าวกับมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ที่ประเทศอินโดนีเซีย ซึ่งร่วมสมัยกับแหล่งโบราณคดีถ้ำเพิงผาลอด จึงได้ระดมคณะทำงานทั้งหมด รวมถึง ศาสตราจารย์พิเศษ นพ. สรรใจ แสงวิเชียร กระทั่งได้ภาพสองมิติ
สุดท้าย มีการทดลองขึ้นรูปหน้าโดยประติมากร คือ นายวัชระ ประยูรคำ
“สำหรับความสำคัญการขึ้นรูปหน้าของผู้หญิงรายดังกล่าว ทำให้ทราบถึงลักษณะใบหน้าของคนยุคก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย โดยผ่านกระบวนการตรวจสอบอย่างละเอียดรอบคอบโดยผู้เชี่ยวชาญทั้งไทยและต่างชาติ โดยสตรีรายนี้ถือเป็นตัวแทนของประชากรดั้งเดิม เปรียบเทียบกับแหล่งโบราณคดีสมัยก่อนและหลังจากนี้ และสุดท้าย อาจช่วยสร้างความกระจ่างเกี่ยวกับประเด็นปัญหาเรื่องคนไทยอีกด้วย” ผศ.ดร.รัศมีกล่าว
นางนัทธมน ภู่รีพัฒนพงศ์ คงคาสุริยฉาย นักวิจัยด้านมานุษยวิทยากายภาพ กล่าวว่า นอกเหนือจากการจำลองใบหน้าคนแล้ว จากการศึกษาชิ้นส่วนกระดูกมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์ที่แหล่งโบราณคดีอีกแห่งหนึ่ง คือ ถ้ำผีแมน พบว่า บางรายมีความผิดปกติของกระดูก ได้รับการบาดเจ็บจนติดเชื้อ ภาวะร่างกายอ่อนแอ มีการเสื่อมสภาพจากการทำงานหนัก ใช้กล้ามเนื้อส่วนแขนขามาก
นางสาว ชนม์ชนก สัมฤทธิ์ นักโบราณคดี กล่าวว่า จากการวิเคราะห์เปรียบเทียบข้อมูลด้านชาติพันธุ์วรรณา สามารถตีความได้ว่า ผู้ชายและผู้หญิงในวัฒนธรรมโลงไม้เมื่อราว 2,300-1,000 ปีมาแล้ว อาจยังไม่มีความเหลื่อมล้ำทางเพศ ต่างคนแบ่งหน้าที่ตามบทบาทที่ได้รับ โดยพิจารณาจากหลักฐานต่างๆ อาทิ การใช้พื้นที่ฝังศพซึ่งไม่มีการแบ่งแยกชายหญิง เป็นต้น
