นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 人自为战/人自為戰 rén zì wéi zhàn (เหริน จื้อ เหวย จ้าน)
人 rén(เหริน) แปลว่า คน
自 zì(จื้อ) แปลว่า ด้วยตนเอง ตัวเอง ตามธรรมชาติ ตามสัญชาตญาณ
为/為 wéi(เหวย) แปลว่า กระทำการ ทำหน้าที่
战/戰 zhàn(จ้าน) แปลว่า สงคราม รบ ต่อสู้
ดังนั้น 人自为战/人自為戰 หมายถึง การต่อสู้ด้วยตนเอง การรบด้วยตนเองโดยแบบที่ไม่ต้องมีใครมาบังคับบัญชา การสู้เพื่อทางรอดของตัวเอง ในที่นี้หมายถึงการต่อสู้ในยามขับขันที่ไร้ทางถอย หรือการต่อสู้แบบหมาจนตรอกนั่นเอง มาดูตัวอย่างนิทานสุภาษิตคำนี้กัน
ในช่วง สงครามฉู่–ฮั่น 楚汉战争/楚漢戰爭Chǔ Hàn zhànzhēnɡ (ฉู่ ฮั่น จ้าน เจิง) กำลังดำเนินไปอยู่นั้น มีอยู่ครั้งหนึ่ง แม่ทัพของฝ่ายฮั่นนามว่าหานซิ่น 韩信/韓信Hán Xìn และ จางเอ่อร์ 张耳/張耳Zhānɡ Ěr ได้นำกองทัพไปโจมตีแคว้นจ้าว 赵国/趙國Zhào Guó (จ้าวกั๋ว) ฝ่ายจ้าวนำโดย กษัตริย์จ้าว และแม่ทัพเฉินยหวี 陈余/陳餘Chén Yú กองทัพจ้าวตั้งรับอยู่ที่เมืองจิ่งสิง 井陉/井陘Jǐnɡxínɡ (ปัจจุบันอยู่ทางเหนือของมณฑลเหอเป่ย์) โดยแคว้นจ้าวได้ระดมกำลังทหารจำนวนมากถึงสองแสนคน เพื่อรับศึกใหญ่ในครั้งนี้
เมื่อสองทัพมาเผชิญหน้ากัน ก็ต้องตั้งทัพหยั่งเชิงกันก่อน ในยามค่ำคืน หานซิ่นเริ่มวางแผนการรบอย่างแยบยลเขาสั่งการทหารม้าซึ่งเป็นกองกำลังเคลื่อนที่เร็วจำนวน 2,000 นาย แต่ละคนถือธงสีแดงของกองทัพฮั่น ลัดเลาะเส้นทางเล็ก ๆ ไปยังบริเวณใกล้ค่ายทหารของฝ่ายจ้าว หลบซ่อนตัวอยู่บนภูเขารอโอกาสโจมตี โดยหานซิ่นกล่าวว่า: “เมื่อศัตรูเห็นพวกเราถอย พวกเขาจะยกทัพออกจากค่ายเพื่อตามไล่ นั่นคือโอกาสของพวกเจ้า ให้รีบเข้าไปในค่ายศัตรู ถอนธงของพวกเขา แล้วเปลี่ยนเป็นธงของเรา” ทหารม้าทั้ง 2,000 นายจึงออกเดินทางทันที จากนั้น หานซิ่นเรียกแม่ทัพคนอื่น ๆ มาประชุม และกล่าวว่า: “วันนี้เราจะออกศึก และต้องเอาชนะให้ได้ เพื่อให้ทั้งกองทัพได้กินเลี้ยงฉลอง!” แม้เหล่าแม่ทัพจะยังมีความสงสัยในแผนการ แต่ก็จำต้องรับคำสั่ง
รุ่งเช้า กองทัพฮั่นเคลื่อนกำลังไปถึงปากทางจิ่งสิง ฝ่ายจ้าวเห็นกองทัพฮั่น ก็ขึ้นไปยังที่สูงเพื่อสังเกตการณ์ แม่ทัพเฉินยหวีเห็นว่าหานซิ่นจัดทัพแบบ “หันหลังพิงแม่น้ำ” 背水列阵/背水列阵Bèi shuǐ liè zhèn (เป้ย ฉุ่ยเลี่ย เจิ้น) ซึ่งตามหลักพิชัยสงครามถือว่าเป็นข้อห้ามหนักหนา เพราะไม่มีทางถอย เมื่อเห็นว่าฝ่ายตนได้เปรียบจึงรีบกองทัพจ้าวสั่งให้โจมตีกองทัพฮั่นทันที เมื่อการต่อสู้เริ่มขึ้น กองทัพฮั่นแสร้งทำเป็นพ่ายแพ้ ทิ้งธงและถอยหนี เฉินยหวีเห็นศัตรูแตกพ่าย จึงสั่งให้กองทัพทั้งหมดไล่ตาม กองทัพฮั่นถอยร่นไปจนถึงริมแม่น้ำจือฉุ่ย 泜水/泜水Zhī shuǐ ซึ่งไม่มีทางหนีอีกต่อไป ทำให้ทหารทุกคนต้องหันกลับมาสู้สุดชีวิต เพราะไม่มีทางถอยแล้ว การรบในจุดนี้จึงดุเดือดเป็นอย่างยิ่ง กองทัพฝ่ายจ้าวไม่สามารถตีค่ายฮั่นได้ จึงเริ่มถอยกลับ เมื่อกองทัพจ้าวกลับถึงค่าย กลับต้องตกตะลึง เพราะเห็นว่าธงทั้งหมดในค่ายถูกเปลี่ยนเป็นธงสีแดงของกองทัพฮั่นแล้ว ทหารจ้าวเกิดความโกลาหล คิดว่ากษัตริย์ของตนถูกจับตัวไปแล้ว จึงแตกทัพหนีเอาตัวรอด แม้แม่ทัพจะพยายามควบคุมสถานการณ์ แต่ก็ไม่อาจหยุดความแตกตื่นโกลาหลได้ ในที่สุด กองทัพฮั่นก็เอาชนะศึกครั้งนี้ได้สำเร็จด้วยเวลาอันรวดเร็ว แม่ทัพเฉินยหวีถูกสังหารในความโกลาหล กษัตริย์จ้าวถูกจับเป็นเชลย
หลังจบศึก แม่ทัพทั้งหลายต่างสงสัยว่าเหตุใดการจัดทัพแบบ “หันหลังพิงน้ำ” ซึ่งดูเสี่ยงอันตราย กลับนำไปสู่ชัยชนะ หานซิ่นอธิบายว่า: “นี่คือหลักพิชัยสงครามที่ว่า置之死地而后生，置之亡地而后存/ 置之死地而後生，置之亡地而後存 Zhì zhī sǐ dì ér hòu shēnɡ, zhì zhī wánɡ dì ér hòu cún (จื้อ จือ สื่อ ตี้ เอ๋อร์ โห้ว เฉิง,จื้อ จือ หวาง ตี้ เอ๋อร์ โห้ว ฉุน) ความหมายคือเมื่อถูกบีบให้ถึงที่ตาย จึงจะมีชีวิตรอด ดังนั้นเมื่อทหารไม่มีทางถอย ทุกคนก็จะสู้สุดชีวิต” เหล่าแม่ทัพต่างชื่นชมและยอมรับในอัจฉริยภาพทางการทหารของหานซิ่นอย่างยิ่ง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：各人独立拼搏奋战或各人独立工作。
成語比喻：各人獨立拼搏奮戰或各人獨立工作。
Chénɡyǔ bǐyù：Gè rén dúlì pīnbó fènzhàn huò ɡè rén dúlì ɡōnɡzuò.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: เก้อ เหริน ตู๋ลี่ พินปั๋ว เฟิ่นจ้าน ฮั่ว เก้อ เหริน ตู๋ลี่ กงจั้ว.
สุภาษิตเปรียบว่า แต่ละคนสู้รบอย่างอิสระด้วยการทุ่มเทอย่างสุดกำลัง หรือแต่ละคนทำงานด้วยตนเองอย่างเต็มที่
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
面对突如其来的战争，全国人民没有退缩，而是人自为战，共同抵抗侵略者，保卫国家。
面對突如其來的戰爭，全國人民沒有退縮，而是人自為戰，共同抵抗侵略者，保衛國家。
Miàn duì tūrúqílái de zhànzhēnɡ, quánɡuó rénmín méiyǒu tuìsuō, ér shì rén zì wéi zhàn, ɡònɡtónɡ dǐkànɡ qīnlüè zhě, bǎowèi ɡuójiā.
เมี่ยนตุ้ย ทูหรูฉีไหล เตอะ จ้านเจิง, เฉวียนกั๋ว เหรินหมิน เหมยโหย่ว ทุ่ยซัว, เอ๋อร์ ฉื้อ เหริน จื้อ เหวย จ้าน, ก้งโถง ตี่คั่ง ชินเลว่ เจอะ, เป่าเว่ย กั๋วเจีย
เมื่อต้องเผชิญกับสงครามที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหัน ประชาชนทั้งประเทศไม่ยอมถอย กลับเข้าต่อสู้ด้วยตนเอง ต่อต้านผู้รุกราน ปกป้องประเทศชาติ
