นิทานสุภาษิตจีน (386)
成语故事(三八六)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 物腐虫生/物腐蟲生wù fǔ chónɡ shēnɡ (อู้ ฝู่ ฉง เฌิง) โดย คำว่า
物 wù (อู้) แปลว่า สิ่งของ สรรพสิ่ง
腐 fǔ (ฝู่) แปลว่า เน่าเสีย
虫/蟲 chónɡ (ฉง) แปลว่า หนอน
生 shēnɡ (เฌิง) แปลว่า เกิด เกิดขึ้น
เมื่อรวมกันแล้วหมายถึง ของเน่าเสียย่อมเกิดหนอน ของผุจึงเกิดหนอนหรือ ทุกสรรพสิ่งย่อมเน่าจากข้างในตัวมันเองก่อน อันหมายถึงความล้มเหลว ความแตกแยกย่อมเกิดจากภายในก่อน มาดูตัวอย่างนิทานสุภาษิตคำนี้กัน
ในช่วงปลายยุคราชวงศ์ฉิน 秦朝 Qín cháo (ฉินเฉา) การบริหารราชการแผ่นดินของราชวงศ์ฉินล้มเหลว มีการขูดรีดภาษีหนัก เกณฑ์แรงงานมากมาย ประกอบกับกฎหมายอันเข้มงวด ทำให้ผู้คนยากที่จะอยู่อย่างสงบได้ จนก่อกบฏขึ้น กบฏชุดแรกนำโดยไพร่แรงงานนามว่า เฉินเฉิ้ง 陈胜/陳勝 Chén Shènɡ และอู๋กว่าง 吴广/吳廣 Wú Guǎnɡ ต่อมากบฏกลุ่มนี้ถูกปราบลง ผู้นำทั้งสองถูกสังหาร หลังจากนั้นก็มีการลุกฮือก่อกบฏอีกไปทั่ว หนึ่งในนั้นก็คือกลุ่มชนชั้นผู้นำจากรัฐฉู่ทางใต้ นามว่า เซี่ยงเหลียง 项梁/項梁 Xiànɡ Liánɡ เมื่อเซี่ยงเหลียงก่อการขึ้น ฟ่านเจิง 范增/範增 Fàn Zēnɡ ที่ปรึกษาทางการทหารคนหนึ่งของเฉินเฉิ้งที่รอดชีวิตมาได้จากการปราบปรามของรัฐฉิน ก็ได้เข้ามาเป็นที่ปรึกษาทางการทหารและวางกลยุทธ์ต่างๆ ให้กับเซี่ยงเหลียง ต่อมาเซี่ยงเหลียงเสียชีวิตในสนามรบ ฟ่านเจิง จึงได้กลายมาเป็นที่ปรึกษาคนสำคัญของเซี่ยงยหวี่ 项羽/項羽 Xiànɡ Yǔ (ฉ้อป้าอ๋อง) เซี่ยงยหวี่เป็นคนที่มีความสามารถในการรบสูง แต่ขาดอุบายทางการเมือง อีกทั้งยังเป็นคนหัวแข็งและยึดมั่นในความคิดของตนเอง ดังนั้นเมื่อความกล้าหาญและความสามารถในการทำศึก ประกอบกับคำแนะนำและแผนการต่างๆ ของฟ่านเจิง จึงทำให้กองทัพของเซี่ยงยหวี่ได้รับชัยชนะในศึกหลายครั้ง และกลายเป็นหนึ่งในกำลังสำคัญในการโค่นล้มราชวงศ์ฉิน
ในเวลานั้น ฟ่านเจิงมองการณ์ไกล และคาดการณ์ไว้ว่าผู้ที่จะเป็นคู่แข่งสำคัญของเซี่ยงยหวี่ช่วงชิงแผ่นดินภายภาคหน้าก็คือหลิวปัง 刘邦/劉邦 Liú Bānɡ ดังนั้น เขาจึงแนะนำเซี่ยงยหวี่อยู่หลายครั้งให้กำจัดหลิวปังเสียแต่เนิ่นๆ แต่ทว่าเซี่ยงยหวี่กลับไม่ยอมเชื่อ ต่อมาไม่เพียงเซี่ยงยหวี่ไม่อาจกำจัดหลิวปัง กลับตกหลุมพรางในแผนยุแยงให้แตกกันของหลิวปัง ทำให้เซี่ยงยหวี่ค่อยๆ คลางแคลงใจและตีตัวออกห่างจากฟ่านเจิง ทั้งยังลดทอนอำนาจของฟ่านเจิงลงเรื่อยๆ จนในที่สุดฟ่านเจิงถูกบีบจนต้องตีจากเซี่ยงยหวี่ไปด้วยความคับแค้นใจ ตรอมใจจนเสียชีวิตในปี 204 ก่อนคริสตกาล เมื่อเซี่ยงยหวี่ขาดผู้ปรึกษาที่เก่งกาจและซื่อสัตย์แล้ว กลุ่มอำนาจของเขาก็เพลี่ยงพล้ำในสงครามต่างๆ จนสุดท้ายก็ถูกกลุ่มของหลิวปังกำจัดจนหมดสิ้น หลิวปังก็คือผู้ชนะในที่สุดและก่อตั้งราชวงศ์ฮั่นได้สำเร็จ
เมื่อถึงสมัยราชวงศ์ซ่ง ซูฉื้อ 苏轼/蘇軾Sū Shì นักกวีแห่งยุค กล่าวถึงเหตุการณ์นี้ไว้ในบทความ 《范增论》/《範增論》 (ว่าด้วยฟ่านเจิง) พร้อมถ่ายทอดความรู้สึกสะเทือนใจและเสียดายต่อชะตากรรมของฟ่านเจิงผ่านถ้อยคำอันเป็นอมตะว่า
“物必先腐也，而后虫生之。”
“物必先腐也，而後蟲生之。”
“Wù bì xiān fǔ yě, érhòu chónɡ shēnɡ zhī.”
“อู้ ปี้ เซียน ฝู เหย่, เอ๋อร์โห้ว ฉง เฌิง จือ.”
“สิ่งของจะต้องผุพังเสียก่อน แล้วหนอนแมลงจึงจะเกิดขึ้นได้”
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：本身有了弱点，别人才能乘机打击。
成語比喻：本身有了弱點，別人才能乘機打擊。
Chénɡyǔ bǐyù：Běnshēn yǒule ruòdiǎn, biérén cáinénɡ chénɡjī dǎjí.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: เปิ่นเฌิน โหย่วเลอะ รั่วเตี่ยน, เปี๋ยเหริน ไฉเหนิง เฉิงจี ต่าจี๋.
สุภาษิตเปรียบว่า เมื่อเรามีจุดอ่อน คนอื่นย่อมจะฉวยโอกาสโจมตีจากจุดอ่อนนั้น
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
战场上，许多将领因敌机的精准轰炸而牺牲，这些惨痛的教训往往源于内部出现了问题，正所谓“物腐虫生”。
戰場上，許多將領因敵機的精準轟炸而犧牲，這些慘痛的教訓往往源於內部出現了問題，正所謂“物腐蟲生”。
Zhànchǎnɡ shànɡ, xǔduō jiànɡlǐnɡ yīn dí jī de jīnɡzhǔn hōnɡzhà ér xīshēnɡ, zhèxiē cǎntònɡ de jiàoxùn wǎnɡwǎnɡ yuán yú nèibù chūxiànle wèntí, zhènɡ suǒwèi“wù fǔ chónɡ shēnɡ”.
จ้านฉาง ฉ้าง, สวี่ตัว เจี้ยงหลิ่ง อิน ตี๋ จี เตอะ จิงจุ่น โฮงจ้า เอ๋อร์ ซีเฌิง, เจ้อเซีย ฉ่านท่ง เตอะ เจี้ยวซวิ่น หวางหว่าง หยวน ยหวี เน่ยปู้ ชูเซี่ยนเลอะ เวิ่นถี, เจิ้ง สั่วเว่ย “อู้ ฝู่ ฉง เฌิง”
ในสนามรบ นายพลหลายคนถูกสังหารด้วยการทิ้งระเบิดอย่างแม่นยำของฝ่ายศัตรู บทเรียนอันเจ็บปวดเหล่านี้มักเกิดจากปัญหาภายใน ดังคำกล่าวที่ว่า “สิ่งเน่าเฟะย่อมก่อให้เกิดหนอน”
อ.ซ่อซิง เมธาธารณ์กุล
ศูนย์ภาษาและวัฒนธรรมจีนสิรินธร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
