‘บิ๊กเขต’ ชูโมเดลยุบร.ร.ขนาดเล็ก ชี้บริบทเปลี่ยน-เด็กวัยเรียนลด

นายปรีดี โสโป ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา(สพป.)นครราชสีมา เขต 3 เปิดเผยว่า ปัจจุบันโรงเรียนขนาดเล็กมีข้อจำกัดด้านการบริหารจัดการหลายด้าน ทั้งจำนวนครูไม่ครบชั้น ภาระงานของครู งบประมาณที่จัดสรรตามจำนวนนักเรียน การจัดการเรียนรู้ ตลอดจนความคุ้มค่าในการใช้ทรัพยากร อาคารสถานที่ และบุคลากร ซึ่งล้วนส่งผลต่อคุณภาพการศึกษาของผู้เรียน ทั้งนี้ โรงเรียนจำนวนมากเกิดขึ้นจากพลังของ ‘บ้าน วัด โรงเรียน’ แต่ปัจจุบันโครงสร้างประชากรและวิถีชีวิตของครอบครัวเปลี่ยนแปลงไป หลายพื้นที่มีเด็กวัยเรียนลดลง ครอบครัวมีบุตรน้อยลง ประชากรวัยทำงานย้ายเข้าสู่เมือง ประกอบกับการคมนาคมและทางเลือกทางการศึกษาที่เพิ่มขึ้น ทำให้ผู้ปกครองสามารถส่งบุตรหลานไปเรียนในโรงเรียนที่อยู่ห่างออกไปได้ ส่งผลให้โรงเรียนในชนบทจำนวนหนึ่งมีนักเรียนลดลงอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก

“โจทย์สำคัญจึงต้องพิจารณาว่า จะทำอย่างไรให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ และทรัพยากรเกิดประโยชน์สูงสุด กรณีที่น่าสนใจคือ โรงเรียนวัดม่วง อ.ปักธงชัย จ.นครราชสีมา ซึ่งเคยมีนักเรียนหลายร้อยคน เป็นสถานศึกษาที่ให้การศึกษาแก่ลูกหลานในชุมชนจากรุ่นสู่รุ่น แต่เมื่อบริบทของชุมชนเปลี่ยนไป จำนวนนักเรียนลดลงอย่างต่อเนื่อง กระทั่งปี 2567 เหลือนักเรียนเพียง 1 คน สพป.นครราชสีมา เขต 3 จึงพิจารณาให้นักเรียนและครูผู้สอนย้ายไปเรียนรวมกับโรงเรียนวัดหงษ์ ซึ่งอยู่ใกล้เคียง ต่อมาในปี 2568 นักเรียนคนดังกล่าวสำเร็จการศึกษาชั้น ป.6 และเมื่อเข้าสู่ปี 2569 โรงเรียนวัดม่วงจึงไม่มีนักเรียนเหลืออยู่” นายปรีดี กล่าว

นายปรีดี กล่าวต่อว่า สิ่งที่น่าสนใจคือ เมื่อโรงเรียนไม่มีนักเรียน ชุมชนไม่ได้ปล่อยให้พื้นที่แห่งความทรงจำกลายเป็นสถานที่รกร้างหรือทรุดโทรม แต่ผู้นำชุมชน คณะกรรมการสถานศึกษา เจ้าอาวาสวัดม่วง และประชาชนในพื้นที่ เห็นร่วมกันว่าควรดำเนินการยุบโรงเรียนตามขั้นตอนทางราชการ เพื่อเปิดโอกาสให้พื้นที่ดังกล่าวกลับมาทำประโยชน์แก่ประชาชนในรูปแบบใหม่ ทั้งนี้ หลังดำเนินการยุบโรงเรียนตามขั้นตอนและระเบียบของทางราชการ และคืนสิทธิการครอบครองพื้นที่แล้ว ชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะดำเนินการตามกฎหมายและขั้นตอนที่เกี่ยวข้องกับกรมธนารักษ์ ซึ่งเป็นเจ้าของพื้นที่ เพื่อขอใช้ประโยชน์ในพื้นที่โรงเรียนที่ยุบเลิก โดยมีหลายหน่วยงานและภาคส่วนแสดงความประสงค์เข้ามาใช้พื้นที่ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการและลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา