นิทานสุภาษิตจีน (389)
成语故事(三八九)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 一箪一瓢/ 一簞一瓢 yī dān yī piáo (อี ตาน อี เผียว) โดย คำว่า
一 yī (อี) แปลว่า หนึ่ง จำนวนหนึ่ง
箪/簞 dān (ตาน) แปลว่า ภาชนะสานจากไผ่ที่ใช้ใส่ของ กระบุงหรือตะกร้า
瓢 piáo (เผียว) แปลว่า กระบวย ช้อน
เมื่อรวมกันแล้วแปลตามตัวหมายถึง หนึ่งตะกร้าหนึ่งกระบวย หรือหนึ่งกระบุงกับหนึ่งช้อนหรือหนึ่งกระบวย ในความหมายแฝงของคำสุภาษิตนี้ หมายถึงดำเนินชีวิตอย่างเรียบง่าย แต่เป็นผู้ที่มีคุณธรรมสูงส่ง มาดูตัวอย่างนิทานสุภาษิตคำนี้กัน
เหยียนหุย 颜回/ 顏回Yán Huí ชาวรัฐหลู่ในสมัยชุนชิว เป็นศิษย์ที่ขงจื่อรักและชื่นชมมากที่สุดคนหนึ่ง เหยียนหุยเกิดในครอบครัวยากจน มีชีวิตที่ยากจนอดอยากมาตลอด แต่ตลอดชีวิตเขาติดตามศึกษากับขงจื่อโดยไม่เข้ารับราชการแม้ว่าการรับราชการจะมีชีวิตที่ดีกว่า เขาเป็นผู้ใฝ่เรียนรู้อย่างไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย ชอบใช้ความรู้ใคร่ครวญไตร่ตรอง มีความอ่อนน้อมถ่อมตน เป็นคนที่สุภาพมีมารยาท เขายังมีชื่อเสียงด้านคุณธรรม ขงจื่อเคยกล่าวยกย่องความเมตตากรุณา 仁 rén (เหริน) ของเหยียนหุยว่า “นับตั้งแต่ข้ามีเหยียนหุยเป็นศิษย์ ความสัมพันธ์ระหว่างบรรดาศิษย์ทั้งหลายก็แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น” ชีวิตความเป็นอยู่ของเหยียนหุยเต็มไปด้วยความลำบาก อาหารและเครื่องนุ่งห่มขาดแคลน ผู้คนมักสงสารและกล่าวว่า “ชีวิตของเหยียนหุยช่างทุกข์ยากเหลือเกิน” แต่เหยียนหุยกลับมองความยากลำบากเป็นความสุข เขาใช้ชีวิตแต่ละวันอย่างเบิกบาน ตั้งใจศึกษาเล่าเรียน รับฟังคำสอน และขัดเกลาตนเองตามแนวทางของขงจื่อ
ครั้งหนึ่ง ขงจื่อและเหล่าศิษย์ได้สนทนากันที่ภูเขาหนงซานเกี่ยวกับอุดมคติและความใฝ่ฝันของแต่ละคน จื่อลู่ 子路/ Zǐ Lù กล่าวว่าเขาปรารถนาจะใช้ความกล้าหาญและความสามารถทางการทหารให้เกิดประโยชน์ ส่วนจื่อก้ง 子贡/ 子貢 Zǐ Gònɡ กล่าวว่าเขาต้องการใช้ความสามารถด้านวาทศิลป์และการเจรจา เมื่อขงจื่อถามเหยียนหุยถึงความใฝ่ฝันของเขา เหยียนหุยตอบว่า “ข้าพเจ้าปรารถนาที่จะได้พบกษัตริย์ผู้ทรงปรีชาสามารถ และช่วยพระองค์บริหารบ้านเมืองตามหลักคุณธรรม เผยแพร่คำสั่งสอนอันถูกต้อง ใช้พิธีกรรมและดนตรีอบรมประชาชน ให้ผู้คนอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข จนไม่จำเป็นต้องสร้างกำแพงเมืองให้แข็งแรง ไม่ต้องขุดคูเมืองป้องกันศัตรู หลอมอาวุธทั้งหลายให้กลายเป็นเครื่องมือการเกษตร ปล่อยฝูงวัวม้าเล็มหญ้าอย่างอิสระในทุ่งกว้าง ทุกครอบครัวอยู่พร้อมหน้าพร้อมตา ปราศจากความทุกข์จากการพลัดพราก และไม่มีภัยสงครามยาวนานนับพันปี” จึงไม่น่าแปลกใจที่เมื่อขงจื่อได้ฟังแล้ว จะกล่าวชื่นชมว่า “ช่างเป็นคุณธรรมที่งดงามยิ่งนัก”
เหยียนหุยอายุน้อยกว่าขงจื่อ แต่ว่าเขากลับเสียชีวิตก่อนวัยอันควรเมื่ออายุเพียงสี่สิบเอ็ดปี ภายหลัง ขงจื่อได้กล่าวถึงศิษย์เอกผู้นี้ว่า “เหยียนหุยมีเพียงข้าวหนึ่งกระบุง น้ำหนึ่งกระบวย (一箪一瓢) อาศัยอยู่ในตรอกแคบอันคับแค้น ผู้คนทั่วไปย่อมไม่อาจทนต่อความทุกข์ยากเช่นนั้นได้ แต่เหยียนหุยกลับไม่เคยสูญเสียความสุขในใจ นับว่าเป็นผู้มีคุณธรรมและความประเสริฐอย่างแท้จริง”
เรื่องราวของเหยียนหุยจึงได้รับการยกย่องในวัฒนธรรมจีนว่าเป็นแบบอย่างของผู้ ใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย สมถะ และเปี่ยมสุขในคุณธรรม แม้จะยากจนทางวัตถุ แต่กลับมั่งคั่งด้วยปัญญาและคุณธรรมอันสูงส่ง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：生活简朴、过着安贫乐道的精神境界。
成語比喻：生活簡樸、過著安貧樂道的精神境界。
Chénɡyǔ bǐyù：Shēnɡhuó jiǎnpú, ɡuòzhe ānpínlèdào de jīnɡshén jìnɡjiè.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: เฌิงหัว เจี่ยนผู, กั้วเจอะ อันผินเล่อต้าว เตอะ จิงเฉิน จิ้งเจี้ย
สุภาษิตเปรียบว่า ดำเนินชีวิตอย่างเรียบง่าย สมถะ และเปี่ยมสุขในคุณธรรม
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
在这个物欲横流的社会，我一直坚守着一箪一瓢的简单生活，这让我感到满足和幸福。
在這個物慾橫流的社會，我一直堅守著一簞一瓢的簡單生活，這讓我感到滿足和幸福。
Zài zhèɡe wùyù hénɡliú de shèhuì, wǒ yīzhí jiānshǒu zhe yī dān yī piáo de jiǎndān shēnɡhuó, zhè rànɡ wǒ ɡǎndào mǎnzú hé xìnɡfú.
ไจ้ เจ้อเกอะ อู้ยวี่ เหิงหลิว เตอะ เฌ่อหุ้ย, หวั่ว อี้จื๋อ เจียนโฉ่ว เจอะ อี ตาน อี เผียว เตอะ เจี่ยนตาน เฌิงหัว, เจ้อ ร่าง หวั่ว ก่านต้าว หม่านจู๋ เหอ ซิ่งฝู
ในสังคมที่เน้นวัตถุเช่นนี้ ฉันยึดมั่นในวิถีชีวิตที่เรียบง่าย ซึ่งมันทำให้ฉันรู้สึกพอเพียงและมีความสุข
อ.ซ่อซิง เมธาธารณ์กุล
ศูนย์ภาษาและวัฒนธรรมจีนสิรินธร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
