นิทานสุภาษิตจีน (390)
成语故事(三九〇)
นิทานสุภาษิตจีนที่ “เรียนไทยได้จีน” จะนำเสนอในฉบับนี้คือ 象虎遇驳/象虎遇駁 xiànɡ hǔ yù bó (เซี่ยง หู่ ยวี่ ปั๋ว) โดย คำว่า
象 xiànɡ (เซี่ยง) แปลว่า เสมือน (รูป หุ่น)
虎 hǔ (หู่) แปลว่า เสือ
遇 yù (ยวี่) แปลว่า เจอ พบกัน
驳/駁 bó (ปั๋ว) แปลว่า สัตว์ในตำนานชนิดหนึ่งของจีน มีลักษณะคล้ายม้ายูนิคอร์นเพราะมีเขา
คล้ายม้า แต่มีกรงเล็บและฟันเหมือนเสือ นิสัยดุร้าย แม้แต่เสือตัวจริงก็ยังเกรงกลัวมัน
象虎遇驳/象虎遇駁 xiànɡ hǔ yù bó (เซี่ยง หู่ ยวี่ ปั๋ว) หมายถึง เสือปลอมเจอเข้ากับปั๋ว โดยมีความหมายแฝงว่า คนที่เก่งไม่จริง เมื่อเจอของจริงเข้าก็ไปไม่เป็น มัวแต่หลงอยู่กับความสำเร็จในอดีตไม่รู้จักปรับตัว คำสุภาษิตนี้พูดได้อีกแบบคือ 象虎斗驳/象虎鬥駁 xiànɡ hǔ dòu bó (เซี่ยง หู่ โต้ว ปั๋ว) มาดูตัวอย่างนิทานสุภาษิตคำนี้กัน
จีนในยุคชุนชิว ที่รัฐฉู่ มีชาวนาคนหนึ่งกำลังปวดหัวกับการจัดการสุนัขจิ้งจอกจอมขโมย ซึ่งมันมาไล่กัดไก่ที่เขาเลี้ยงตายเป็นประจำ ดังนั้นเขาจึงต้องนั่งเฝ้ายามคอยระวังสุนัขจิ้งจอกไม่ให้มีโอกาสมาขโมยไก่ของเขาอีก แต่อนิจจา คนกลางวันก็ต้องทำงาน กลางคืนยังต้องมานั่งเฝ้าไก่อีก ไหนเลยจะทนไหวในระยะยาว จนกระทั่งเมื่อชาวนาคนนั้นเผลอนอนหลับ เจ้าสุนัขจิ้งจอกตัวนั้นก็จะย่องเข้าเล้าไก่เสมอ เขาทั้งโกรธและเกลียดสุนัขจิ้งจอกตัวนี้ยิ่งนัก แต่ก็ไม่รู้จะทำเช่นไร อยู่มาวันหนึ่ง เขาพบกับชายแก่คนหนึ่ง ชายแก่ได้แนะนำวิธีหนึ่งให้เขา ชายแก่บอกว่า บรรดาสัตว์ป่าน้อยใหญ่ล้วนแล้วแต่กลัวเสือ ไม่ว่าสัตว์อะไรก็ตามเมื่อเผชิญหน้ากับเสือ ก็มักจะเข่าอ่อน และกลายเป็นอาหารของเสือไป เช่นนั้นแล้ว ก็ให้ทำหุ่นเสือขึ้นมาเพื่อขับไล่หรือจับสุนัขจิ้งจอกตัวนั้น เขาดีใจมาก กลับถึงบ้าน ก็รีบสานไม้ทำเป็นหุ่นเสือขึ้นมา แล้วไปหาซื้อหนังเสือที่สมบูรณ์มาได้ผืนหนึ่ง เขาจัดการเอาหนังเสือคลุมลงบนโครงหุ่นเสือนั้น จนทำให้ดูเหมือนของจริงยิ่งนัก จากนั้นเขาก็นำหุ่นเสือไปวางไว้ตรงเล้าไก่ เมื่อถึงเวลาพลบค่ำ เขาก็เข้าไปในหุ่นเสือนั้น รอจนดึกดื่น สุนัขจิ้งจอกตัวนั้นก็มาอีก เขาจึงทำเสียงคำรามและกระโจนเข้าใส่สุนัขจิ้งจอก สุนัขจิ้งจอกตกใจสุดขีดถึงกับสลบไป เขาจึงจับสุนัขจิ้งจอกตัวนั้นได้อย่างง่ายดาย ต่อมาวันหนึ่ง มีหมูป่าตัวใหญ่มากินและทำลายแปลงผักของเขา เขาจึงบอกให้ลูกๆ หาอาวุธและไปเฝ้ารอที่ริมถนน ส่วนตัวเขาไปซุ่มที่ชายป่าริมสวน เมื่อหมูป่ามาอีก เขาก็ทำเป็นขยับพุ่มไม้ หมูป่าเห็นแปลกใจก็เดินเข้าหา เมื่อได้ระยะ เขาก็กระโจนออกไป หมูป่าเห็นเป็นเสือ ก็ตกใจวิ่งหนีไปทางถนนที่ลูกๆ ขุดหลุมดักรอไว้ก่อนแล้ว สุดท้ายหมูก็ถูกจัดการไปอีกตัว หลังจากนั้นมา เขาก็มักใช้วิธีนี้ไปดักจับสัตว์น้อยใหญ่ได้เป็นประจำ จนเขารู้สึกว่าตัวเองเก่งกล้าไร้เทียมทาน
ต่อมาวันหนึ่ง ผู้คนแตกตื่นวิ่งหนีกัน พร้อมตะโกนบอกว่ามีตัวปั๋วเข้ามาทำร้ายผู้คน ให้ทุกคนรีบหลบหนีไปให้ไกล เมื่อชาวนาคนนี้ได้ยิน แทนที่จะรีบหลบหนี เขากลับคว้าหุ่นเสือมาสวมใส่แล้ววิ่งไปตามที่มีเสียงกรีดร้อง เมื่อไปถึง เสือปลอมก็เผชิญหน้าเข้ากับตัวปั๋ว เมื่อตัวปั๋วเห็นเสือเข้า ก็ยิ่งคลุ้มคลั่ง เพราะโดยธรรมชาติแล้ว ตัวปั๋วจะชอบจัดการเสือนั่นเอง ชาวนาผู้โชคร้ายจึงกลายเป็นเหยื่อของตัวปั๋วไปนั่นเอง
ข้อคิดจากประโยคสุภาษิตนี้
成语比喻：做事不能盲目照搬老经验，得看对象、从实际出发。
成語比喻：做事不能盲目照搬老經驗，得看對象、從實際出發。
Chénɡyǔ bǐyù：Zuòshì bùnénɡ mánɡmù zhàobān lǎo jīnɡyàn,děi kàn duìxiànɡ,cónɡ shíjì chūfā.
เฉิงยหวี่ ปี่ยวี่: จั้วฉื้อ ปู้เหนิง หมางมู่ เจ้าปาน เหล่า จิงเยี่ยน, เต่ย์ ค่าน ตุ้ยเซี่ยง, ฉง ฉือจี้ ชูฟา.
สุภาษิตเปรียบว่า เมื่อทำสิ่งต่างๆ นั้น เราไม่อาจใช้เพียงประสบการณ์เก่าๆ แบบสุ่มสี่สุ่มห้าได้ เราต้องมองที่เป้าหมายและดำเนินการจากความเป็นจริง
ประโยคตัวอย่างที่ใช้สำนวนสุภาษิตนี้ เช่น
一个领导面对瞬息万变的市场，如果还抱着过去的成功经验不放，无异于象虎遇驳，终将因缺乏创新而被淘汰。
一個領導面對瞬息萬變的市場，如果還抱著過去的成功經驗不放，無異於象虎遇駁，終將因缺乏創新而被淘汰。
Yí ɡè lǐnɡdǎo miànduì shùnxī wànbiàn de shìchǎnɡ,rúɡuǒ hái bàozhe ɡuòqù de
chénɡɡōnɡ jīnɡyàn bù fànɡ, wúyì yú xiànɡ hǔ yù bó, zhōnɡjiānɡ yīn quēfá chuànɡxīn ér bèi táotài.
อี๋ เก้อ หลิงต่าว เมี่ยนตุ้ย ชุ่นซี ว่านเปี้ยน เตอะ ฉื้อฉ่าง, หรูกั่ว ไห เป้าเจอะ กั้วชวี่ เตอะ เฉิงกง จิงเยี่ยน ปู๋ฟ่าง, อู๋อี้ ยหวี เซี่ยง หู่ ยวี่ ปั๋ว, โจงเจียง อิน เชวฝา ช่วงซิน เอ๋อร์ เป้ย เถาไท่.
เมื่อผู้นำคนหนึ่งเผชิญกับตลาดที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและพลิกผันอยู่ตลอดเวลา หากยังคงยึดติดกับประสบการณ์แห่งความสำเร็จในอดีตไม่ยอมปล่อยวาง ก็ไม่ต่างอะไรกับ “เสือปลอมพบปั๋ว” ในท้ายที่สุดย่อมถูกกำจัดออกจากการแข่งขัน เพราะขาดความคิดริเริ่มสร้างสรรค์
อาจารย์ซ่อซิง เมธาธารณ์กุล
ศูนย์ภาษาและวัฒนธรรมจีนสิรินธร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
