คณะนักวิจัยนำโดย จเร สุวรรณชาต จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ศรีวิชัย จังหวัดสงขลา จัดตั้งโครงการพัฒนาชุมชนวิถีพุทธคลองแดน โดยย้อนอดีตอันรุ่งเรืองของคลองแดนว่าเปรียบเสมือนศูนย์กลางท่าน้ำ หรือคลอง 3 แห่ง ที่เชื่อมการจราจรทางน้ำถึง 3 จังหวัด คือ สงขลา นครศรีธรรมราช และพัทลุง ทำให้ชุมชนแห่งนี้เปรียบเสมือนทำเลทอง หรือชุมทางการค้าขนาดใหญ่ในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาและปัจจุบันชุมชน ตลาดคลองแดนได้เปลี่ยนสถานะจาก “ทำเลทอง” กลายเป็น “ชุมชนชายขอบ” ที่ระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานล้าหลัง เพราะไม่มีระบบประปา รถประจำทาง โทรศัพท์ ฯลฯ
จุดด้อยเหล่านี้กลับส่งผลทางบวกด้านการท่องเที่ยวที่สามารถพัฒนาให้เป็นจุดแข็งได้อย่างดีเยี่ยม เพราะนำมาสู่วิถีชีวิตแบบพอเพียงที่ยังอนุรักษ์วิถีชีวิตแบบโบราณไว้ได้อย่างดีเยี่ยม ตลาดคลองแดนยังเต็มไปด้วยเรือนไม้อายุตั้งแต่ 50-100 ปี มุงด้วยกระเบื้องดินเผาแผ่นบางจากเกาะยอ หรือศาลาคร่อมสะพานไม้ข้ามคลอง เส้นทางหลักเข้าสู่วัดคลองแดนที่แสนสมถะโดยทางวัดจงใจเก็บสะพานเก่าไว้แทนการสร้างสะพานใหม่ให้รถยนต์วิ่งข้ามได้หรือแม้กระทั่งเรือนไม้พื้นถิ่นตามแบบฉบับของเรือนปักษ์ใต้ยังยืนท้าแดดลมฝนอยู่อย่างน่าตื่นตาตื่นใจ
เกรียงไกร อนันตพงศ์ ประธานชุมชนวิถีพุทธ ตลาดริมน้ำคลองแดน กล่าวว่า เราดำเนินชีวิตแบบชุมชนวิถีพุทธ มีความเรียบง่าย แต่ทรงคุณค่าของความเป็นไทยในอดีตไว้ด้วย ด้วยความร่วมมือของหลายๆ ฝ่าย อาทิ องค์การบริหารส่วนจังหวัดสงขลา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล (มทร.) ศรีวิชัย องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) คลองแดน การเคหะแห่งชาติ ตลอดจนชาวบ้านเข้ามาช่วยเหลือกัน แล้วเริ่มจากความตั้งใจจะทำสะพานเชื่อมเพื่อให้ผู้คนได้ไปมาหาสู่กัน ต่อมาจึงได้ระดมความคิดกันว่าเราจะรื้อฟื้นตลาดแห่งนี้ขึ้นมาอีกครั้ง ด้วยความมุ่งมั่นที่จะให้เป็นแหล่งเรียนรู้ รักษาวัฒนธรรมเดิม รวมถึงปลูกจิตสำนึกของคนรุ่นใหม่ในการอนุรักษ์ โดยได้รับความอนุเคราะห์จาก จเร สุวรรณชาติ มทร.ศรีวิชัย สงขลา ที่วิจัยและพัฒนาทั้งในส่วนของวัดและชุมชน
ปัจจุบันตลาดริมน้ำคลองแดน เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมแห่งใหม่ในเชิงอนุรักษ์ โดยมีการพัฒนาและปรับปรุงให้มีความเป็นธรรมชาติดึงดูดใจ เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้มาสัมผัส เรียนรู้ รวมถึงเข้าใจธรรมชาติ ศิลปวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และวิถีชีวิตของคนในคลองแดน และแน่นอนว่าเมื่อนักท่องเที่ยวเพิ่มมากขึ้นอาจส่งผลกระทบในบางเรื่อง โดยเมื่อไม่นานมานี้สะพานไม้ข้ามตลาดน้ำคลองแดนหักเนื่องจากรับน้ำหนักของนักท่องเที่ยวไม่ไหว แต่โชคดีที่ไม่มีผู้ใดได้รับบาดเจ็บถึงขั้นต้องเสียชีวิต เมื่อเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวผู้นำชุมชน และกลุ่มชาวบ้านจึงเร่งรีบซ่อมแซมสะพานโดยการรวมตัวของชาวบ้านในชุมชนและขอความร่วมมือจากนักศึกษา มทร.อีก 14 ชีวิต เข้าร่วมแรงร่วมใจกันในการซ่อมแซมสะพานให้แล้วเสร็จซึ่งได้รับการสนับสนุนไม้จาก อบจ.สงขลา
ลุงจวบ (ช่างไม้) ชุมชนคลองแดน กล่าวว่า สะพานไม้ที่ชำรุดไม่ได้เกิดจากโครงสร้างที่ไม่แข็งแรง แต่ภาวะน้ำท่วมขังทำให้ไม้บางส่วนเกิดผุพัง และช่วงเวลานั้นมีนักท่องเที่ยวหลั่งไหลเข้ามาค่อนข้างมาก สะพานรับน้ำหนักไม่ไหวเลยหักพังลงมา ชุมชนได้โทรถามอาการของนักท่องเที่ยวอยู่ตลอดและมีการจัดกิจกรรมเพื่อปลอบขวัญนักท่องเที่ยวอีกด้วย ส่วนสะพานได้มีการระดมกลุ่มชาวบ้านและนักศึกษา มทร.ศรีวิชัย สงขลา เข้ามาช่วยซ่อมแซมสะพานให้แล้วเสร็จอย่างรวดเร็ว
ประทีป กระจ่างพิภพ นักศึกษาชั้นปีที่ 1 คณะบริหารธุรกิจ สาขาการจัดการอุตสาหกรรม เล่าว่า ได้เข้ามาช่วยซ่อมแซมสะพานไม้ในเทศกาลสงกรานต์ที่ผ่านมา ดีใจและยินดีที่ได้เป็นส่วนหนึ่ง ทั้งนี้ จะซ่อมไปเรื่อยๆ ในทุกๆ สะพานของตลาดน้ำคลองแดนที่เกิดชำรุด
อภิศักดิ์ คำวุ่น นักศึกษาชั้นปีที่ 1 คณะบริหารธุรกิจ สาขาการจัดการอุตสาหกรรม เล่าว่า ภูมิใจและยินดีที่ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในการซ่อมแซมสะพานตลาดน้ำคลองแดน ชาวบ้านให้การต้อนรับและดูแลเป็นอย่างดีทั้งอาหารการกิน ที่อยู่อาศัยเปรียบเสมือนเป็นลูกหลาน
อีกหนึ่งตัวอย่างดีๆ ของเด็กรุ่นใหม่ที่เต็มใจทำเพื่อช่วยสังคม…
