อธิบดีกรมศิลปากรเตรียมลงพื้นที่ปลาย มี.ค. สอบถามข้อเท็จจริงชาวบ้าน ด้าน’ศรีศักร’เชียร์จัดเสวนาหนุนทวงคืน แนะอเมริกาทำจำลอง เอาของจริงกลับบุรีรัมย์ เฟซบุ๊กพื้นที่หนุน แนะติดป้ายเรียกร้องกลางสี่แยก
คืบหน้ากรณีกระแสทวงคืนพระโพธิสัตว์สัมฤทธิ์จากพิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิแทน นิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ที่ระบุในป้ายจัดแสดงว่ามาจากปราสาทเขาปลายบัด อ.ละหานทราย (ปัจจุบันอำเภอเฉลิมพระเกียรติ) จ.บุรีรัมย์ ซึ่งนักวิชาการได้ยื่นเอกสารเกี่ยวกับความสำคัญของพระโพธิสัตว์ให้แก่วัฒนธรรมจังหวัดบุรีรัมย์ เพื่อผลักดันการทวงคืน อีกทั้งมีการทำเสื้อยืดสกรีนลายโพธิสัตว์ ซึ่งต่อมาวัฒนธรรมจังหวัดเผยว่าอาจมีการจัดเสวนาให้ความรู้และปลูกจิตสำนึกนั้น
ล่าสุดผู้สื่อข่าวรายงานว่า เมื่อวันที่ 9 มีนาคม ศาสตราจารย์พิเศษ ศรีศักร วัลลิโภดม นักประวัติศาสตร์รางวัลฟูกุโอกะ กล่าวว่า ตนสนับสนุนแนวคิดของทางท้องถิ่นที่จะจัดเสวนาเพื่อเผยแพร่ความรู้และทวงคืนพระโพธิสัตว์กลับคืนมา แต่ต้องดำเนินการอย่างเป็นขั้นตอน เน้นว่าต้องเป็นการเรียกร้องจากท้องถิ่น ส่วนนักวิชาการค่อยช่วยเสริมเรื่องข้อมูลให้มีหลักฐานชัดเจน โบราณวัตถุเหล่านี้เป็นสมบัติของท้องถิ่น โดยควรแจ้งทางพิพิธภัณฑ์ดังกล่าวว่ายินดีให้ทำจำลองจัดแสดงไว้คงเดิม แต่ของจริงขอนำกลับมายังประเทศไทย อย่างไรก็ตาม พิพิธภัณฑ์ต่างประเทศมักมีข้ออ้างต่างๆ เพื่อหลีกเลี่ยงการคืนโบราณวัตถุ เช่น ถามหาหลักฐานทั้งที่ตนยอมรับเองในป้ายจัดแสดงและข้อมูลในทะเบียนว่ามาจากที่ไหน แต่ไม่ยอมคืน
“ท้องถิ่นต้องแจกแจงรายละเอียดว่าที่ขุดขายออกนอกประเทศไปมีอะไรบ้าง โดยเป็นการเรียกร้องของชุมชนว่าพิพิธภัณฑ์ไปขโมยสมบัติมา แต่ต้องทำให้เป็นขั้นตอน มีข้อมูลหลักฐาน ความจริงก็รู้อยู่แล้วว่าเขาเอาไปแน่ ฝรั่งก็ยอมรับว่าเอาไปจากปลายบัดแต่ต้องยืนยันให้ได้ ส่วนใหญ่ไม่ยอมคืน โดยบอกว่าไม่มีหลักฐาน อาจบอกว่ามาจากการบริจาคโดยมูลนิธิ แก้ต่างไปเรื่อยๆ ทั้งที่การจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ก็ระบุที่มาแน่ชัดว่ามาจากไหน แต่เวลาขอคืนจะไม่ให้ แล้วอ้างขั้นตอนต่างๆ โดยถามกลับมาว่ามีหลักฐานไหม นี่คือการโกงของฝรั่ง ท้องถิ่นต้องถามไปเลยว่า ขอคืนได้ไหม คุณบอกเป็นชาติที่ยุติธรรม ถึงเวลาคุณจะคืนของหรือเปล่า มาตรฐานนี้ต้องใช้กับพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติของไทยด้วย กล่าวคือ หากท้องถิ่นมีศักยภาพ ควรคืนของให้ท้องถิ่นดูแล” ศาสตราจารย์ศรีศักรกล่าว และว่า ท้องถิ่นต้องบอกพิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโพลิแทน นิวยอร์กว่ายินดีให้จำลองโพธิสัตว์ไว้จัดแสดงเช่นเดิม แต่ขอองค์จริงกลับคืนมาเพื่อความเป็นธรรม
นายอนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร กล่าวว่า ปลายเดือนมีนาคมนี้ กรมศิลปากรจะลงพื้นที่ปราสาทปลายบัดและปราสาทหินพนมรุ้ง จ.บุรีรัมย์ เพื่อตรวจสอบโบราณสถานและโบราณวัตถุที่ถูกขุดค้นพบในบริเวณดังกล่าวที่มีกระแสว่าโดนลักลอบขุดโบราณวัตถุส่งออกไปขายยังต่างประเทศในช่วงสงครามเวียดนามและจะสอบถามข้อมูลจากชาวบ้านในละแวกนั้นด้วย
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เฟซบุ๊กต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเผยแพร่ข่าวสารในจังหวัดบุรีรัมย์จำนวนมาก มีการแชร์ข่าวความคืบหน้าการทวงคืนพระโพธิสัตว์ รวมถึงนำภาพและข้อมูลเกี่ยวกับปราสาทปลายบัดเผยแพร่ด้วย เช่น เฟซบุ๊ก “Burirforum : มหานครอีสานใต้ เซาะกราวออนไลน์ 24 ชม. , เฟซบุ๊กกลุ่ม บุรีรัมย์น่าอยู่, กลุ่ม Blood Buriram United (ชุมชนสายเลือดบุรีรัมย์) เฟซบุ๊ก ท่องเที่ยวบุรีรัมย์, Buriram Lifestyle” รวมถึงกลุ่มที่นี่ประโคนชัย โดยมีผู้เข้าไปแสดงความคิดเห็นสนับสนุนการทวงคืน อีกทั้งบางรายเสนอให้มีการติดป้ายเรียกร้องบริเวณสี่แยกประโคนชัยอีกด้วย
อนึ่ง โพธิสัตว์ดังกล่าวมีอายุราว 1,200 ปี สร้างขึ้นภายใต้ศิลปะเขมรแบบไพรกเม็ง-กำพงพระ นักวิชาการเรียกว่าประติมากรรมแบบประโคนชัย ซึ่งพบกระจายในบริเวณที่ราบสูงโคราช
