เมื่อวันที่ 29 กันยายน ที่โรงละครแห่งชาติ สำนักการสังคีต กรมศิลปากร ผู้สื่อข่าวรายงานว่า กรมศิลปากรได้จัดซ้อมการแสดงโขน หน้าพระที่นั่งทรงธรรม หรือโขนหน้าพระเมรุมาศ ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โดยนายชวลิต สุนทรานนท์ นักวิชาการละครและดนตรี ทรงคุณวุฒิ สำนักการสังคีต กรมศิลปากร ในฐานะประธานจัดการแสดงมหรสพสมโภช งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เปิดเผยว่า สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำรัสให้สำนักการสังคีต กรมศิลปากร จัดแสดงโขนหน้าพระที่นั่งทรงธรรม หรือโขนหน้าพระเมรุ เรื่องรามเกียรติ์ ชุดพระรามข้ามสมุทร ยกรบ รำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ แสงอาทิตย์ และศรพรหมมาศ ในวันที่ 26 ตุลาคม บริเวณด้านหน้าพระที่นั่งทรงธรรม หรือหน้าพระเมรุมาศ
นายชวลิตกล่าวอีกว่า สำหรับงานมหรสพสมโภชในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวง รัชกาลที่ 9 แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ การแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศ และการแสดงมหรสพเวทีกลางแจ้ง 3 เวที บริเวณสนามหลวงด้านทิศเหนือ ซึ่งในภาพรวมการฝึกซ้อมคืบหน้าไปกว่า 80% เหลือการซ้อมในพื้นที่จริง โดยครั้งนี้ถือเป็นการซ้อมรวมครั้งแรกของการแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศ เรื่องรามเกียรติ์ ในชุดพระรามข้ามสมุทร รำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ และศรพรหมมาศ เพื่อดูความพร้อม และท่าทางการแสดงให้สมบูรณ์พร้อมเพรียง
“สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีรับสั่งให้รื้อฟื้นการจัดแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศ ตั้งแต่ครั้งงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี หรือสมเด็จย่า การจัดแสดงโขนจะแบ่งเป็น 2 ประเภทคือ จัดแสดงตามสมัยนิยม และจัดแสดงตามจุดประสงค์ที่เกี่ยวข้องกับผู้เสด็จสวรรคต ซึ่งในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวง รัชกาลที่ 9 การแสดงมหรสพสมโภชทุกเวทีมีจุดประสงค์เพื่อสื่อถึงพระองค์ อาทิ การแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศ จัดแสดงเรื่องรามเกียรติ์ ชุดยกรบ เพราะเป็นการแสดงที่ในหลวง รัชกาลที่ 9 มีพระมหากรุณาธิคุณ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สำนักการสังคีตจัดแสดงเนื่องในงานต้อนรับพระราชอาคันตุกะอยู่เสมอ รวมทั้ง มีพระราชวินิจฉัยเกี่ยวกับการแสดงให้มีความพร้อมเพรียงสวยงามยิ่งขึ้น” นายชวลิต กล่าว
นายชวลิตกล่าวอีกว่า ภาพรวมงานมหรสพสมโภชในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพในหลวง รัชกาลที่ 9 ใช้ผู้แสดง ผู้ขับร้อง และผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องประมาณ 3,000 คน เฉพาะการแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศ ประมาณ 400 คน จากนาฏศิลปิน สำนักการสังคีต นักเรียน นักศึกษา วิทยาลัยนาฏศิลปทั่วประเทศ 12 แห่ง และสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์
นายประสาท ทองอร่าม หรือครูมืด ผู้เชี่ยวชาญนาฏศิลป์ไทย สำนักการสังคีต กรมศิลปากร กล่าวว่า การแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศ หรือที่สามัญชนเรียกว่าโขนหน้าไฟ จะเริ่มการแสดงภายหลังสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงถวายพระเพลิงแรกแล้ว สามัญชนเรียกเผาหลอก และเสด็จพระราชดำเนินกลับเพื่อเปลี่ยนเครื่องทรง โดยสำนักพระราชวังกำหนดให้แสดงเวลาประมาณ 20.00-21.30 น.ซึ่งการแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศจะแสดงต่อเนื่อง 5 ชุด เริ่มจากพระรามข้ามสมุทร ยกรบ รำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ แสงอาทิตย์ และศรพรหมมาศ เมื่อสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ กลับมาประทับที่พระที่นั่งทรงธรรมอีกครั้ง การแสดงโขนหน้าพระเมรุมาศ และการแสดงมหรสพ ณ เวทีกลางแจ้ง บริเวณสนามหลวงด้านทิศเหนือทั้ง 3 เวที จะหยุดการแสดงทั้งหมด เพื่อเข้าสู่พระราชพิธีถวายพระเพลิงจริง
“การแสดงในแต่ละชุดจะสื่อถึงในหลวง รัชกาลที่ 9 โดยชุดยกรบ เป็นชุดที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สำนักการสังคีตจัดแสดงเนื่องในงานต้อนรับพระราชอาคันตุกะอยู่เสมอ ชุดพระรามข้ามสมุทร เปรียบเสมือนพระองค์เสด็จอวตารลงมาโปรดอาณาประชาราษฎร์ ชุดรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ ประพันธ์ขึ้นใหม่เพื่อเทิดพระเกียรติ และรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณ มีเหล่าเทพบุตร เทพธิดา อัญเชิญกลับขึ้นสู่สรวงสวรรค์ ส่วนชุดแสงอาทิตย์ และศรพรหมมาศ เป็นการแสดงความยิ่งใหญ่ของการแสดงโขนเพื่อเทิดพระเกียรติในหลวง รัชกาลที่ 9 ในการนี้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีรับสั่งว่าภายในพระเมรุมาศจะต้องไม่เงียบ โดยต้องบรรเลงดนตรีตลอดงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพจนกว่าจะสดับกองฟอน” นายประสาท กล่าว
