เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม นายอนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร เปิดเผยว่า เนื่องในศุภวาระดิถีขึ้นปีใหม่ พ.ศ. 2561 กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมศิลปากร สำนักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ได้จัดกิจกรรมพิเศษสักการะพระพุทธรูป ณ วังหน้า พระปฏิมาแห่งแผ่นดิน “ทศพุทธปฏิมาธิราช” โดยอัญเชิญพระพุทธรูปทรงเครื่อง 10 องค์ ให้ประชาชนกราบสักการะบูชา ณ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพฯ ระหว่างวันที่ 29 ธันวาคม 2560 -31 มกราคม 2561 ระหว่างเวลา 09.00 -16.00 น. ทุกวัน ไม่เว้นวันหยุดราชการและวันหยุดนักขัตฤกษ์ ประกอบด้วย พระพุทธสิหิงค์ พระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์สมัยสุโขทัยเป็นประธาน และได้คัดสรรพระพุทธรูปอีก 9 องค์ ที่มีความสอดคล้องเชื่อมโยงกับพระพุทธรูปทรงเครื่องและหลักธรรมราชา ซึ่งเป็นหลักธรรมที่ใช้สำหรับพระราชา หรือผู้ปกครองที่ทำให้ประชาชนพึงพอใจโดยธรรมและนำมาซึ่งความผาสุกของบ้านเมือง นำมาประดิษฐานให้ประชาชนสักการะบูชา เพื่อน้อมนำถึงพระมหากรุณาธิคุณและอำนวยความสุขสวัสดิ์พิพัฒน์มงคล ในวาระแห่งการเริ่มต้นสู่ศักราชใหม่ กิจกรรมดังกล่าว จัดต่อเนื่องเป็นปีที่ 8 แล้ว กรมศิลปากรหวังอย่างยิ่งว่าประชาชนชาวไทยจะได้น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระบูรพมหากษัตริย์ไทย รวมทั้งได้รับประโยชน์ทางความรู้
อธิบดีกรมศิลปากร กล่าวต่อว่า สำหรับการสร้างพระพุทธรูปทรงเครื่องนั้น เป็นการสร้างเพื่ออุทิศถวายพระราชกุศลแด่บูรพกษัตริย์ไทยในอดีตที่ผ่านมา และเป็นการอุปถัมภ์ค้ำชูพระพุทธศาสนาให้คงอยู่ ซึ่งเกิดขึ้นครั้งแรกในศิลปะอินเดียสมัยคุปตะ สันนิษฐานว่าเป็นการสร้างเพื่อถวายเครื่องประดับทองแด่พระพุทธรูปทรงเครื่อง และได้แผ่คติการสร้างเข้ามาในประเทศไทย โดยนิยมสร้างพระพุทธรูปทรงเครื่องกันมากในสมัยอยุธยา เรื่อยมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ โดยคติในการสร้างพระพุทธรูปทรงเครื่องนั้น แบ่งเป็น 3 คติดังนี้ 1.คติ “พระราชาธิราช” เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท 2.คติ “พระพุทธเจ้าเป็นพระจักรพรรดิราช” เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาฝ่ายมหายาน กล่าวคือ การสร้างพระพุทธเจ้าผู้มีภาวะเหนือกว่ามนุษย์ และ 3.คติ “อนาคตพุทธ” ซึ่งในการสร้างพระพุทธรูปทรงเครื่องนี้ อาจหมายถึงพระศรีอารยเมตไตรย ที่เชื่อว่าจะเป็นอนาคตพุทธเจ้าพระองค์ต่อไป
นายอนันต์ กล่าวด้วยว่า ส่วนพระพุทธปฏิมาทรงเครื่องทั้ง 10 องค์ มีดังนี้ 1.พระพุทธสิหิงค์ ปางสมาธิ แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะสุโขทัย-ล้านนา ประมาณปลายพุทธศตวรรษที่ 20-21 ประวัติ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท (วังหน้ารัชกาลที่ 1) ทรงอัญเชิญมาจากเมืองเชียงใหม่เมื่อประมาณ พ.ศ. 2338 ปัจจุบันประดิษฐาน ณ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 2.พระพุทธรูปทรงเครื่องแสดงวิตรรกมุทราสองพระหัตถ์ แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะเขมรในประเทศไทย พุทธศตวรรษที่ 18-19 ประวัติ ได้มาจากวัดมหาธาตุ จ.ลพบุรี สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประทานยืม ปัจจุบัน เก็บรักษา ณ ห้องศิลปะลพบุรี พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 3.พระพุทธรัตนมหามุนี (พระแก้วน้อย) ปางประทานพร แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 21 ประวัติ ทายาทของ พล.ต.ต.เนื่อง และคุณหญิงอนินฑิตา อาขุบุตร มอบให้เมื่อวันที่ 13 เมษายน 2534 ปัจจุบันประดิษฐาน ณ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร
4.พระไภษัชยคุรุ ปางสมาธิ แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะล้านนา ราวพุทธศตวรรษที่ 21 ประวัติ กรมพระราชพิธีส่งมาจากพระที่นั่งจักรพรรดิพิมานใน พระบรมมหาราชวัง เมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2474 ปัจจุบันเก็บรักษา ณ ห้องศิลปะล้านนา อาคารประพาสพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 5.พระพุทธรูปทรงเครื่อง ปางมารวิชัย แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะล้านนา พุทธศตวรรษที่ 21-22 ประวัติ ของหลวงพระราชทานมา เมื่อวันที่ 17 กันยายน 2496 ปัจจุบันเก็บรักษา ณ ห้องศิลปะล้านนา อาคารประพาสพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 6.พระพุทธรูปปางประทานธรรม แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะอยุธยา พุทธศตวรรษที่ 21-22 ประวัติ พบที่วัดมหาธาตุ จ.พระนครศรีอยุธยา ย้ายมาจากอยุธยาพิพิธภัณฑสถาน เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2473 ปัจจุบันเก็บรักษา ณ คลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 7.พระพุทธรูปไสยา (ปางไสยาหรือปรินิพพาน) แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะอยุธยา พุทธศตวรรษที่ 21-22 ประวัติ ขุดพบบริเวณพระประธานวิหารใหญ่วัดธรรมิกราช จ.พระนครศรีอยุธยา เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2530 ปัจจุบันเก็บรักษา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เจ้าสามพระยา
8.พระพุทธรูปห้ามสมุทร แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะอยุธยา ประวัติ เป็นของอยู่ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติมาแต่เดิม ปัจจุบันเก็บรักษา ห้องศิลปะอยุธยา อาคารประพาสพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 9.พระพุทธรูปทรงเครื่อง แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะอยุธยา ราวพุทธศตวรรษที่ 23
ประวัติ ย้ายมาจากห้องกลางกระทรวงมหาดไทยเดิม ได้มาจากมณฑลนครราชสีมา ปัจจุบันเก็บรักษา ห้องศิลปะอยุธยา อาคารประพาสพิพิธภัณฑ์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร 10. พระล้อม (พระห้าร้อย) แบบศิลปะ/อายุสมัย ศิลปะรัตนโกสินทร์ พุทธศตวรรษที่ 25 ประวัติ สถานีตำรวจภูธรพระประแดง จ.สมุทรปราการ ยึดอายัด ปัจจุบันเก็บรักษา คลังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จ.ปทุมธานี
