หน้าแรก ในประเทศ ศาสนา สุจิตต์ วงษ์เ...

สุจิตต์ วงษ์เทศ : อีแซว เมืองสุพรรณ เครือญาติวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง

22.01.18 | 15:33 น.
เพลงอีแซว โดยขวัญจิต ศรีประจันต์ แม่เพลงเมืองสุพรรณ (ภาพจาก https://www.youtube.com)

อีแซว เมืองสุพรรณ เครือญาติวัฒนธรรมลุ่มน้ำโขง

เพลงพื้นบ้านพื้นเมืองฟากตะวันตกแม่น้ำเจ้าพระยา เกี่ยวดองเป็นเครือญาติวัฒนธรรมกับกลุ่มคนลุ่มน้ำโขง เช่น เพลงอีแซว เมืองสุพรรณ

เพลงอีแซว หมายถึง เพลงโต้ตอบร้องเล่นยั่วล้อเย้าแหย่ให้สนุกสนาน เป็นกลอนหัวเดียวแบบเพลงฉ่อย มีทั่วไปในภาคกลาง แต่เร่งจังหวะเร็วขึ้น พบแพร่หลายมากในกลุ่มสุพรรณบุรี

อี เป็นคำเสริมหน้า หรือคำประกอบหน้า เพื่อออกชื่อออกเสียงชัดถ้อยชัดคำขึ้น โดยมาจากความคุ้นเคยการยกย่องเพศหญิงว่าสำคัญเหนือกว่าเพศชาย

แซว หมายถึง กระเซ้า, เย้าแหย่, ล้อเลียน, ยั่วล้อให้สนุกสนาน (เป็นคำเดียวกับคำศัพท์สแลงว่า แซว)

Advertisement

ความหมายดั้งเดิมมีในภาษาลาว แซว ตรงกับ แจว เช่น แซวเฮือ คือ แจวเรืออย่างใช้ไม้แจวจ้วงเร็วๆ, แซวแซว หมายถึง เสียงพูดจาเอ็ดอึง หรือหัวเราะสนุกสนานครึกครื้น

  เพลงพื้นบ้านพื้นเมือง

คนพูดภาษาไทย (ตระกูลไต-ไท หรือไท-กะได) มีไม่ทั่วไป ก่อนสมัยกรุงศรีอยุธยา แต่มีในบริเวณจำกัดโดยดูจากความหนาแน่นของเพลงพื้นบ้านพื้นเมืองภาคกลาง ลุ่มน้ำเจ้าพระยา

ฟากตะวันตกแม่น้ำเจ้าพระยา มีเพลงพื้นบ้านพื้นเมืองหนาแน่น ได้แก่ สิงห์บุรี, อ่างทอง, อุทัยธานี, สุพรรณบุรี, กาญจนบุรี, นครปฐม, ราชบุรี, เพชรบุรี

ฟากตะวันออกแม่น้ำเจ้าพระยา เบาบางจนแทบหาไม่ได้ เช่น ลพบุรี, นครนายก, ปราจีนบุรี, สระแก้ว, ชลบุรี, ระยอง, จันทบุรี, ตราด

[หลักฐานเพลงทั้งปวงมีในหนังสือ เพลงนอกศตวรรษ ของ เอนก นาวิกมูล สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งที่ 4 ฉบับปรับปรุงข้อมูลใหม่ พ.ศ. 2550]

เหตุที่ต่างกันมาก น่าเชื่อว่ามาจากประวัติศาสตร์สังคม ดังนี้

  1. ฟากตะวันตกเจ้าพระยา เป็นสยาม พูดภาษาไทย เกี่ยวดองกับกลุ่มชนลุ่มน้ำโขง อีสาน, ลาว ฯลฯ เพราะภาษาไทยมีรากเหง้าอยู่ทางตะวันออกไปตามลุ่มน้ำโขง แล้วเคลื่อนที่โยกย้ายกระจายลงลุ่มน้ำเจ้าพระยาตามเส้นทางการค้าทางบกสู่คาบสมุทร
  2. ฟากตะวันออกเจ้าพระยา เป็นขอม พูดภาษาเขมร เกี่ยวดองกับกลุ่มชนโตนเลสาบ (ทะเลสาบ) กัมพูชา แต่กลายตนเป็นไทยสมัยหลังๆ จึงพบไม่มากเกี่ยวกับเพลงพื้นบ้านพื้นเมือง