นักโบราณคดีเผย หลุมปริศนาในวังนารายณ์ไม่ใช่เส้นทางลับสำหรับหลบหนี ที่แท้เพิ่งขุดเมื่อ 30 ปีก่อน เพื่อตรวจโครงสร้างฐานพระที่นั่งสุทธาสวรรค์
สืบเนื่องกรณีผศ.ดุลยภาค ปรีชารัชช อาจารย์ประจำโครงการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ศึกษา คณะศิลปศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ เข้าสำรวจหลุมลับแห่งหนึ่งบริเวณพระที่นั่งสุทธาสวรรค์ ภายในพระนารายณ์ราชนิเวศน์ จังหวัดลพบุรี ซึ่งมีเรื่องเล่าว่าเป็นเส้นทางลับที่พระนารายณ์ทรงใช้หลบหนีออกจากพระราชวัง (อ่านข่าว อ.ธรรมศาสตร์ ลุยเอง! บุก “หลุมลับ” ใต้วังขุนหลวงนารายณ์ ลั่นสะท้อนยุทธศาสตร์ “ลับ ลวง พราง”)
นายกวิฎ ตั้งจรัสวงศ์ อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี ม.ศิลปากร อดีตภัณฑารักษ์ประจำพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์ ซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณพระราชวังนารายรณ์ราชนิเวศน์ กล่าวว่า เมื่อครั้งที่ตนยังเป็นภัณฑารักษ์ บริเวณหลุมดังกล่าว ไม่ได้เป็นจุดสนใจมากนัก อย่างไรก็ตาม ตนเคยได้ยินเรื่องที่เล่ากันว่าหากเดินลงไปด้านในหลุม จะทะลุถึงพระปรางค์สามยอด เป็นสิ่งที่พูดกันปากต่อปากเท่านั้น และเท่าที่ทราบ ยังไม่มีใครทดลองพิสูจน์ ส่วนหลักฐานด้านเอกสารโบราณ ไม่ปรากฏเรื่องราวของหลุมดังกล่าว รวมถึงหลักฐานด้านโบราณคดีตนเข้าใจว่ายังไม่มี ส่วนตัวมองว่า ยังไม่มีหลักฐานที่ชี้ชัดได้ว่าเป็นหลุมหลบภัยยุคพระนารายณ์
ผศ.ดร. ประภัสสร์ ชูวิเชียร อาจารย์ภาควิชาประวัติศาสตร์ศิลปะ คณะโบราณคดี ม.ศิลปากร เจ้าของผลงาน ‘อยุธยาในย่านกรุงเทพฯ’ กล่าวว่า เท่าที่พิจารณาจากภาพถ่าย พบว่า จุดดังกล่าวมีแท่นที่ต้องอยู่ใต้พื้นไม้ โดยยังเห็นร่องรอยของแนวร่องที่เซาะเข้าไปในผนังให้ไม้กระดานสอดเข้าไปได้ แต่หากถามว่า การก่อขึ้นมาเป็นลักษณะคล้ายห้อง มีวงโค้ง และมีหลุมลงไปนั้น ต้องการทำเพื่อจุดประสงค์ใด ตนไม่สามารถตอบได้ ถ้าอยากทราบคำตอบที่แน่ชัดต้องให้นักโบราณคดีตรวจสอบ เช่น สำรวจ และขุดตรวจส่วนฐานว่าด้านล่างมีอะไรอยู่หรือไม่
นายเจตน์กมล วงศ์ท้าว นักโบราณคดีชำนาญการ ประจำสำนักศิลปากรที่ 4 ลพบุรี กล่าวว่า เรื่องที่พูดกันถึงหลุมลับนั้น ไม่แน่ใจว่าหมายถึงจุดใด แต่หากหมายถึงร่องรอยหลุมบริเวณพระที่นั่งสุทธาสวรรค์ ไม่ใช่หลุมลับยุคพระนารายณ์ที่สามารถเดินเท้าไปทะลุสถานที่อื่นได้อย่างแน่นอน เพราะแท้จริงแล้ว เป็นหลุมที่เกิดจากการดำเนินงานทางโบราณคดี เพื่อตรวจสอบโครงสร้างฐานของพระที่นั่ง โดยบริษัทมรดกโลก จำกัด ในช่วง พ.ศ.2530
“หลุมลับที่พูดกัน คงหมายถึงหลุมขุดตรวจฐานรากอาคารของพระที่นั่งสุทธาสวรรค์ซึ่งถูกขุดเมื่อ พ.ศ.2530 กว่า ๆ แล้วทิ้งไว้ ราว 10 ปี ไม่ได้กลบ ต่อมาหลุมนี้ถูกกลบในคราวบูรณะพระที่นั่งครั้งที่ 2 ในพ.ศ.2548 จุดดังกล่าวคือพื้นฐานรากของพระที่นั่ง แต่ฐานรากสูง เลยเหมือนถูกก่อขึ้นมา สำหรับผู้ที่ระบุว่ามีห้องลับ ต้องให้ช่วยชี้ว่าอยู่จุดไหน เพื่อหาคำอธิบาย เนื่องจากจริงๆแล้วอาจเป็นทิมดาบ ซึ่งมีประตูเล็กๆ สูงแค่ 1 เมตร เมื่อชาวบ้านเห็นหลุมที่ขุดไว้อยู่บริเวณใกล้กัน จึงทำให้เกิดจินตนาการอย่างมหาศาล ผมเป็นคนลพบุรี ก็เคยได้ยินเรื่องนี้ แต่เป็นเรื่องที่เล่ากันทีหลัง ไม่ใช่ตำนานเก่าแก่อะไร ต่อไปเชื่อว่าอาจจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ท้องถิ่นไป เหมือนกับอีกหลายๆเรื่อง เช่นตำนานเขาจีนแล ซึ่งเพิ่งเขียนขึ้นมาใหม่ ถามว่าเรื่องเล่าลักษณะนี้เสียหายหรือไม่ คิดว่าไม่ถึงกับเสียหาย ถึงแม้ไม่ใช่เรื่องจริง แต่ในมุมของข้อเท็จจริงในเชิงวิชาการ ก็ควรได้รับทราบข้อมูลที่ถูกต้อง” นายเจตน์กมลกล่าว
นายเจตน์กมลยังกล่าวอีกว่า นอกจากหลุมบริเวณพระที่นั่งสุทธาสวรรค์แล้ว ยังมีหลุมอีกแห่งหนึ่ง บริเวณพระที่นั่งดุสิตสวรรค์ ธัญญมหาปราสาท ซึ่งมีผู้สันนิษฐานว่าอาจเป็นหลุมรองรับแกนเสายอดมหาปราสาท อย่างไรก็ตาม ข้อสันนิษฐานดังกล่าว ยังไม่เป็นที่ยุติ เนื่องจากยังไม่มีการขุดค้นทางโบราณคดี
