วันที่ 23 กรกฎาคม เฟซบุ๊ก คุยกับหมอฆนัท โดย นพ.ฆนัท ครุธกูล อายุแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญโรคหัวใจ ได้โพสต์บทความ งานวิจัยฉบับใหม่ เรื่องโรคพาร์กินสัน มีเนื้อหาต่อไปนี้
พาร์กินสัน…อาจเริ่มจาก “ไต” ไม่ใช่สมอง?
สวัสดีครับ วันนี้หมอขอชวนคุยเรื่องหนักๆบ้างนะครับ
เรื่องที่ว่าคือ เรื่องของโรค พาร์กินสันครับ
ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา วงการแพทย์เข้าใจว่า “พาร์กินสัน” เป็นโรคของระบบประสาทที่มีต้นตอจากสมอง โดยเฉพาะจากการสะสมของโปรตีนชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า alpha-synuclein (α-Syn) ซึ่งจับตัวกันเป็นก้อนในสมอง ทำลายเซลล์ประสาท และทำให้เกิดอาการสั่น เดินช้า หรือกล้ามเนื้อแข็ง
แต่ล่าสุด… งานวิจัยจากจีนอาจเปลี่ยนแนวคิดทั้งหมดนี้ไปตลอดกาล
จุดเริ่มต้นของการค้นพบ ของทีมนักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยอู่ฮั่น (Wuhan University) ร่วมกับโรงพยาบาล Renmin ได้ตีพิมพ์งานวิจัยในวารสาร Nature Neuroscience เมื่อเดือนมีนาคม 2025 โดยค้นพบว่า โปรตีน α-Syn มีการสะสมอย่างผิดปกติใน “ไต” ของผู้ป่วยตั้งแต่ระยะเริ่มต้นของโรค และที่สำคัญคือ บางรายยังไม่มีอาการทางสมองใด ๆ เลยด้วยซ้ำ
ในผู้ป่วยที่มีภาวะไตเรื้อรัง (CKD: Chronic Kidney Disease) พบว่ามีปริมาณ α-Syn สูงผิดปกติในเซลล์ไต แม้จะไม่เคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นพาร์กินสัน ซึ่งชี้ให้เห็นว่า… ระบบไตอาจมีบทบาทตั้งต้นในการเริ่มต้นของพาร์กินสัน มากกว่าที่เคยเข้าใจกัน
ในงานทดลองกับหนู ทีมวิจัยได้แสดงให้เห็นว่า เมื่อมีการฉีด α-Syn เข้าไปที่ไต โปรตีนนี้สามารถ เดินทางเข้าสู่สมองได้ผ่านทางกระแสเลือดและเส้นประสาทที่เชื่อมต่อระหว่างไตกับระบบประสาทส่วนกลาง
ที่น่าทึ่งคือ เมื่อตัดเส้นประสาทไตออก (renal denervation) การเคลื่อนที่ของ α-Syn จากไตไปยังสมอง หยุดลงทันที ซึ่งเป็นหลักฐานสำคัญว่า การสะสมในไตอาจไม่ใช่เพียงผลพวงของโรค แต่ อาจเป็นตัวจุดชนวนสำคัญของการเกิดโรคด้วย
ผลการศึกษานี้ทำให้เกิดแนวคิดใหม่ที่เริ่มพูดถึงมากขึ้นในวงการประสาทวิทยา นั่นคือกลุ่มที่เรียกว่า “body-first Parkinson’s disease” ซึ่งเชื่อว่าอาการของโรคอาจเริ่มจากอวัยวะอื่น เช่น ลำไส้หรือไต ก่อนจะลุกลามขึ้นไปยังสมอง
การค้นพบครั้งนี้ไม่เพียงแต่ยืนยันแนวคิดดังกล่าว แต่ยังเพิ่มน้ำหนักให้แก่บทบาทของ “ไต” ในการเริ่มต้นของพาร์กินสัน ซึ่งอาจทำให้เรา ตรวจพบโรคได้ตั้งแต่ระยะก่อนแสดงอาการ ผ่านการตรวจการทำงานของไตหรือการวิเคราะห์ระดับของ α-Syn ในเนื้อเยื่อไตหรือปัสสาวะ
ถามว่า เรามีความหวังใหม่ในการป้องกันเรื่องนี้หรือไม่
หากข้อมูลนี้ได้รับการยืนยันในงานวิจัยเพิ่มเติมในอนาคต นั่นหมายความว่า การดูแลสุขภาพไตอย่างจริงจังตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจช่วย ลดโอกาสการเกิดพาร์กินสัน
อาจมีการพัฒนาเทคโนโลยีการตรวจเลือดหรือปัสสาวะเพื่อคัดกรองโรคได้ในระยะก่อนแสดงอาการ
การวิจัยรักษาอาจขยายไปสู่การฟื้นฟูหรือปกป้องการทำงานของไต ไม่ใช่เพียงแค่การรักษาระบบประสาท
สำหรับหมอนะครับ หากผลการวิจัยนี้เป็นจริง นี่จะเป็นการ “พลิกกระดาน” การวินิจฉัยและการป้องกันพาร์กินสันแบบเดิม ๆ ที่เคยเน้นไปที่สมองเพียงอย่างเดียว
การป้องกันอาการชราทางระบบประสาท อาจไม่ได้เริ่มที่สมองอีกต่อไป… แต่อาจต้องเริ่มจากอวัยวะกรองของเสียเล็ก ๆ ที่ชื่อว่า “ไต”เลยนะครับ
อ้างอิงงานวิจัย
Yuan, X. et al. (2025). Propagation of pathologic α-synuclein from kidney to brain may contribute to Parkinson’s disease. Nature Neuroscience, 28, 577–588. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39849144/
