ชวนทดสอบสายตา มองหา ดาวยูเรนัส แนะเทคนิคอาจมองเห็นด้วยตาเปล่า
วันที่ 19 พฤศจิกายน นายวิมุติ วสะหลาย กรรมการวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทย กล่าวว่า เดือนพฤศจิกายนปีนี้ เป็นเดือนแห่งดาวยูเรนัส ทั้งนี้ ในบรรดาดาวเคราะห์ในระบบสุริยะ มีที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า 5 ดวง ได้แก่ ดาวพุธ ดาวศุกร์ ดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ ความจริงแล้วอาจรวมดาวยูเรนัสเข้าไปอีกดวง เพราะมีอันดับความสว่าง +5.7 ซึ่งสว่างพอที่จะมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า
แต่อาจจะแยกแยะยาก โดยทั่วไปจึงไม่นับว่าเป็นดาวเคราะห์ที่เห็นด้วยตาเปล่า จึงไม่แปลกที่กว่าดาวยูเรนัสจะถูกค้นพบก็ล่วงมาถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 แล้ว
นายวิมุติ กล่าวว่า ช่วงเวลาที่มีโอกาสมองดาวยูเรนัสด้วยตาเปล่า คือช่วงทีดาวยูเรนัสมาอยู่ที่ตำแหน่งตรงข้ามดวงอาทิตย์ เพราะช่วงเวลาดังกล่าว ดาวจะอยู่ใกล้โลกที่สุด มีพื้นที่ส่องสว่างมากที่สุด และสว่างที่สุดด้วย
“และสำหรับปี 2568 ช่วงเวลาดังกล่าวก็คือ ช่วงเดือนพฤศจิกายนนี้เอง โดยวันที่ดาวยูเรนัสจะอยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์พอดีคือวันที่ 21 พฤศจิกายน คนที่จะดูดาวยูเรนัสใกล้โลก ไม่ต้องเจาะจงว่าจะต้องดูวันที่อยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์พอดี เพราะดูวันอื่นในเดือนเดียวกันก็เห็นแทบไม่แตกต่าง สำหรับดาวเคราะห์วงนอกดวงอื่น เช่นดาวอังคาร ดาวพฤหัสบดี และดาวเสาร์ ก็ใช้หลักข้อนี้เหมือนกัน”นายวิมุติ กล่าว
ดาวยูเรนัสจะเข้าใกล้โลกที่สุดในวันที่ 21 พฤศจิกายน เวลา 17:18 น. โดยอยู่ห่างจากโลก 2,768,964 ล้านกิโลเมตร ขนาดปรากฏ 3.81 พิลิปดา แต่ ณ จุดนั้นยังไม่ใช่ช่วงที่อยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์พอดี เวลาที่ดาวยูเรนัสอยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์ต้องถัดมาอีกสองชั่วโมง คือ 19:25 น.
กรรมการวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทย กล่าวว่า เนื่องจากดาวยูเรนัสอยู่ไกลจากดวงอาทิตย์มาก จึงมีการเปลี่ยนตำแหน่งไปช้ามาก ดังนั้น ในอีกหลายปีต่อจากนี้ ดาวยูเรนัสก็ยังไม่ไปไหนไกล แต่วันที่มีตำแหน่งอยู่ตรงข้ามดวงอาทิตย์จะขยับไปช้าลงปีละประมาณ 4 วัน ดังนั้น ในอีกสองปีต่อจากนี้ วันที่ดาวยูเรนัสอยู่ตรงข้ามก็ยังคงอยู่ในเดือนพฤศจิกายน และถัดจากนั้นก็จะย้ายไปอยู่ในเดือนธันวาคม และจะอยู่ในเดือนธันวาคมอีกเป็นเวลา 7 ปีก่อนจะขยับเข้าเดือนมกราคม เป็นแบบนี้เรื่อยไป
“การเริ่มต้นด้วยจากตาเปล่าอาจจะยาก ขอแนะนำให้เริ่มต้นด้วยกล้องสองตา กล้องที่เอาไว้ส่องนก ส่องม้านั่นแหละ เอามาดูดาวได้ ในช่วงนี้ดาวยูเรนัสอยู่ในกลุ่มดาววัว และที่น่าสนใจก็คืออยู่ใกล้กระจุกดาวลูกไก่ โดยอยู่ห่างเพียง 4 องศาเท่านั้น เราก็ใช้กระจุกดาวลูกไก่เป็นจุดตั้งต้นได้ ขั้นแรกหากระจุกดาวลูกไก่ให้เจอ ต่อไปก็ลากสายตาจากกระจุกดาวลูกไก่ไปทางใต้ประมาณ 4 องศา ก็จะถึงตำแหน่งของดาวยูเรนัส ภาพท้องฟ้าที่มองผ่านกล้องสองตาจะเห็นดาวริบหรี่เต็มไปหมด และดาวยูเรนัสก็อยู่ท่ามกลางดาวเหล่านั้น ขั้นตอนต่อไปคือต้องมองให้ออกว่าดวงไหนคือดาวยูเรนัส ดาวยูเรนัสมองเห็นเป็นเพียงจุดสว่างแบบดาวฤกษ์ ไม่เห็นเป็นดวงแบบดาวเคราะห์ดวงอื่นที่เราคุ้นเคย ส่วนสีของดาวยูเรนัสก็ไม่โดดเด่นพอที่จะใช้จำแนกได้ สิ่งที่จะใช้จำแนกได้คือให้สังเกตว่าถ้าดาวดวงใดสว่างนิ่งไม่กะพริบอย่างดาวฤกษ์ดวงอื่น ดวงนั้นก็คือดาวยูเรนัสนั่นเอง” นายวิมุติกล่าว
เมื่อหาดาวยูเรนัสพบด้วยกล้องสองตาแล้ว จำตำแหน่งเอาไว้ เอากล้องสองตาออก แล้วมองไปที่ตำแหน่งนั้นด้วยตาเปล่า ไม่แน่คุณอาจมองเห็นดาวยูเรนัสด้วยตาเปล่าเลยก็ได้ แต่ท้องฟ้าต้องดีจริง
