อาลัย ‘พี่แอ้’ รองผอ.สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ผู้อุทิศตนทำให้ ‘ดาว’ เข้าใกล้คนไทย จากไปอย่างสงบ ก่อนเกษียณอายุ 6 เดือน

เมื่อวันที่ 28 กันยายน ดร.วิภู รุโจปการ ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ได้โพสต์เฟซบุ๊ก แจ้งข่าวการจากไปของ นางสาวจุลลดา ขาวสะอาด หรือ “พี่แอ้” รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ โดยระบุว่า นางสาวจุลลดาได้จากไปอย่างสงบ เมื่อวานนี้ (27 ก.ย.) ขณะดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ก่อนวาระการเกษียณอายุ 6 เดือน

ดร.วิภู โพสต์ว่า “พี่แอ้ จุลลดา ขาวสะอาด (2510 – 2569) จากเราไปอย่างสงบเมื่อวานนี้ ขณะดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการ สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ก่อนวาระการเกษียณอายุ 6 เดือน

พี่แอ้ดูแลงานประชาสัมพันธ์ และงานสร้างความตระหนักด้านดาราศาสตร์มาตั้งแต่แรกที่สถาบันถือกำเนิดขึ้นเมื่อ 17 ปีที่แล้ว จึงเป็นทั้ง “สถาปนิก” “ผู้รับเหมา” และ “ผู้ควบคุมงาน” ในตัวคนเดียว เป็นผู้อยู่เบื้องหลังการรังสรรค์เผยแพร่ดาราศาสตร์สู่สังคมไทยตลอดเกือบสองทศวรรษที่ผ่านมา

ทุกงานสื่อสารดาราศาสตร์ของ สดร. มี “ลายนิ้วมือ” ของพี่แอ้ปรากฏอยู่ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง จึงกล่าวได้ว่าพี่แอ้เป็นบุคคลสำคัญที่อุทิศตนทำให้ “ดาว” เข้ามาใกล้ตัวคนไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฐานะรองผู้อำนวยการ สดร. ที่ดูแล “ประสบการณ์” ของผู้เข้าร่วมกิจกรรม on-site ของ สดร. กว่า 1.5 ล้านคนต่อปี และการสื่อสารผ่านสื่อต่างๆ ทั้งสื่อดั้งเดิมและสื่อสังคมอีกหลักร้อยล้านวิวต่อปี

พี่แอ้ทำหน้าที่นี้ด้วยความวิริยะอุตสาหะ เรียกได้ว่าทุ่มเททุกลมหายใจ ลงทุกดีเทล รู้ทุกเนื้องงาน ดูทุกสตอรี่บอร์ด ตรวจสอบทุกโปรดักชั่น และที่สำคัญที่สุด คือ เป็นผู้ที่มี “เทส” ทางการสื่อสาร ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่หาได้ยากยิ่ง ทุกงานที่พี่แอ้และทีมงานยิงออกมาจะต้องมีความ “เพอร์เฟค” แม้การทำงานที่ต้องใช้ความคิดสร้างสรรค์สูงโดยแข่งกับเวลาจะเป็นความเครียดอย่างยิ่ง … และทุกงานที่ออกมาก็เฟอร์เฟค สิ่งเหล่านี้คือแม่พิมพ์ที่พี่แอ้เคี่ยวเข็ญสลักปั้นขึ้นในหมู่น้องๆ สดร.

โจทย์ที่ยากที่สุดที่พี่แอ้ได้เป็น “คอนดักเตอร์” เกิดขึ้นเมื่อเพียง 1 เดือนที่ผ่านมา คือ แคมเปญ “Thailand Moonshot” การส่งยานฉางเอ๋อ-7 พร้อมอุปกรณ์ปฏิบัติภารกิจวิทยาศาสตร์ไทยสู่ดวงจันทร์ ที่มีการจัดการที่ซับซ้อนที่สุดที่สถาบันเคยทำมา และซับซ้อนยิ่งขึ้นไปอีก เมื่อยานเลื่อนกำหนดปล่อย 1 ปี ที่พี่แอ้เป็นผู้นำรับมือทุกอย่างในขณะที่โรคร้ายที่ทำให้แต่ละก้าวเดินยากลำบาก

ผมจะคิดถึงโมเมนต์ที่เดินเข้าไปในออฟฟิศพี่แอ้ ทิ้งตัวลงบนโซฟา [พร้อมถอนหายใจ / สูดหายใจลึก] แล้วเล่าโจทย์ยาก PR ที่สถาบันกำลังจะต้องดำเนินการ บ่อยครั้งพี่แอ้ตอบ “ได้ค่ะ / โอเคค่ะ” เมื่อรับบรีฟ ด้วยน้ำเสียงและสายตาที่เจือปนความกังวลอยู่ไม่น้อย แต่ทุกครั้งพี่แอ้และทีมงานทำออกมาได้เฟอร์เฟค

ผมจะคิดถึงโมเมนต์ที่พี่แอ้เดินมาด้วยรอยยิ้มแก้มปริของความภูมิใจที่ซ่อนไว้ไม่อยู่ แล้วบอกว่า “ดร.วิภู ต้องชอบ [PR campaign] อันนี้มากๆ แน่ๆ เลย [เดี๋ยวปล่อย / ยังไม่บอกว่าอะไร]”

พี่แอ้ดูแล “ประสบการณ์” ของผู้รับบริการตั้งแต่ สดร. ยังแทบไม่เป็นที่รู้จักกันในสังคมไทย มีผู้ร่วมกิจกรรมปีละ 13,000 คน (2551) จนจำนวนผู้ที่เราได้มีโอกาสให้บริการเพิ่มจากหมื่นคนเป็นล้านคนต่อปี คือ เพิ่มขึ้น 100 เท่า ซึ่งต้องการผู้นำที่นำพาองคาพยพสื่อสารองค์กรที่ปรับตัวอย่างหนักหน่วงอยู่ตลอดเวลา พี่แอ้อยู่กับเรามาตั้งแต่ปลายยุคหนังสือพิมพ์ จนเริ่มยุค AI ที่น่าจะเป็นห้วงเวลาที่ท้าทายที่สุดของการ PR — แต่ไม่ว่าจะยุคไหน คอนเท็นต์ที่ประณีต และ “เทส” ในการสื่อสาร คือสิ่งที่พี่แอ้ให้คุณค่าไม่เคยเปลี่ยนแปลง

ในแง่นี้พี่แอ้เป็นเหมือนส่วนหนึ่งของจรวดท่อนแรก (First Stage) ที่พาภารกิจอวกาศจากจุดหยุดนิ่งที่ฐานปล่อย สู่ความเร็วหลักหมื่นกิโลเมตร/ชั่วโมง ซึ่งต้องเป็นท่อนของจรวดที่ทรงพลังที่สุดเสมอในทุกภารกิจ ผมยังเคยบอกพี่แอ้ว่าให้เกษียณไม่ได้ ต้องมาขับเคลื่อนกันต่อ … หรืออย่างน้อยยังหวังว่าพี่แอ้จะได้หวนกลับมาเห็น สดร. ในวันที่เรามุ่งหน้าสู่ดวงดาวด้วยความเร็วหลายหมื่นกิโลเมตร/ชั่วโมง เมื่อจรวดท่อนที่สองเข้ามารับช่วงต่อ

ในรูปโฟรไฟล์ พี่แอ้เห็นตัวเองท่ามกลางหมู่ดาวและทางช้างเผือก ในวันนี้ที่พี่แอ้ขึ้นไปอยู่ในหมู่ดาวแล้ว ผมจดจำพี่แอ้ในฐานะผู้ที่นำหมู่ดาวเข้ามาอยู่ท่ามกลางสังคมไทย

ในเกือบสองทศวรรษที่ผ่านมา ยากที่จะนับได้เป๊ะๆ ว่าพี่แอ้ได้มีส่วนร่วมในการนำจักรวาลเข้าใกล้คนไทยมากขึ้นเท่าใด และจะนับอย่างไร ระหว่างจำนวนผู้เข้าร่วมกิจกรรม on-site หลักล้านคนต่อปี หรือผู้เข้าชม online หลักร้อยล้านคนต่อปี แต่ถ้าถามพี่แอ้ จำนวนคงไม่ใช่ตัวเลขที่สำคัญ แต่สิ่งที่สำคัญสำหรับพี่แอ้ คือ มีเด็กสักกี่คนที่เนื้องานของ สดร. สามารถสร้างแรงบันดาลใจให้เขาเปลี่ยนแปลงชีวิตได้

ซึ่งในแง่นี้ หากให้เด็กสักคนหนึ่ง แม้เพียงคนเดียว หันมามี “ดาว” ในหัวใจ พี่แอ้ก็จะเปล่งรอยยิ้มมีลายเซ็นที่ชาว สดร. จะจดจำไปชั่วชีวิตครับ”