ยานวอยเอเจอร์ 1กำลังจะเข้าใกล้โลก เป็นระยะทาง 1 วันแสง 5 โมงเย็น วันที่ 18 พ.ย.หลังสำรวจดาวเคราะห์ชั้นนอกเกือบ50ปี
วันที่ 18 พฤศจิกายน พิสิฏฐ นิธิยานันท์ เจ้าหน้าที่สารสนเทศดาราศาสตร์ NARIT สถาบันวิจัยยดาราศษสตร์แห่งชาติ(สดร.) โพสต์เฟซบุ๊ก ในเพจ NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ ระบุว่า เย็นวันที่ 18 พ.ย. นี้ วอยเอเจอร์ 1 สิ่งประดิษฐ์ของมนุษย์ที่อยู่ไกลจากโลกที่สุด จะเข้าสู่ระยะห่าง 1 วันแสง ยานวอยเอเจอร์ 1 และวอยเอเจอร์ 2 (Voyager 1 & 2) ยานฝาแฝดเพื่อสำรวจดาวเคราะห์ชั้นนอก ได้ขึ้นสู่อวกาศมาเกือบ 50 ปีแล้ว และขยายขอบเขตการสำรวจของมนุษยชาติไปสู่ห้วงอวกาศระหว่างดวงดาว โดยมีหมุดหมายสำคัญอีกครั้ง เมื่อยานวอยเอเจอร์ 1 กำลังจะอยู่ห่างจากโลกเป็นระยะทาง 1 วันแสงในวันที่ 18 พฤศจิกายนนี้
ในปี ค.ศ. 1977 NASA ได้ปล่อยจรวดจากฐานในแหลมคานาเวอรัล รัฐฟลอริดา ทางตะวันออกเฉียงใต้ของสหรัฐฯ เพื่อส่งยานวอยเอเจอร์ 1 และวอยเอเจอร์ 2 ขึ้นสู่อวกาศ โดยมีเป้าหมายเพื่อศึกษาดาวเคราะห์ชั้นนอก (ดาวพฤหัสบดี ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส และดาวเนปจูน)
เกือบครึ่งศตวรรษผ่านไป ยานสำรวจฝาแฝดทั้งสองลำได้สำเร็จภารกิจหลักไปนานแล้ว แต่ก็ยังคงพุ่งทะยานไปสู่ห้วงอวกาศนอกระบบสุริยะที่เต็มไปด้วยปริศนา โดยยานวอยเอเจอร์ 1 ถือเป็นวัตถุที่มนุษย์สร้างขึ้นและเดินทางไปไกลจากโลกมากที่สุดในประวัติศาสตร์ และกำลังจะสร้างสถิติสำคัญอีกครั้ง ด้วยระยะห่างจากโลกถึง 1 วันแสง (หรือราว 25,902 ล้านกิโลเมตร)
ยานวอยเอเจอร์ 1 จะสร้างสถิติทางดาราศาสตร์ดังกล่าวในวันที่ 18 พฤศจิกายน 2026 เวลา 17:16 น. (ตามเวลาประเทศไทย) ซึ่งในขณะนั้นยานจะอยู่ห่างจากโลกประมาณ 25,900 ล้านกิโลเมตร หรือเทียบเท่าระยะทางที่แสงใช้เวลาเดินทางนาน 24 ชั่วโมง ขณะที่แสงจากดวงอาทิตย์ใช้เวลาเดินทางถึงโลกเฉลี่ยเพียง 8 นาทีกว่าเท่านั้น
แม้การเดินทางข้ามพรมแดนที่ระยะห่าง “1 วันแสง” จะไม่มีเหตุการณ์พิเศษใด ๆ เกิดขึ้น แต่ถือเป็นความสำเร็จสำคัญด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการสำรวจอวกาศ จากความพยายามของทีมงานในภารกิจวอยเอเจอร์ที่คอยแก้ไขปัญหามาอย่างต่อเนื่อง
ในปัจจุบัน ยานสำรวจทั้งสองลำมีสภาพเก่าและพลังงานเหลือน้อยลง นักวิทยาศาสตร์บนโลกจึงต้องพยายามหาวิธีต่าง ๆ เพื่อประหยัดพลังงานของยาน (รวมถึงการปิดการทำงานของอุปกรณ์ที่ไม่จำเป็น) เพื่อยืดอายุการใช้งานของยานให้ได้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้
ยานสำรวจฝาแฝดทั้งคู่ถูกส่งขึ้นสู่อวกาศเมื่อเกือบ 50 ปีก่อน บนยานแต่ละลำมีอุปกรณ์ที่ใช้งานได้ 10 อย่าง แต่ในปัจจุบัน ยานวอยเอเจอร์ 1 เหลืออุปกรณ์ที่ยังทำงานเพียง 2 อย่าง คือ อุปกรณ์วัดสนามแม่เหล็ก และระบบย่อยเพื่อวัดคลื่นพลาสมา (ใช้ตรวจจับการสั่นของอนุภาคที่มีประจุไฟฟ้า) หลังจากทีมภารกิจทยอยปิดเครื่องมือบางส่วนเพื่อประหยัดพลังงาน
ล่าสุดในเดือนเมษายน ค.ศ. 2026 ได้ปิดการใช้งานอุปกรณ์ทดลองด้านอนุภาคมีประจุพลังงานต่ำ ซึ่งใช้วัดอิเล็กตรอน ไอออน รังสีคอสมิกของระบบสุริยะ และกาแล็กซี และในเดือนกันยายนปีเดียวกัน ได้ปิดอุปกรณ์อีก 3 อย่าง พร้อมเปลี่ยนไปใช้อุปกรณ์ทางเลือก 3 อย่างที่ใช้พลังงานน้อยกว่า เช่นเดียวกับที่เคยดำเนินการแบบนี้กับวอยเอเจอร์ 2 มาแล้ว
ยานวอยเอเจอร์แต่ละลำขับเคลื่อนด้วย “โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็กบนยาน” ที่ใช้การสลายตัวของธาตุกัมมันตรังสี (ธาตุพลูโทเนียม) แต่ปริมาณธาตุพลูโทเนียมกำลังลดน้อยลงเรื่อย ๆ จนถึงจุดหนึ่งที่สัญญาณจากยานสำรวจอ่อนกำลังลงจนเราไม่สามารถตรวจจับได้อีกต่อไป ซึ่งเหตุการณ์นี้อาจเกิดขึ้นในราวปี ค.ศ. 2035
ปัจจุบันนักวิทยาศาสตร์บนโลกสื่อสารกับยานวอยเอเจอร์ผ่านสัญญาณคลื่นวิทยุ โดยอาศัยเครือข่าย Deep Space Network (DSN) ของ NASA ซึ่งเป็นระบบจานรับส่งสัญญาณวิทยุขนาดใหญ่จำนวนมากที่ติดตั้งอยู่ทั่วโลก โดยคลื่นวิทยุเดินทางด้วยอัตราเร็วเท่าแสง เมื่อยานวอยเอเจอร์ 1 ไปถึงระยะห่างจากโลก 1 วันแสง สัญญาณวิทยุจากโลกจะต้องใช้เวลาเดินทางถึง 24 ชั่วโมงกว่าจะไปถึงตัวยาน และต้องใช้เวลาอีก 24 ชั่วโมงกว่าสัญญาณตอบกลับจะเดินทางถึงโลก รวมเวลาไป-กลับถึง 48 ชั่วโมง
นอกจากปัญหาด้านพลังงานและระยะทางแล้ว ยานวอยเอเจอร์ 1 ยังเผชิญกับความขัดข้องที่ไม่ทราบสาเหตุเช่นเดียวกับอุปกรณ์ที่เป็นเทคโนโลยีเก่า ๆ โดยทั่วไป เช่น เมื่อวันที่ 18-19 ตุลาคม ค.ศ. 2026 และเครือข่าย DSN ของ NASA ไม่สามารถรับสัญญาณจากยานได้ติดต่อกันถึง 2 ครั้ง ก่อนที่สัญญาณจะกลับมาเป็นปกติในวันที่ 20 ตุลาคม โดยไม่มีปัญหาเกิดขึ้นอีก จนถึงปัจจุบัน NASA ยังไม่สามารถระบุสาเหตุของเหตุการณ์ดังกล่าวได้
อย่างไรก็ตาม ความพยายามของนักวิทยาศาสตร์ ได้ทำให้ยานสำรวจทั้งสองลำสามารถเดินทางออกนอกระบบสุริยะ เข้าสู่ห้วงอวกาศระหว่างดวงดาวได้ โดยยานวอยเอเจอร์ 1 ออกจากเขตเฮลิโอพอส (Heliopause ที่ถือเป็นบริเวณพรมแดนของระบบสุริยะทางแม่เหล็กไฟฟ้า) อย่างเป็นทางการในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 2012 และยานวอยเอเจอร์ 2 ข้ามเขตเฮลิโอพอสในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2018 ยานวอยเอเจอร์แต่ละลำบรรทุกแผ่นทองคำ ซึ่งบันทึกข้อมูลเสียงและภาพต่าง ๆ จากโลก เผื่อว่ายานวอยเอเจอร์จะไปถึงสิ่งมีชีวิตนอกโลกที่ทรงภูมิปัญญา

