ผมพบว่าเรื่องโครงการดาวเทียมธีออส 2 ไม่มีการทุจริต หลังจากที่ได้เรียกคณะผู้สังเกตการณ์จากองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น ที่ลาออกหลังจากกระบวนการเซ็นสัญญาจัดซื้อจัดจ้างโครงการนี้เสร็จสิ้น กับผู้บริหารจิสด้า มาหารือ และชี้แจงตอบข้อซักถามที่สงสัยจนเป็นเหตุให้คณะผู้สังเกตการณ์ต้องลาออก โดยพบว่า ทั้ง 2 ฝ่าย ต่างมีจุดมุ่งหมายที่ดีต่อประเทศชาติ
นี่คือคำพูดของ นายสุวิทย์ เมษินทรีย์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.) ที่กำลังหาทางออกต่อปัญหาเกี่ยวกับ โครงการระบบดาวเทียมสำรวจเพื่อการพัฒนา หรือ โครงการดาวเทียมธีออส 2
ปัญหาที่เกิดขึ้น ที่นายสุวิทย์ระบุว่า ไม่มีการทุจริต เพราะเป็นเรื่องของผลประโยชน์ทับซ้อนและตัวบุคคลที่เกี่ยวข้องในโครงการดังกล่าว ที่ขณะนี้ผู้บริหารของสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสาร สนเทศ (องค์การมหาชน) (สทอภ.) หรือจิสด้า กำลังรวบรวมเอกสาร หลักฐานทั้งหมด เพื่อที่จะชี้แจงต่อสังคม โดยเฉพาะเรื่องผลประโยชน์ทับซ้อน
ผมไม่ได้นิ่งนอนใจต่อความเข้าใจที่ไม่ตรงกันที่เกิดขึ้นเรื่องโครงการดาวเทียมธีออส โดยได้เรียกทั้ง 2 ฝ่ายมาชี้แจงทำความเข้าใจ เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม และเร็วๆ นี้ จะเรียกทั้ง 2 ฝ่าย มาหารืออีกครั้ง พร้อมกับเชิญ นายประมนต์ สุธีวงศ์ ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น มาเป็นคนกลาง เพื่อรับฟังและร่วมกันหาทางออก ในเมื่อทั้ง 2 ฝ่าย ต่างมีความปรารถนาดีต่อประเทศชาติ ก็ไม่น่าจะใช่เรื่องที่แก้ได้ยาก เพราะดาวเทียมธีออส 2 เป็นเรื่องความก้าวหน้าของประเทศ นายสุวิทย์กล่าว
การจัดซื้อดาวเทียมธีออส 2 เป็นโครงการที่เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2554 ในการจัดหาดาวเทียมถ่ายภาพเพื่อทดแทนดาวเทียมไทยโชต หรือธีออส 1 ในปัจจุบันที่ครบอายุการใช้งานและระบบภูมิสารสนเทศเพื่อการประยุกต์ใช้งานที่ทันสมัยสามารถตอบสนองความต้องการของผู้ใช้งานได้อย่างรวดเร็ว
ทั้งนี้ กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างของโครงการระบบดาวเทียมสำรวจเพื่อการพัฒนา หรือธีออส 2 ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารจิสด้า เมื่อวันที่ 10 มกราคม 2560 เป็นโครงการที่จะนำพาประเทศไปสู่การพัฒนาทางด้านสังคมเศรษฐกิจสิ่งแวดล้อมและความมั่นคงในระยะยาว โดยการจัดหาดาวเทียมและนวัตกรรมแพลตฟอร์มดิจิทัลเพื่อการตัดสินใจ หรือ Actionable Intelligence Policy : AIP เพื่อการจัดทำและขับเคลื่อนนโยบายเพื่อการบริหารจัดการพื้นที่และสนับสนุนให้หน่วยงานต่างๆ ได้นำไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการพัฒนาประเทศ ซึ่ง AIP เป็นระบบที่ยังไม่เคยมีการใช้งานมาก่อนในประเทศไทย รวมถึงในยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ก็มีระบุถึงการใช้ AIP เป็นเครื่องมือเพื่อการวิเคราะห์เชิงยุทธศาสตร์และบริหารจัดการพื้นที่แบบครบวงจร
โครงการธีออส 2 มีกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างที่แตกต่างไปจากโครงการธีออส 1 ที่ลงนามในสัญญาเมื่อปี 2547 ซึ่งเป็นการจัดซื้อโดยวิธีพิเศษที่ซื้อตรงจากบริษัท Astrium แต่โครงการธีออส 2 เป็นการจัดซื้อจัดจ้างแบบการประกวดราคาแบบนานาชาติ (International Competitive Bidding : ICB)
โดยที่โครงการธีออส 2 ได้เริ่มดำเนินการมาก่อนที่พระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) การจัดซื้อจัดจ้างและบริหารงานพัสดุภาครัฐ พ.ศ.2560 จะบังคับใช้ ดังนั้นการกำหนดวิธีการและขั้นตอนในการจัดซื้อจัดจ้างจึงเป็นอำนาจของคณะกรรมการบริหาร จิสด้า ตามนัยของมาตรา 128 ของ พ.ร.บ.ดังกล่าว ซึ่งคณะกรรมการบริหารก็ได้ให้ความเห็นชอบต่อ Instructions To Bidders : ITB ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับวิธีการและขั้นตอนในการจัดซื้อจัดจ้าง โดยได้มีการประกาศและจัดประชุมเพื่อชี้แจงและตอบข้อซักถามแก่ผู้ซื้อซองทุกรายไปตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2560
ทางจิสด้าอ้างว่า เนื่องจากโครงการธีออส 2 เป็นโครงการพัฒนาที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงในหลายด้าน และไม่ได้มีเป็นแบบสำเร็จรูปในท้องตลาด แต่ต้องพัฒนาและบูรณาการเพื่อตอบโจทย์ที่มีความเฉพาะสำหรับประเทศไทย สทอภ.จึงได้ใช้แนวทางการจัดหาโดยวิธีประกวดราคาแบบนานาชาติ ซึ่งเปิดโอกาสให้หน่วยงานทั้งของรัฐและเอกชนจากทุกประเทศที่มีศักยภาพสามารถเข้าแข่งขันได้อย่างเท่าเทียม ทั้งนี้ ITB ที่ สทอภ.ยกร่างขึ้นนั้น ตอบทั้งความต้องการของประเทศ ตามที่ สทอภ.ได้เคยรวบรวมจากหน่วยงานต่างๆ ในช่วงของการพัฒนาโครงการ ตั้งแต่ปี 2554 และเป็นไปตามมาตรฐานสากลที่ให้สิทธิ สทอภ. ในฐานะเจ้าของโครงการ ในการใช้วิจารณญาณเลือก Successful Bidders ที่ให้ประโยชน์สูงสุดในองค์รวม ซึ่งผลการคัดเลือกปรากฏว่ามีผู้ผ่านการพิจารณา จำนวน 2 ราย จึงแสดงให้เห็นว่าไม่ได้มีการล็อกสเปกแต่อย่างใด
รอฟังข้อมูลจากจิสด้าที่จะออกมาสรุปให้สังคมฟังอีกครั้งในเร็วๆ นี้
