เก็บความทรงจำ
สวนสัตว์ดุสิต
ก่อนย้ายไปคลองหก
นับเป็นสถานที่หนึ่งในความทรงจำของคนไทยจำนวนมาก “สวนสัตว์ดุสิต” ซึ่งเป็นสวนสัตว์และสวนสาธารณะแห่งแรกของประเทศไทย ที่สร้างขึ้นตั้งแต่ปี 2438
จุดเริ่มต้นเมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ได้ทอดพระเนตรกิจการสวนพฤกษชาติในต่างประเทศ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง สวนดุสิต หรือ เขาดินวนา ในพื้นที่ราบ ด้วยการขุดสระน้ำใหญ่ แล้วนำดินขึ้นมาเป็นเนินเขา เรียกว่า เขาดิน และบริเวณโดยรอบมีการปลูกพรรณไม้นานาชนิดสร้างขึ้นเป็นสวนพฤกษชาติ สำหรับส่วนพระองค์ เรียกว่า วนา
เขาดินวนา เป็นส่วนหนึ่งในเขตพระราชฐานพระราชวังดุสิต ซึ่งรัชกาลที่ 5 ให้สร้างขึ้นสำหรับเป็นที่ประพาส ทรงพระเกษมสำราญส่วนพระองค์ และข้าราชบริพารฝ่ายใน
จากนั้นมีการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงเรื่อยมา จนกระทั่งเทศบาลนครกรุงเทพ ได้ย้ายกวางดาว และสัตว์ชนิดต่างๆ จากสวนอัมพร และย้ายสัตว์บางชนิด เช่น จระเข้ ลิง จากสวนสราญรมย์ มาไว้ที่เขาดินวนา และได้ขอให้ทางสำนักพระราชวัง ส่งช้างหลวงมาให้ประชาชนได้ชมในวันอาทิตย์ และเมื่อปรับปรุงสิ่งก่อสร้างต่างๆ เรียบร้อยแล้วทางเทศบาลนครกรุงเทพจึงเปิดสวนดุสิตให้ประชาชนเที่ยวชม และพักผ่อนหย่อนใจได้เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2481 โดยให้เรียกว่า สวนสัตว์ดุสิต
หลังจากที่สวนสัตว์ดุสิตมีแผนย้ายไปที่ดินผืนใหม่ที่กว้างขวางขึ้น โดยจะเปิดให้บริการถึงสิ้นเดือนสิงหาคมนี้ แล้วเจ้าหน้าที่จะย้ายสัตว์ไปในความดูแลของสวนสัตว์ทั้ง 6 แห่งทั่วประเทศ ได้แก่ สวนสัตว์เปิดเขาเขียว สวนสัตว์เชียงใหม่ สวนสัตว์นครราชสีมา สวนสัตว์สงขลา สวนสัตว์อุบลราชธานี และสวนสัตว์ขอนแก่น โดยมีเจ้าหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญคอยดูแลอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ ก่อนจะเปิดบริการในพื้นที่ใหม่บริเวณรังสิตคลองหก ในอีกราว 3-5 ปีข้างหน้า
นับแต่ประกาศข่าวการปิดตัวเพื่อเตรียมย้าย ประชาชนจำนวนมากได้ให้ความสนใจทยอยไปเก็บความทรงจำที่เขาดิน สวนสัตว์แห่งแรกของคนไทย
นางดลฤดี จันตะบุตร อายุ 41 ปี กล่าวว่า เป็นคนชื่นชอบสัตว์ต่างๆ และมีความรู้สึกผูกพันกับสวนสัตว์ดุสิตมาตั้งเเต่เด็ก โดยการมาเที่ยวครั้งแรกมีคุณแม่เป็นคนพามา สวนสัตว์เขาดินถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของกรุงเทพฯ โดยจำได้ว่าเมื่อก่อนภายในสวนสัตว์มีปลาในบ่อน้ำเยอะกว่าตอนนี้ และปัจจุบันบรรยากาศค่อนข้างเงียบกว่าเมื่อก่อน อาจเพราะทางสวนสัตว์ใกล้จะปิดทำการ และเมื่อรู้ข่าวว่ามีการย้ายสถานที่ไปยังบริเวณรังสิตคลองหก ก็ได้พาลูกและครอบครัวมาเยี่ยมชมสัตว์ต่างๆ ก่อนที่จะทำการย้าย และเห็นด้วยในการย้ายในครั้งนี้ เพราะที่เเห่งใหม่มีเนื้อที่บริเวณเยอะกว่าที่เดิม ซึ่งคาดว่าน่าจะเหมาะกับการอยู่อาศัยของสัตว์ต่างๆ มากขึ้น และเหมาะเเก่การพาลูกเดินเยี่ยมชมสัตว์และได้เรียนรู้ไปในตัวอีกด้วย
ผู้มาเที่ยวชมสวนสัตว์จากการทราบข่าวจะปิดบริการอีกราย นายเจริญ รุ้งทอง อายุ 24 ปี เผยว่า มาเที่ยวที่นี่เป็นครั้งที่ 2 เนื่องจากทราบข่าวว่าทางสวนสัตว์กำลังจะปิดให้บริการก่อนย้าย อีกทั้งตัวเองอาศัยอยู่กรุงเทพฯมานาน แต่ไม่ค่อยได้มาที่นี่บ่อยนัก จากการเที่ยวชม รู้สึกชอบค่างห้าสี เพราะดูมีความพิเศษและมีความโดดเด่น นอกจากนี้ ยังรู้สึกดีมากเมื่อทราบข่าวว่ามีการย้ายไปพื้นที่แห่งใหม่ ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าปัจจุบัน อีกทั้งยังเป็นพื้นที่พระราชทานจากในหลวงรัชกาลที่ 10 ซึ่งหากมีโอกาสก็อยากจะตามไปเยี่ยมชม เพราะอยากเห็นระบบการบริหารจัดการในการพัฒนาสวนสัตว์แห่งใหม่ ซึ่งคาดว่าน่าจะมีพื้นที่และสภาพแวดล้อมที่ดีมากยิ่งขึ้น และดึงดูดให้ประชาชนอยากมาศึกษาเรียนรู้ต่อไป
ช่างภาพรายหนึ่งวัย 51 ปี ที่มาบันทึกภาพสวนสัตว์เป็นความทรงจำ กล่าวว่า มาเที่ยวสวนสัตว์ดุสิตเป็นครั้งที่ 2 ของชีวิต โดยครั้งเเรกได้มาเยี่ยมชมเมื่อ 40 ปีก่อน รู้สึกว่ามีความเปลี่ยนแปลงจากเดิมค่อนข้างมาก จากความทรงจำที่ชื่นชอบจะนึกถึงยีราฟและเสือเป็นลำดับแรกๆ ส่วนตัวแล้วชอบถ่ายรูปสัตว์หลากหลายชนิด ถ่ายเป็นอาชีพก็ว่าได้ และถ้ามีโอกาสจะตามไปเยี่ยมชมสวนสัตว์ในพื้นที่ให้บริการใหม่เมื่อเปิดทำการ
อีกหนึ่งความทรงจำต่อสวนสัตว์ดุสิตที่คนจดจำได้คือการมาทัศนศึกษากับโรงเรียนและเพื่อนๆ
น.ส.ชัญญานุช ปุ้งโพธิ อายุ 18 ปี กล่าวว่า เป็นคนกรุงเทพฯ ซึ่งสถานที่เรียนอยู่ใกล้กับสวนสัตว์ แต่ไม่ค่อยได้มาเยี่ยมชมบ่อยนัก ส่วนใหญ่จะเป็นการมาทัศนศึกษากับทางโรงเรียนมากกว่า
”ชอบยีราฟเป็นพิเศษ เพราะชอบดูการ์ตูนมาตั้งแต่เด็กๆ และเห็นยีราฟในการ์ตูน การมาเที่ยวในวันนี้เพราะทราบข่าวว่าจะปิดให้บริการ ซึ่งเป็นช่วงเวลาก่อนจะเปิดเทอมในช่วงกลางเดือนนี้จึงเป็นโอกาสในการมาเที่ยวที่นี่เป็นครั้งสุดท้าย ส่วนพื้นที่แห่งใหม่นั้นอยากให้เคลื่อนย้ายสัตว์ให้มีความปลอดภัยมากที่สุด พื้นที่แห่งใหม่นั้นมีขนาดใหญ่ขึ้นกว่าเดิมมาก หวังว่าจะมีสัตว์หลากหลายชนิดมากขึ้น หากมีโอกาสอยากจะตามไปเยี่ยมชม” น.ส.ชัญญานุชกล่าว
นายสมยศ สุมณฑา อายุ 50 ปี เจ้าหน้าที่จิตอาสาประจำสวนสัตว์เปิดเผยว่า ทำงานในตำแหน่งพนักงานบำรุงสัตว์มาเป็นเวลานานถึง 23 ปี โดยหน้าที่หลักคือดูแลให้อาหารและทำความสะอาดบริเวณที่อยู่ของสัตว์ รวมถึงส่วนของการแสดงโชว์ นอกจากนี้ ยังคอยให้ความรู้แก่ประชาชนที่มาเยี่ยมชมภายในสวนสัตว์อีกด้วย ในส่วนของสัตว์ที่อยู่ในความดูแลนั้นได้แก่ หมีควาย, หมีหมา และฮิปโป
ส่วนการย้ายสวนสัตว์ไปยังรังสิตคลองหก ในอนาคต สมยศมองว่า สถานที่แห่งใหม่นั้นมีพื้นที่มากกว่าเดิม เชื่อว่าจะทำให้คุณภาพชีวิตของสัตว์ต่างๆ ดีขึ้น และพื้นที่ของสัตว์แต่ละชนิดก็จะมีบริเวณในการอาศัยที่กว้างขวางขึ้น สุดท้ายนี้อยากบอกว่า มีความภูมิใจอย่างมากที่ทำให้สัตว์มีความสุขและทำให้คนที่เยี่ยมชมมีรอยยิ้มเสมอมา
สำหรับพื้นที่แห่งใหม่ของสวนสัตว์ดุสิต ตั้งอยู่บริเวณคลองหก ต.รังสิต อ.ธัญบุรี จ.ปทุมธานี นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอันหาที่สุดมิได้ที่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 พระราชทานโฉนดที่ดินจำนวน 300 ไร่ ให้กับองค์การสวนสัตว์ เพื่อสร้างสวนสัตว์แห่งใหม่ ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าสวนสัตว์ดุสิตเดิมถึง 3 เท่า ทำให้สัตว์มีพื้นที่อยู่อย่างสบาย มีอากาศที่ดี มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
โดยขณะนี้มีบริษัทที่ปรึกษาเข้ามาสำรวจข้อมูลในด้านต่างๆ สำหรับการจัดสร้างสวนสัตว์ใหม่แล้ว เพื่อให้สภาพแวดล้อมสวนสัตว์ใหม่ออกมาอย่างดีที่สุดถูกต้องตามหลักมาตรฐานสากล
