ตามที่มีการเปิดเผยปัญหาโรคพิษสุนัขบ้ายังไม่หยุดระบาด โดยศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา อาจารย์คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ในฐานะกรรมการปฏิรูปประเทศด้านสาธารณสุข ระบุว่ามีผู้เสียชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้ารวม 17 คนทั้งชาวไทยและพม่า รวมถึงวัคซีนในการฉีดป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าในคน และสัตว์มีปัญหา โดยในคนอาจไม่เพียงพอ ขณะที่ในสัตว์มีคำถามเรื่องประสิทธิภาพ เพราะพบสัตว์ฉีดแล้วพิการ เสียชีวิตนั้น
เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม ที่โรงแรมริชมอนด์ กรมควบคุมโรค(คร.) กระทรวงสาธารณสุข(สธ.) ร่วมด้วยกรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรุงเทพมหานคร คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “การบูรณาการการเฝ้าระวังป้องกันควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า พื้นที่กรุงเทพมหานครและพื้นที่รอยต่อ” ภายใต้โครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภัย จากโรคพิษสุนัขบ้า ตามพระปณิธานของศาสตราจารย์ ดร.สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี
นพ.สุวรรณชัย วัฒนายิ่งเจริญชัย อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวว่า สถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้าในคน ตั้งแต่ 1 มกราคท – 4 สิงหาคม 2561 มีผู้เสียชีวิตด้วยโรคพิษสุนัขบ้า 15 ราย และจากข้อมูลใน Thairabies.net ณ วันที่ 31 กรกฎาคม 2561 ทั่วประเทศพบสัตว์ติดเชื้อพิษสุนัขบ้า 1,180 ตัว พบในสุนัขมากที่สุด 1,034 ตัว รองลงมาเป็นโค 85 ตัว แมว 46 ตัว กระบือ 6 ตัว กระบือเนื้อ 4 ตัว แพะ 2 ตัว กวาง ม้า และสุกร อย่างละ 1 ตัว จะเห็นได้ว่าโรคพิษสุนัขบ้าเกิดกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่นๆได้เช่นกัน ไม่ใช่เป็นเฉพาะสุนัขเท่านั้น การควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในกรุงเทพฯและปริมณฑล ต้องร่วมกันในหลายภาคส่วน ทั้งคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม ตามแนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียว (One Health) และในปี 2561 นี้ กรมควบคุมโรค โดยสถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง สำนักโรคติดต่อทั่วไป ศูนย์สารสนเทศ ได้ร่วมกับกรมปศุสัตว์ และสำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร พัฒนา Mobile Application ในการทำทะเบียนสัตว์เลี้ยงในกรุงเทพฯและปริมณฑล ทำให้ทราบจำนวนสัตว์เลี้ยง จำนวนสัตว์ที่ได้รับวัคซีน และการทำหมัน ที่ใกล้เคียงความจริง สามารถนำข้อมูลมาใช้วางแผนดำเนินการ เพื่อลดจำนวนสัตว์ป่วย คนป่วย
นพ.สุวรรณชัย กล่าวอีกว่า ปัญหาของผู้เสียชีวิตจากการสัมผัสโรค คือ ไม่ไปฉีดวัคซีน ซึ่งพบว่ายังขาดความตระหนักในเรื่องนี้ เห็นได้จากข้อมูลพบว่าเกือบครึ่งหนึ่งเป็นสัตว์มีเจ้าของ ทำให้ประมาท และเข้าใจว่าไม่เป็นไร ทั้งๆที่ไม่ใช่ แม้แต่ลูกหมาลูกแมวล้วนมีเชื้อได้หมด นอกจากนี้ ในส่วนของการติดตามผู้สัมผัสโรคอื่นๆที่ไม่ได้ถูกกัด เลีย อย่างกรณีอ.กาบเชิง จ.สุรินทร์ ขณะนี้ได้ฉีดวัคซีนในคนเพื่อป้องกันโรคไปแล้วประมาณร้อยละ 80 ของชาวบ้านที่สอบสวนโรคพบว่ามีการสัมผัส ทั้งนี้ขอย้ำว่า การติดเชื้อส่วนสำคัญคือ ตอนชำแหละ ตอนปรุงอาหาร กับตอนกิน ซึ่งอาจไม่สุก แต่อย่างไรก็ตามไม่แนะนำให้รับประทานเนื้อสัตว์ที่ตายโดยไม่รู้สาเหตุ เพราะเสี่ยงติดเชื้อโรคได้
“จำนวนผู้เสียชีวิต 15 ราย ยังไม่ครบปี ดังนั้น ก็ต้องเฝ้าระวัง และประชาสัมพันธ์ไปยังประชาชนอย่างหนักว่า หากสัมผัสโรคต้องรีบพบแพทย์เพื่อรับวัคซีน เพราะมีความเป็นไปได้ที่จะพบผู้เสียชีวิตเพิ่มถึง 20 รายภายในปี 2561 ซึ่งมากกว่า 2560 ที่พบเสียชีวิต 11 ราย” นพ.สุวรรณชัยกล่าว
ผู้สื่อข่าวถามว่า ขณะนี้มีพื้นที่ระบาดกี่แห่งที่เสี่ยงมาก นพ.สุวรรณชัย กล่าวว่า พื้นที่เสี่ยงยังเป็นแบบเดิม หากพิจารณา 2 ปีก่อนจะพบพื้นที่ระบาดในตะวันอก รอบๆกรุงเทพฯ และอีสานใต้ แต่สถานการณ์ปีนี้เปลี่ยนไปพบในอีสานกลาง อย่างจ.ร้อยเอ็ด บางส่วนของภาคกลางตอนล่าง เช่น จ.ประจวบคีรีขันธ์ และพบส่วนของแหล่งท่องเที่ยว อย่างภาคใต้ตอนบนและตอนล่าง อย่างไรก็ตาม ขณะนี้มีการควบคุมโรคคุมเข้ม แต่ที่กังวลมีภาคตะวันออก และอีสานใต้ อย่างล่าสุดอ.กาบเชิง ก็เป็นพื้นที่ที่ต้องเฝ้าระวังมากเช่นกัน
เมื่อถามถึงกรณีข้อกังวลวัคซีนป้องกันในคนไม่เพียงพอ นพ.สุวรรณชัย กล่าวว่า สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา(อย.) ได้หารือกับทางผู้ผลิตในประเทศและต่างประเทศ ซึ่งจากการประมาณการณ์ยืนยันว่ามีวัคซีนเพียงพอ เพียงแต่อาจมีข่าวจากแหล่งผู้ผลิตบางแห่งที่มีปัญหาวัคซีน แต่เมื่อหารือแล้วกับทางผู้ประสานงานก็ยืนยันว่าประเทศไทยไม่มีปัญหาวัคซีนป้องกันในคน ดังนั้น ประชาชนไม่ต้องกังวล หากสัมผัสโรคขอให้รีบพบแพทย์เพื่อรับวัคซีนทันที
ด้านนพ.สุรโชค ต่างวิวัฒน์ รองเลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กล่าวถึงการตรวจวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ว่า ปัจจุบันไทยมีมาตรฐานการตรวจที่เข้มข้นเพิ่มมากขึ้นจากแต่ก่อนมาก จากเดิมเราจะใช้มาตรฐานที่ประเทศกว่าครึ่งจากประเทศทั่วโลกใช้กันนั่นก็คือ การขอดูข้อมูลเอกสารการศึกษาประสิทธิภาพของวัคซีนจากประเทศต้นทางที่มีการศึกษามาแล้ว ซึ่งในการปลอมรายงานการศึกษานั้นก็ไม่ใช่เรื่องที่ง่ายดังนั้นจึงมั่นใจการรายงานผลได้ แต่เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและสร้างความมั่นใจเพิ่มมากขึ้นในปี 2561 นี้ อย.ได้ร่วมกับกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์สุ่มตรวจวัคซีนสัตว์ทุกยี่ห้อที่มีการนำเข้ามาในประเทศไทย เช่น มีการนำวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเข้ามา 1 แสนโดสกรมวิทย์ก็จะมีการสุ่มตรวจตามหลักวิชาการ โดยไม่ระบุว่าจะสุ่มตรวจล็อตใด ซึ่งจะใช้ระยะเวลาการตรวจประมาณ 1-2 สัปดาห์ ดังนั้นจึงถือว่าวัคซีนมีมาตรฐานและความปลอดภัยสูง ส่วนวัคซีนฉีดในคนจะมีการตรวจสอบทุกล็อตอยู่แล้วและถือเป็นที่มาที่บอกว่าวัคซีนในคนขาด
