คุณโผงเป็นบุตรคุณเผียนผู้ตาย ส่วนคุณจำนูญเป็นบุตรคุณจำเริญผู้ตายคุณเผียนกับคุณจำเริญได้ทำสัญญาซื้อขายที่ดินแปลงหนึ่ง อันเป็นที่ดินในเขตหวงห้ามเพื่อประโยชน์ในราชการทหารตามพระราชกฤษฎีกากำหนดเขตหวงห้ามที่ดินในท้องที่อำเภอเมืองกาญจนบุรี พ.ศ.2481 ที่มีใครๆ ต่างถือครองทำมาหากินในที่ดินย่านนั้น อันเป็นที่ดินหวงห้ามตามพระราชกฤษฎีกานั้นกันเต็มไปหมด
นอกจากนั้น เห็นใครๆ ต่างซื้อขายสิทธิครอบครองที่ดินในเขตนั้นกันเป็นปกติ
คุณเผียนจ่ายเงินแก่คุณจำเริญไปแล้ว แต่คุณจำเริญยังไม่ได้ส่งมอบการครอบครองที่ดินให้
ต่อมาทั้งคุณเผียนและคุณจำเริญได้เสียชีวิตลง
คุณโผงเรียกร้องให้คุณจำนูญส่งมอบที่ดินให้ หรือไม่ก็ให้คืนเงินค่าที่ดินนั้นมา แต่คุณจำนูญไม่ยอม
คุณโผงจึงยื่นฟ้องคุณจำนูญต่อศาล ขอให้ศาลบังคับคุณจำนูญชดใช้เงิน 508,500 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีนับแต่วันถัดจากวันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าทั้งสองจะชดใช้เงินให้เสร็จสิ้น
คุณจำนูญขอให้ยกฟ้อง
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้คุณจำนูญชำระเงิน 360,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีของเงินต้นดังกล่าวนับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่คุณโผง
คุณจำนูญอุทธรณ์คดี
ศาลชั้นอุทธรณ์พิพากษากลับ ให้ยกฟ้องคุณโผง
คุณโผงฎีกาคดี
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า คดีมีปัญหาตามฎีกาของคุณโผงว่า คุณโผงมีสิทธิเรียกให้คุณจำนูญรับผิดคืนเงินค่าที่ดิน 360,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยหรือไม่
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า ที่ดินที่ซื้อขายกันนั้นเป็นทรัพย์สินซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินจะโอนแก่กันมิได้ เว้นแต่อาศัยอำนาจแห่งกฎหมายเฉพาะหรือพระราชกฤษฎีกาตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1305
การที่คุณเผียนและคุณจำรัสทำสัญญาซื้อขายที่ดินกัน ทั้งที่ทั้งสองฝ่ายทราบดีอยู่แล้วว่า ที่ดินอยู่ในเขตหวงห้ามเพื่อประโยชน์ในราชการทหาร สัญญาซื้อขายจึงเป็นสัญญาที่มีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมาย จึงตกเป็นโมฆะ ไม่มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ทำสัญญาตามมาตรา 150
การที่คุณเผียนชำระเงินค่าซื้อขายที่ดินให้กับคุณจำรัสย่อมเป็นการชำระหนี้อันเป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมาย กรณีต้องด้วยมาตรา 411 ที่บัญญัติว่า
“บุคคลใดได้กระทำการเพื่อชำระหนี้ เป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายหรือศีลธรรมอันดี บุคคลนั้นหาอาจจะเรียกร้องคืนทรัพย์ได้ไม่”
คุณโผงจึงไม่อาจเรียกเงินคืนจากคุณจำนูญฐานลาภมิควรได้
พิพากษายืน คือ เรียกเงินคืนไม่ได้
(เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 18476/2557)
————————————————–
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 150 การใดมีวัตถุประสงค์เป็นการต้องห้ามชัดแจ้งโดยกฎหมายเป็นการพ้นวิสัยหรือเป็นการขัดต่อความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชน การนั้นเป็นโมฆะ
มาตรา 411 บุคคลใดได้กระทำการเพื่อชำระหนี้เป็นการอันฝ่าฝืนข้อห้ามตามกฎหมายหรือศีลธรรมอันดี ท่านว่าบุคคลนั้นหาอาจจะเรียกร้องคืนทรัพย์ได้ไม่
มาตรา 1305 ทรัพย์สินซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินนั้นจะโอนแก่กันมิได้ เว้นแต่อาศัยอำนาจแห่งบทกฎหมายเฉพาะ หรือพระราชกฤษฎีกา
โอภาส เพ็งเจริญ [email protected]
