คุณโผงครอบครองที่ดินในเขตปลอดภัยทางทหารอยู่แปลงหนึ่ง ต่อมาท่าไหนไม่ทราบได้ คุณโผงให้คุณจำนูญเช่าที่ดินแปลงนั้น
คุณจำนูญเข้าครอบครองต่อ ปลูกบ้านเรือนโรงขึ้นอยู่อาศัยในที่ดินนั้น ทำโน่นทำนี่ไปตามประสา แต่ว่าถึงกำหนดเวลาที่ตกลงกันไว้คุณจำนูญไม่ยักจ่ายค่าเช่าแก่คุณโผง
คุณโผงเดือดมาก ทวงหลายหนก็ไม่เป็นผล
ที่สุดคุณโผงสุดจะทนจึงให้คุณทนายความยื่นฟ้องคุณจำนูญต่อศาล ขอให้ศาลบังคับให้คุณจำนูญรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างสารพัดที่มาปลูกไว้ออกไปจากที่ดินของตน แล้วห้ามมาเกี่ยวข้องอีก กับให้ชดใช้ค่าเสียหายมา 40,000 บาทนับจากวันฟ้อง และอีกเดือนละ 3,333 บาท จนกว่าจะรื้อถอนสิ่งปลูกสร้างออกไป
คุณจำนูญให้การต่อสู้คดี ขอให้ยกฟ้อง
ศาลชั้นต้นพิจารณาแล้วพิพากษายกฟ้อง
คุณโผงอุทธรณ์คดี
ศาลชั้นอุทธรณ์พิพากษา ยกคำพิพากษาของศาลชั้นต้น ให้ศาลชั้นต้นพิจารณาพิพากษาใหม่ในประเด็นว่า คุณจำนูญมีสิทธิอยู่ในที่ดินแปลงนั้นหรือไม่ และคุณจำนูญต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายแก่คุณโผงหรือไม่ ตามรูปคดี
คุณจำนูญฎีกา
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า มีปัญหาต้องวินิจฉัยในชั้นฎีกาว่า คุณโผงมีอำนาจฟ้องขับไล่คุณจำนูญออกจากที่ดินนั้นหรือไม่
เห็นว่า ที่ดินนั้นเป็นที่ดินอยู่ในเขตปลอดภัยในราชการทหารของทหารในท้องที่ อ.ปราณบุรี จ.ประจวบคีรีขันธ์ จึงเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน ประเภททรัพย์สินใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ การเข้ายึดครองย่อมไม่ได้สิทธิครอบครองโดยชอบด้วยกฎหมาย ทั้งไม่อาจอ้างสิทธิใดๆ ใช้ยันรัฐได้ แต่ในระหว่างราษฎรด้วยกัน ย่อมยกการยึดถือครอบครองก่อนขึ้นยันผู้อื่นที่เข้ามารบกวนได้ในขณะเวลาที่ตนยังยึดถือครอบครองอยู่เท่านั้น
การที่คุณโผงให้คุณจำนูญเช่าที่ดินจึงเป็นการกระทำที่ไม่มีสิทธิ เพราะเท่ากับนำที่ดินของรัฐไปให้บุคคลอื่นเช่าโดยรัฐไม่ยินยอมและมีผลเป็นการมอบการยึดถือครอบครองแก่คุณจำนูญ คุณโผงจึงไม่ใช่ผู้ยึดถือครอบครองที่ดินนั้นอีกต่อไป จึงไม่มีอำนาจฟ้องขับไล่คุณจำนูญผู้ครอบครองที่ดินนั้น
พิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกฟ้องคุณโผง
คุณโผงจึงได้เงียบไปในที่สุด
(เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12149/2557)
——————————————–
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1304 สาธารณสมบัติของแผ่นดินนั้น รวมทรัพย์สินทุกชนิดของแผ่นดินซึ่งใช้เพื่อสาธารณประโยชน์หรือสงวนไว้เพื่อประโยชน์ร่วมกัน เช่น
(1) ที่ดินรกร้างว่างเปล่า และที่ดินซึ่งมีผู้เวนคืนหรือทอดทิ้งหรือกลับมาเป็นของแผ่นดินโดยประการอื่น ตามกฎหมายที่ดิน
(2) ทรัพย์สินสำหรับพลเมืองใช้ร่วมกัน เป็นต้นว่า ที่ชายตลิ่ง ทางน้ำ ทางหลวง ทะเลสาบ
(3) ทรัพย์สินใช้เพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ เป็นต้นว่า ป้อมและโรงทหาร สำนักราชการบ้านเมือง เรือรบ อาวุธยุทธภัณฑ์
โอภาส เพ็งเจริญ [email protected]
