คุณจำเรียงแม่คุณจำนูญ ไปสู่ขอคุณโสภีจากคุณโสภาผู้แม่ เพื่อให้สมรสกับคุณจำนูญโดยมอบสร้อยคอทองคำหนัก 4 บาท แก่คุณโสภีเป็นของหมั้น และตกลงจะให้สินสอดเป็น 60,000 บาท กับสร้อยคอทองคำหนัก 1 บาท แก่คุณโสภาในวันสมรส
หมั้นกันแล้ว วันหนึ่งคุณโสภีนัดหมายคุณจำนูญ ให้มาช่วยสูบน้ำรดข้าวโพด วันรุ่งขึ้นคุณโสภีไปรับคุณจำนูญตามที่นัด ไปถึงคุณจำนูญยังไม่ตื่น คุณโสภีปลุกให้ตื่น แต่ตื่นมาแล้วคุณจำนูญปฏิเสธที่จะไปช่วยรดน้ำข้าวโพดและหลบเข้าไปในห้องนอนอีก
คุณโสภีใช้มีดงัดกลอนประตูเข้าไป คุณจำนูญกระโดดหนีออกทางประตูหลังบ้าน คุณโสภีวิ่งไล่ตาม จนทันกัน คุณโสภีตบเอาคุณจำนูญทีหนึ่งก่อนจะพากันไปที่ไร่ข้าวโพด
ต่อมาคุณจำนูญไม่ยอมสมรสกับคุณโสภี
คุณโสภาและคุณโสภีจึงเป็นโจทก์ฟ้องคุณจำเรียงและคุณจำนูญ ให้บังคับทั้งสองร่วมกันชำระเงินค่าสินสอด และค่าใช้จ่ายในการเตรียมการสมรส 70,800 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปีมา
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้คุณจำเรียงและคุณจำนูญร่วมกันชำระเงิน 70,800 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับถัดจากวันฟ้อง
คุณจำเรียงและคุณจำนูญอุทธรณ์คดี
ศาลชั้นอุทธรณ์พิพากษายืน
คุณจำเรียงและคุณจำนูญฎีกาอีก
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า การที่คุณโสภีตกลงหมั้นหมายกับคุณจำนูญนั้น แสดงว่าคุณโสภีประสงค์ที่จะใช้ชีวิตคู่ร่วมกับคุณจำนูญ และในฐานะคู่หมั้นคุณโสภีฝ่ายหญิงย่อมต้องคาดหวังในตัวคุณจำนูญ ว่าจะเป็นผู้ที่สามารถนำพาครอบครัวที่จะเกิดขึ้นในอนาคตไปสู่ความเจริญและมั่นคง การที่คุณโสภีพยายามปลุกคุณจำนูญ ให้ตื่นให้ไปช่วยรดน้ำข้าวโพดอันเป็นงานที่อยู่ในวิสัยที่คุณจำนูญจะช่วยเหลือได้ แต่คุณจำนูญกลับอิดออดซ้ำยังหลบเข้าไปในห้อง เมื่อคุณโสภีตามเข้าไปก็กระโดดหนีออกทางประตูหลังบ้าน แสดงให้เห็นว่าคุณจำนูญหาได้เอาใจใส่ช่วยเหลือคู่หมั้นของตนตามที่ควรจะเป็นจึงย่อมเป็นธรรมดาที่คุณโสภีจะรู้สึกไม่พอใจและแสดงออกซึ่งความรู้สึกไม่พอใจดังกล่าว
การที่คุณโสภีใช้มีดงัดกลอนประตูห้อง รวมทั้งวิ่งไล่ตามและตบหน้าคุณจำนูญ แม้จะเป็นเรื่องที่ไม่เหมาะสมและเกินเลยไปบ้าง แต่ก็เชื่อว่าเป็นเรื่องของอารมณ์ชั่ววูบเท่านั้น หาใช่เป็นนิสัยที่แท้จริงของคุณโสภีไม่ เพราะทั้งสองรู้จักกันมาตั้งแต่ยังเป็นเด็ก ย่อมต้องทราบนิสัยใจคอกันและกันเป็นอย่างดี หากคุณโสภีมีความประพฤติไม่ดี คุณจำนูญคงไม่ไปขอหมั้นเป็นแน่
หลังเกิดเหตุทั้งสองก็พากันไปที่ไร่ข้าวโพด หลังจากนั้นคุณจำนูญยังไปที่บ้านคุณโสภี ทั้งยังเบิกความว่า แม้จะถูกตบแต่ไม่ได้รู้สึกโกรธคุณโสภี แสดงว่าคุณจำนูญหาได้ถือเอาเรื่องที่ถูกคุณโสภีวิ่งไล่ตามและตบหน้าเป็นสาระสำคัญไม่ ส่วนคุณจำเรียงเบิกความว่าหลังเกิดเหตุไดัพยายามไกล่เกลี่ยให้คุณจำนูญสมรสกับคุณโสภี อันเป็นการแสดงว่าคุณจำเรียงในฐานะแม่คุณจำนูญก็หาได้ถือโทษโกรธเคืองคุณโสภีเช่นกัน การกระทำของคุณโสภีดังกล่าวจึงยังถือไม่ได้ว่าเป็นเหตุสำคัญอันเกิดแก่หญิงคู่หมั้นอันทำให้ชายไม่สมควรสมรสกับหญิงนั้น
เมื่อคุณจำนูญไม่ยอมสมรสกับคุณโสภีจึงถือว่า คุณจำเรียงและคุณจำนูญเป็นฝ่ายผิดสัญญาหมั้น คุณโสภาและคุณโสภี จึงไม่ต้องคืนของหมั้น และมีสิทธิเรียกให้คุณจำเรียงและคุณจำนูญชำระค่าใช้จ่ายอันสมควรในการเตรียมการสมรสได้ตามมาตรา 1440 (2)
สำหรับที่คุณโสภาและคุณโสภีฟ้องเรียกสินสอดมาด้วยนั้น เห็นว่า ตามมาตรา 1437 เมื่อฝ่ายชายตกลงว่าจะให้สินสอดแก่คุณโสภาเพื่อตอบแทนการที่คุณโสภียอมสมรสด้วย แต่การสมรสไม่ได้เกิดขึ้นเพราะทางฝ่ายชายเป็นฝ่ายผิดสัญญา คุณโสภาจึงมีสิทธิเรียกสินสอดจากฝ่ายชายได้ ที่ศาลล่างทั้งสองกำหนดให้คุณจำเรียงและคุณจำนูญรับผิดค่าสินสอดนั้น ศาลฎีกาเห็นพ้องด้วย
พิพากษายืน
เป็นอันว่าคุณจำเรียงและคุณจำนูญต้องจ่ายค่าสินสอดที่ยังไม่ได้จ่ายด้วย และรวมค่าเตรียมการสมรสเป็นเงินทั้งสิ้น 70,800 บาท พร้อมดอกเบี้ยด้วย
(เทียบคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6385/2551)
+++++++++++++++++++++
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
มาตรา 1437 วรรคสาม
สินสอดเป็นทรัพย์สินซึ่งฝ่ายชายให้แก่บิดามารดาผู้รับบุตรบุญธรรมหรือผู้ปกครองฝ่ายหญิงแล้วแต่กรณีเพื่อตอบแทนการที่หญิงยอมสมรส ถ้าไม่มีการสมรสโดยมีเหตุสำคัญอันเกิดแก่หญิงหรือโดยมีพฤติการณ์ซึ่งฝ่ายหญิงต้องรับผิดชอบทำให้ฝ่ายชายทำให้ชายไม่สมควร หรือไม่อาจสมรสกับหญิงนั้น ฝ่ายชายเรียกสินสอดคืนได้
มาตรา 1440 ค่าทดแทนนั้นอาจเรียกได้ดังต่อไปนี้
(2) ทดแทนความเสียหายเนื่องจากการที่คู่หมั้นบิดา มารดา หรือบุคคลผู้กระทำการในฐานะเช่นบิดามารดาได้ใช้จ่ายหรือต้องตกเป็นลูกหนี้เนื่องในการเตรียมการสมรสโดยสุจริตและตามสมควร
โอภาส เพ็งเจริญ [email protected]
