เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน ที่อิมแพค คอนเวนชั่น เซ็นเตอร์ เมืองทองธานี ศ.เกียรติคุณ นพ.เกษม วัฒนชัย องคมนตรี กล่าวปาฐกถาพิเศษในงานประชุมวิชาการยาเสพติดแห่งชาติ ครั้งที่ 17 ว่า ขณะนี้กว่าร้อยละ 80 ของเด็กนักเรียนอาชีวะพบว่าพ่อ แม่ ต้องติดคุกเพราะคดียาเสพติด ทั้งการเป็นผู้ค้า เป็นผู้เสพ ทำให้เด็กเหล่านี้ต้องอยู่ในการเลี้ยงดูของ ปู่ ย่า ตา ยาย และขาดโอกาสในการได้รับการบ่มเพาะคุณความดี ทำให้เด็กกลุ่มหนึ่งต้องออกจากการเรียนกลางคัน ซึ่งถือเป็นโอกาสในชีวิตที่แย่ที่สุดของเด็กไทย และอาจจะนำเข้าสู่วงจรของยาเสพติดต่อไป
ศ.เกียรติคุณ นพ.เกษมกล่าวต่อว่า สิ่งสำคัญคือตามหลักสากลการดูแลผู้ติดยาเสพติดจะมีวงจรที่เริ่มจากการบำบัด รักษาอาการติดยา การให้ความรู้ การฝึกอาชีพ และการให้โอกาสคนเหล่านี้ได้ออกมาจากวงจรยาเสพติดแล้วสามารถมีงานทำเลี้ยงตัวเอง เลี้ยงครอบครัว และสังคมได้ ดังนั้น อยากให้กระทรวงสาธารณสุข หารือกับกระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงแรงงาน สำนักพุทธศาสนา ในการสร้างโอกาส สร้างอาชีพให้กับผู้ติดยาเสพติด เช่น ระดับอาชีวศึกษาในการจัดทำหลักสูตรการอบรมอาชีพให้แก่ผู้ติดยาเสพติดที่ผ่านการบำบัดรักษา เพื่อป้องกันคนเหล่านี้กลับเข้าสู่วงจรอุบาทว์ ซึ่งที่ผ่านมามีข้อมูลว่า กว่าร้อยละ 80 ที่พ้นโทษออกมาแล้วต้องหวนกลับเข้าสู่วงจรยาเสพติดอีก แสดงว่าประเทศไทยยังให้โอกาสไม่เต็มที่ ดังนั้น จึงต้องมาหารือกันเพื่อให้ร้อยละ 80 นี้ได้รับโอกาสเต็มร้อยเปอร์เซ็นต์ ตรงนี้ถือเป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศไทยที่ต้องมาคิดเรื่องนี้
นพ.ภาสกร ชัยวานิชศิริ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า หากมีการดำเนินการตามนโยบายของกระทรวงยุติธรรม โดยให้ผู้เสพเป็นผู้ป่วยที่ต้องบำบัดรักษานั้น จะทำให้ผู้ป่วยลดลง เนื่องจากจะมีการแบ่งประเภทการบำบัดรักษาที่ตรงจุด โดยแยกออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มแรก เป็นกลุ่มที่ติดยาเสพติดอาการรุนแรง มีปัญหาทั้งทางกายและจิตใจ จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาที่ถูกต้องและเหมาะสม ขณะที่อีกกลุ่มไม่ได้ก่อปัญหาดังกล่าว แต่จัดเป็นกลุ่มที่ติดครั้งคราว กลุ่มนี้พบมากร้อยละ 80-90 ก็จะมีการดูแลโดยการให้คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญโดยเฉพาะ ไม่จำเป็นต้องอยู่ที่สถานพยาบาล อย่างไรก็ตาม ในการดูแลนั้น คงไม่ใช่แค่ส่วนกระทรวงสาธารณสุขอย่างเดียว แต่จะมีความร่วมมือจากภาคส่วนต่างๆ ทั้งวัด เอกชน เป็นต้น
ด้าน นพ.วิโรจน์ วีรชัย ผู้อำนวยการสถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี กล่าวว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างเตรียมเสนอแนวทางลดผู้เสพยา โดยการให้ผู้เสพยาเข้ารับการบำบัดรักษาอย่างเหมาะสม ส่วนหนึ่งคือ จะมีการเสนอลดโทษผู้เสพยา ที่มียาเสพติดในครอบครองว่า ไม่ต้องจำคุก แต่ต้องได้รับการบำบัดรักษาแทน ซึ่งหลายคนกังวลว่า หากเป็นกลุ่มที่เสพยา มีการทำร้ายบุคคลอื่น เพื่อต้องการหาเงินมาเสพจะทำอย่างไร ซึ่งจุดนี้สำคัญ เพราะกลุ่มนี้ถือเป็นกลุ่มแรกๆ ที่ต้องนำเข้าสู่การบำบัดรักษาให้ได้ โดยจะมีระบบคัดกรอง ร่วมกับพื้นที่ ชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ฯลฯ อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ต้องแยกกันว่า กรณีผู้ผลิต ผู้ขายก็ยังต้องติดคุกเหมือนเดิม
