กรณี มีข้อเรียกร้องของเจ้าหน้าที่ส่วนสำนักงานคณะกรรมการองค์การอิสระด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ( กอสส.) เพื่อให้ยุบองค์กรตัวเอง โดยให้เหตุผลว่า ทำงานได้ไม่คุ้มค่ากับงบประมาณที่ได้รับ รวมทั้งไม่มีผลงานที่เป็นรูปธรรมชัดเจน ตามที่ได้เสนอข่าวไปแล้วนั้น
วันที่ 18 กรกฎาคม นายพรรษชัย วนานุเวชพงศ์ ผู้อำนวยการสำนักบริหารงานทั่วไป รักษาการแทนเลขาธิการสำนักงาน กอสส.ได้ทำหนังสือชี้แจง “มติชน”เกี่ยวเรื่องที่เกิดขึ้นว่า ขอชี้แจงว่า กอสส. เป็นองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 มาตรา 67 วรรคสอง จัดตั้งตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยการประสานงานการให้ความเห็นขององค์การอิสระในโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง พ.ศ. 2553 ทำหน้าที่ให้ความเห็นประกอบโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง และยังไม่พบว่ามีกลุ่มเจ้าหน้าที่ร้องเรียนต่อหน่วยงานต่างๆดังกล่าว โดยแหล่งข่าว ที่ออกมากล่าวหากอสส.นั้น กล่าวหา อย่างเลื่อนลอยปราศจากหลักฐานใดๆ เป็นความรู้สึกส่วนตัวของแหล่งข่าวที่ไม่มีความน่าเชื่อถือใดๆเลย ส่วนเรื่อง ความคุ้มค่ากับงบประมาณหรือไม่ เป็นความรู้สึกส่วนตัวโดยปราศจากข้อมูลตัวชี้วัดที่เป็นรูปธรรมและเป็นที่ยอมรับตามมาตรฐานด้านการเงิน ทั้งนี้ก่อนการจัดตั้ง กอสส. หน่วยงานของรัฐเกี่ยวข้องกับการอนุมัติอนุญาตโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรงในพื้นที่มาบตาพุดและพื้นที่ใกล้เคียงใน จ.ระยอง มิได้ปฏิบัติตามที่กำหนดไว้ในมาตรา 67 วรรณสอง จึงเกิดความขัดแย้งรวมถึงความไม่ไว้วางใจกันระหว่างภาคประชาชนและหน่วยงานภาครัฐเป็นเหตุให้เครือข่ายประชาชนได้ยื่นฟ้องหน่วยงานภาครัฐต่อศาลปกครองเนื่องจากดำเนินการไม่ชอบด้วยกฎหมายตามมาตรา 67 วรรณสองของรัฐธรรมนูญฯเพื่อยุติต่อกรณีความขัดแย้งที่เกิดขึ้นจึงได้มีการดำเนินการตามที่ได้บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญฯ อันเป็นที่มาของการจัดตั้ง กอสส. ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการสร้างความเข้าใจเพื่อลดและขจัดความขัดแย้งระหว่างชุมชนและผู้ประกอบการ อุตสาหกรรมเจ้าของโครงการอันเนื่องมาจากผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพ
“ทั้งนี้กระบวนการพิจารณาให้ความเห็นประกอบโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรงของ กอสส. จะรับฟังความคิดเห็นจากชุมชนที่มีส่วนได้เสียกับโครงการที่จะดำเนินการในท้องถิ่นด้วยความเป็นกลางและมีความรู้ความเข้าใจถึงหลักการพัฒนาที่ยั่งยืน ครอบคุมถึงด้านสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพ รวมทั้งปัญหาทางสังคมโดยมุ่งประโยชน์ต่อส่วนรวมและความยั่งยืนของสังคมเป็นหลัก เพื่อให้ทุกภาคส่วนของสังคมเกิดความไว้วางใจกัน ตลอดจนเสริมสร้างให้เกิดการพัฒนาการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมและลดความขัดแย้งแตกแยกของสังคม
การที่แหล่งข่าวกล่าวว่า “การจะยุบทิ้งองค์กรนี้ไป ไม่ใช่เรื่องเสียหายแต่อย่างใด เพราะทุกวันนี้แทบจะไม่มีงานอะไรทำเลย” แสดงให้เห็นว่าแหล่งข่าวไม่มีความรู้ความเข้าใจ กระบวนการทำงาน ความเชื่อมโยงของสิทธิชุมชนกับ กอสส. และที่มาของ กอสส. จึงเห็นว่าเป็นการแสดงความเห็นด้วยอารมณ์และความไม่พอใจต่อ กอสส.เป็นการส่วนตัวของแหล่งข่าว”นายพรรษชัย กล่าว
ด้าน นส.เพ็ญโฉม แซ่ตั้ง ผู้อำนวยการมูลนิธิบูรณนิเวศ อดีต กรรมการกอสส.ซึ่งได้ทำหนังสือลาออกจากองค์กรดังกล่าวแล้ว ให้สัมภาษณ์ว่า ก่อนหน้านี้ ตนได้ทำหนังสือถึงนายอานันท์ ปันยารชุน อดีตประธานคณะกรรมการสี่ฝ่าย ซึ่งเป็นผู้ผลักดันให้เกิด กอสส.ขึ้นมา สาเหตุที่ลาออกเป็นเพราะ อึดอัด ไม่เห็นด้วยกับรูปแบบการทำงานร่วมกับกรรมการวิชาการบางคน เพราะรู้สึกว่า บางคนไม่ได้เข้ามาเพื่อทำงาน แต่เข้ามาเพื่อขัดขวางการทำงาน มีผลประโยชน์ที่ได้จากการทำหน้าที่ และบทบาทที่ตัวเองรับผิดชอบ
“ดิฉันได้เสนอให้ยุบองค์กรนี้ไปเมื่อ 4 ปี ที่แล้ว แล้ว เพราะหากองค์กรยังบริหารจัดการงานในรูปแบบที่เป็นอยู่นี้ ก็ไม่มีประโยชน์อะไรเลย การให้ความเห็นในโครงการที่มีความรุนแรงภายใต้มาตรา 67 วรรคสอง ซึ่งเป็นโครงการที่จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ก็ให้ความเห็นแบบกว้างๆมาคนละหน้า หรือหน้าครึ่ง ดิฉันรู้สึกว่า มันไม่น่าจะเพียงพอ สำหรับโครงการที่มีความสำคัญ ก่อผลกระทบรุนแรง และคนที่เข้ามาทำงานตรงนี้ก็จะต้องทำหน้าที่ให้แข็งขันกว่านี้”นส.เพ็ญโฉม กล่าว
ด้าน นส.เพียรพร ดีเทศน์ ผู้ประสานงานโครงการแม่น้ำเพื่อชีวิต ซึ่งเป็นกรรมการสำรอง ที่ได้รับการเลือกตั้ง หากกรรมการตัวจริงลาออกไปก็จะได้เข้ามาทำหน้าที่แทน กล่าวว่า ได้รับทราบเรื่องราวภายในกอสส.มาพอสมควร เมื่อมีกรรมการ กอสส.คนหนึ่งลาออกไป แล้วตนจะต้องเข้าไปทำหน้าที่แทนนั้น ตนขอปฏิเสธการรับตำแหน่งดังกล่าว เนื่องจากบริบทปัจจุบันของคณะกรรมการทำให้คิดว่าจะไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างเต็มที่และเป็นอิสระเพียงพอในการกำกับดูแลประเด็นสิ่งแวดล้อมและสุขภาพได้ตามหน้าที่
“นับตั้งแต่ที่ผู้แทนสถาบันอุดมศึกษาและผู้แทนองค์การเอกชนทั่วประเทศ ได้มาประชุมร่วมกันเมื่อวันที่ 22 เมษายน 2553 และคัดเลือกกันเองเป็นคณะกรรมการองค์การอิสระจำนวน 13 คน จนมีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี ลงวันที่ 8 มิถุนายน 2553 ในการจัดตั้งองค์การอิสระ โดยดำเนินงานเป็นคณะกรรมการชุดเฉพาะกาลมาจนถึงปัจจุบัน ทั้งนี้ต้องมีกระบวนการที่ทำให้แน่ใจว่าผู้สมัครคัดเลือกเป็นกรรมการ เป็นผู้มีความรู้ความสามารถ และมีเจตจำนงในการทำหน้าที่เพื่อประโยชน์สาธารณะ ตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด และมีการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนได้รับรู้ ปัจจุบันประเทศไทยมีปัญหาจากโครงการที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพอย่างกว้างขวาง ทั้งโครงการของภาครัฐและเอกชน อาทิ เขื่อน โรงไฟฟ้า เหมืองแร่ ท่าเรือ และการพัฒนาภาคอุตสาหกรรม ซึ่งประเด็นเหล่านี้จำเป็นต้องมีองค์กรอิสระที่ทำงานกำกับดูแลอย่างใกล้ชิดและอย่างจริงจัง เพื่อป้องกันและบรรเทาผลกระทบต่อประชาชนในวงกว้าง คณะกรรมการชุดนี้เกิดจากการที่ภาคประชาชนจำนวนมากที่ร่วมกันผลักดันเป็นระยะเวลาหลายปีด้วยความคาดหวังว่าจะเป็นสถาบันที่สร้างคุณูปการแก่สังคมไทย แต่จนบัดนี้ก็ยังไม่มีแนวโน้มว่าจะบรรลุวัตถุประสงค์ของการจัดตั้งคณะกรรมการแต่อย่างใด “นส.เพียรพร กล่าว
เมื่อถามว่า หากมีการยุบกอสส.ขึ้นมาจริงๆ คนไทยจะเสียประโยชน์อะไรหรือไม่ นส.เพียรพร กล่าวว่า ความจริงแล้ว กอสส.เป็นองค์กรที่มีประโยชน์มาก ตั้งขึ้นมาเพื่อตรวจสอบ กำกับ และรักษาคุณภาพของสิ่งแวดล้อม แต่ในทางปฏิบัติกลับกลายเป็นว่ากรรมการกอสส.ชุดนี้ ไม่ได้ทำงานตามเจตนาที่กำหนดไว้แต่เดิม งานที่ควรจะออกมาเพื่อปกป้องดูแลสิ่งแวดล้อมตามเจตนาเดิมของรัฐธรรมนูญก็ไม่เป็นตามนั้น
