รำลึก ยายบุบผา ตำนานนางพญาเสือ แห่งห้วยขาแข้ง

รำลึก ยายบุบผา ตำนานนางพญาเสือ ห้วยขาแข้ง

วันที่ 28 กรกฎาคม เฟชบุ๊ก Thailand Tiger Project DNP กรมอุทยานแห่งชาติสัตว์ป่าและพันธุ์ ได้โพสต์ เรื่องราวของเสือบุบผา อดีตนางพญาเสือโคร่ง ที่เคยอาศัยในพื้นที่ป่าห้วยขาแข้ง โดยนักวิจัยเสือโคร่งในประเทศไทย ถือว่า เสือบุบผาถือเป็นตำนาน และเปิดความรู้แห่งการวิจัยนิเวศวิทยาเสือโคร่งในประเทศไทย

โดยแอดมินเพจ ระบุว่า

“ยายบุบผาความทรงจำที่มีค่าของนักวิจัย”

“บุบผา อ่ำเกตุ” คือนักวิจัยสายสัตว์ป่าในยุคต้นๆ ของงานวิจัยสัตว์ป่ากรมป่าไม้ ที่นักอนุรักษ์สัตว์ป่ารวมถึงนักวิชาการสายสัตว์ป่าทั้งหลายในยุคโน้นคุ้นและรู้จักดี ทำให้การศึกษาวิจัยเสือโคร่งในยุคบุกเบิกของทีมวิจัยเสือโคร่งแห่งประเทศไทยจึงนึกถึงชื่อ “บุบผา” ขึ้นมาเพื่อใช้กับเสือโคร่งเพศเมียหรือเสือTF4 ก่อนที่จะถูกจับใส่ปลอกคอ เพื่อเป็นการระลึกถึงนักวิจัยยุคเปิดสายงานการศึกษาวิจัยสัตว์ป่า แม้ว่าจะเป็นการศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับนก แต่ก็เป็นการเปิดโลกงานวิจัย เช่นเดียวกับที่ เสือโคร่งบุบผา ที่เป็นตำนานและเปิดโลกความรู้การวิจัยนิเวศวิทยาเสือโคร่งของประเทศไทย

ใครจะคาดคิดว่าเมื่อให้เสือชื่อว่า บุบผา แล้ว พฤติกรรมและนิสัยของเสือจะไปละม้ายคล้ายคน ซะงั้น

การเจอกัน…วันแห่งการพบเจอกันระหว่างนักวิจัยกับเสือบุบผาในหลายๆครั้งก็ไม่ธรรมดา ใส่ปลอกคอครั้งแรกในวันแห่งความรัก ปี 2548 วันจักรี ปี 2553 เป็นการใส่ปลอกคอครั้งที่สอง ต่อมาค่ำคืนวันที่ 1 กันยายน ในปี 2557 บุบผาก็เดินมาหาให้นักวิจัยใส่ปลอกคออีกครั้ง ในการพบเจอกันในแต่ละครั้งนักวิจัยก็เห็นความเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างร่างกายของบุบผาอย่างชัดเจน ตั้งแต่สาวแรกรุ่น จนเป็นแม่เสือ และร่วงโรยเข้าสู่วัยชรา

จับแม่บุบผานั้นมันไม่ใช่งานง่ายเลย…. ใส่ปลอกคอให้กับบุบผาแต่ละครั้งนั้นมันคือการขับเคี่ยว ชิงไหว ชิงพริบ ระหว่างเสือกับนักวิจัย ถ้าตรงไหนมีกับดักซ่อนอยู่เสือรู้ก็ไม่เข้าไปเหยียบเดินผ่านไปเฉยๆ แสบสันกว่านั้นอีก บางคืนบุบผาก็มานั้งซุ่มดูการทำงานของนักวิจัยยามค่ำคืน ให้นักวิจัยตื่นเต้นและมีความหวังว่าบุบผาจะใจอ่อนมาเหยียบกับดักให้เราได้ใส่ปลอกคอ แต่มันก็แค่หวัง

เฉิดฉาย….นั่งซุ่มดูข้างทาง มันคงธรรมดาไป มีอยู่คืนหนึ่งขณะที่พวกนักวิจัยกำลังตรวจตราเส้นทางที่ได้มีการตั้งกับดัก เมื่อสาดแสงสปอตไลท์ไปข้างหน้า เฮ้ย ทุกคนตะลึง กับสิ่งที่เห็นข้างหน้า บุบผานะสิ เดินนวยนาด ซ้าย ขวา ซ้าย ย้ายตูดสลับไปมา นักวิจัยดีใจสุดขีด หมายมั่นว่า คืนนี้แล้วสิที่นางจะมอบตัว แต่ ไม่ใช่ มันมาเดิน เยาะเย้ย พวกนักวิจัย เฉย เฉย

ลูกก็รักนักวิจัยก็เอ็นดู….เช้าตรู่.ปี 2555 งานหินมาถึงมือนักวิจัยเมื่อตั้งใจจับบุบผา แต่ดันส่ง ลูกสาวมาแทน พวกเราเห็นลูกเสือตรงหน้าแต่ว่าไม่รู้แม่เสืออยู่ที่ไหน ขณะ ซุ่มๆด้อมๆ ดูลูกที่อยู่ด้านหน้า ข้างซ้ายมีเสียงฝีเท้าสับมาพร้อมส่งเสียงขู่ล่วงหน้าก่อนที่จะถึงเป้าหมาย นักวิจัยออกวิ่งกันตัวลอย ล้มแล้วลุกทันที แบบไม่ต้องมีใครกระตุกมือ ถ้าแม่บุบผาเอาจริงไม่มีทางได้หน้าสวย หล่อ ถึงวันนี้แน่ๆ

เมื่อบุบผาเสียที…. ในการทำงานหลอกล่อกันไปมาระหว่างนักวิจัยและเสือ เมื่อถึงจุดที่ บุบผา พลาด ติดกับดักนักวิจัย อย่างไรละทีนี้ บุบผาไม่สิ้นฤทธิ์ง่ายๆ ท่าที่มันโพสเพื่อรอการวางยาสลบคือ นอนหงายบ้างล่ะ ตะแคงข้างบ้างล่ะ ไม่ได้เป็นท่าที่จะให้วางยาสลบได้ง่ายๆ เลย ก็ต้องอดทนรอ จนกว่า มันจะสิ้นฤทธิ์ยอมมอบตัวโดยสมัครใจ

การมาเซอร์ไพรส์…ครั้งหนึ่งนักวิจัยมีการดักจับเสือตัวอื่นไม่ใช่บุบผา แต่มันเดินมาติดกับนอกบ้านมันซะอย่างนั้น สภาพของมันวันนั้น บอกได้เลยว่า มันมาเพื่อรอเจอนักวิจัยโดยเฉพาะ ไม่มีความเกรี้ยวกราด ทำงานกันแบบสบายๆ นักวิจัยถึงบางอ้อ เมื่อเห็นแผลหลุมลึกที่ไหล่ซ้าย ที่มันไม่สามารถเลียเพื่อทำความสะอาดด้วยตัวมันเอง และแผลอื่นๆอีกเล็กน้อย นักวิจัยจัดการทำความสะอาดแผลที่อักเสบเต็มไปด้วยหนองแล้วใส่ยา ต่อมาแผลนั้นก็หายเป็นปกติดี อย่างนี้ก็ได้ด้วยนะ บุบผา

เกือบไป…ค่ำคืนของเดือนกันยายนที่ฝนตกลงมาตั้งแต่หัวค่ำ ทำให้น้ำในลำห้วยขึ้นสูง แต่การทำงานวิจัยก็คงต้องดำเนินต่อไปแม้ว่าจะทุลักทุเลยามขับรถข้ามลำห้วยที่น้ำไหลแรงและลึก เพราะปลายทางอาจมีเสือนอนรอก็เป็นได้ พวกเราขับรถตรวจเช็คกับดักไปเรื่อยๆ จนเหลือสามสี่ตัวสุดท้ายที่ปลายเส้นทางการทำงาน พวกเราจึงลงจากรถไปปิดกับดักเพื่อพักการทำงานชั่วคราวรอให้ฝนหนักผ่านไปก่อน มีหนึ่งคนเดินนำหน้ากลุ่มออกไปในความมืดเพื่อตรวจกับดักที่เหลือ อีกสี่ห้าก้าวก็จะถึงต้นไม้ต้นสุดท้าย มีเสียงเสือโคร่ง ร้องเบาๆที่ต้นเป้าหมาย นักวิจัยเงี่ยหูตั้งใจฟัง แล้ว ก็ ถอยหลังกลับไปหากลุ่มคนที่อยู่ข้างหลังทันที เพื่อแจ้งข่าว ว่า มีเสือติด อยู่ข้างหน้า ขอบใจนะ บุบผา ที่เมตตานักวิจัย ไม่พุ่งใส่หรือข่มขู่ให้เสียขวัญ ยามค่ำคืนที่ชุ่มฉ่ำทั้งคนและเสือ

ผูกพัน…..บุบผาในยามบั้นปลายที่พละกำลังถดถอย มันได้มีการเข้าไปเยี่ยมเยือนบ้านลูกสาวที่บ้านอยู่ติดกันบ่อยครั้งขึ้น หลายๆครั้ง บุบผา ได้ไปร่วมกินเหยื่อที่ลูกสาวล่ามาได้ โดยที่ไม่ได้มีการต่อสู้แย่งชิงกัน ทำให้เรารู้ว่า ในธรรมชาติเสือโคร่งนั้นมีความผูกพันเชิงครอบครัว เช่น เดียวกับมนุษย์

ขอบคุณ ยายบุบผา ที่ได้ให้นักวิจัยได้เรียนรู้และสะสมประสบการณ์ในการทำงานวิจัยกับเสือโคร่ง

ท้ายสุดคนที่รู้จัก บุบผา อ่ำเกตุ ก็ จะรู้ว่า เหมือนกับ เสือบุบผาอย่างไร
#GlobalTigerDay29July
#บุบผา
#ศึกษาเพื่อเข้าใจเสือ