บอร์ดสวนสัตว์ฯ ตั้ง ‘สมิทธิ’ รักษาการ ผอ.องค์การสวนสัตว์ฯ – ‘ชวลิต’ เผยคืบหน้าปมเก้งเผือก

บอร์ดสวนสัตว์ฯ ตั้ง ‘สมิทธิ’ รักษาการซีอีโอสวนสัตว์คนใหม่ พร้อมตั้งกรรมการสรรหาตัวจริง ใช้เวลา 90 วัน ชี้ปมเก้งเผือกหาย ส่งซากเก้งเผือกตัวที่ 1 ตรวจซ้ำหาพันธุ์เชิงลึก คาดรู้ผล 1 เดือน เก้งเผือกตัวที่ 2 ชัดเจนแล้วถูกงูเหลือมกิน พร้อมป้องกันคุณมูมู่ เก้งเผือกตัวสุดท้ายของสวนสัตว์สงขลา เหตุงูเยอะ ส่วนปมการยิงคาดสื่อสารคลาดเคลื่อน สัตวแพทย์คิดว่าย้ายถาวร บวกเครียดส่วนตัว บอร์ดฯชี้จุดอ่อนเรื่องแยกบัญชีสัตว์ กำชับเร่งแก้ด่วน

เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม ที่กรมส่งเสริมคุณภาพและสิ่งแวดล้อม (สส.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) นายชวลิต ชูขจร ประธานบอร์ดองค์การสวนสัตว์ฯ ได้ร่วมประชุมกับคณะกรรมการฯเพื่อพิจารณาผลการการตรวจสอบข้อเท็จจริงใน 2 เรื่องคือ เก้งเผือกหาย และคดีการยิง ผอ.องค์การสวนสัตว์ฯ โดยใช้เวลาในการประชุมประมาณ 2 ชั่วโมง

จากนั้นมีการจัดแถลงข่าว โดยนายชวลิตกล่าวว่า โดยบอร์ดองค์การสวนสัตว์ฯ ได้มีมติแต่งตั้งนายสมิทธิ ดารากร ณ อยุธยา กรรมการองค์การสวนสัตว์ เป็นรักษาการ ผอ.องค์การสวนสัตว์ฯ เพื่อแก้ปัญหาภายในสวนสัตว์ จากนั้นจะเร่งกระบวนการสรรหาซีอีโอตัวจริง ซึ่งได้แต่งตั้งกรรมการสรรหาแล้ว อาจต้องใช้เวลาประมาณ 90 วัน

นายชวลิตกล่าวถึงกรณีเก้งเผือกหายไป 2 ตัว ว่าตัวแรกหายไปภายในเดือน ก.พ.63 จากนั้นพบซากกระดูกในเดือน เม.ย.63 ส่วนตัวที่ 2 หายไปในวันที่ 22 ก.ย.63 ซึ่งตัวที่ 2 เป็นที่ชัดเจนแล้วว่าถูกงูเหลือมกิน พบซากเก้งเผือกอยู่ในท้องงูบริเวณโรงเลี้ยงเก้งเผือก คณะกรรมการฯแจ้งว่าพบงูอยู่ในโพรงจึงพยายามดึงงูออกมา ปรากฏว่างูเหลือมที่กินเก้งเผือกอายุ 9 เดือน ซึ่งตัวเริ่มใหญ่แล้ว เมื่อถูกดึงจากโพรงที่มีขนาดเล็กทำให้ท้องงูแตก และพบซากเก้งอยู่ในท้อง ซึ่งขณะนี้ซากอยู่ที่โรงพยาบาลสัตว์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) สามารถตรวจสอบได้ว่าเป็นเก้งเผือกจริงๆ แต่ปัญหาเกิดจากการที่ ผอ.สวนสัตว์ไม่รายงานต่อซีอีโอในทันที กลายเป็นเรื่องบานปลายไป ซึ่ง ผอ.สวนสัตว์สงขลาชี้แจงว่าจะรายงานตามรอบเดือนตามระเบียบอยู่แล้ว ทำให้เข้าใจผิดว่าเก้งเผือกหายซ้ำซ้อนกันอีก

นายชวลิตกล่าวว่า ส่วนเก้งเผือกตัวแรกหายไปโดยไม่สามารถสรุปได้ ยังเป็นสมมุติฐานว่าถูกคนขโมย หรือหลุดหายไปเอง หรือถูกสัตว์อื่นกินเข้าไป ซึ่งเก้งเผือกตัวนี้หายไปเดือน ก.พ. และมาพบซากกระดูกเดือน เม.ย. และได้นำซากไปตรวจกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ปรากฏผลออกมายังไม่ชัดเจน กรรมการสอบสวนฯจึงมีมติว่าอาจจะต้องส่งซากไปตรวจอีกครั้งในระดับเซลล์ อาจต้องมีเนื้อเยื่อ หรือองค์ประกอบของซากเพิ่มเติมเพื่อตรวจได้อย่างแม่นยำ โดยตนได้สอบถามไปยังนายธัญญา เนติธรรมกุล อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ซึ่งทางกรมอุทยานได้แจ้งว่าสามารถส่งซากมาตรวจสอบได้เลย เพราะมีห้องแล็บที่สามารถตรวจสอบในเชิงลึกได้ ทั้งนี้ หากตรวจสอบว่าผลออกมาเป็นเก้งเผือกตัวเดียวกันปัญหาก็จบ แต่ถ้าไม่ใช่เก้งเผือก ปัญหาคือมีคนขโมยไปใช่หรือไม่

“สุดท้ายแล้วเรื่องนี้ถูกเชื่อมโยงว่าสวนสัตว์เป็นแหล่งค้าสัตว์ป่าหรือไม่ มีการอาศัยช่องว่างต่างๆ เช่น เจ้าหน้าที่สวนสัตว์หาประโยชน์จากตรงนี้หรือไม่ โดยทางกระทรวงทรัพยากรฯ ได้คัดสรรผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ทรงคุณวุฒิจากภายนอกเพื่อความโปร่งใส ในส่วนของบอร์ดฯได้ส่ง รศ.เจษฎ์ โทณะวณิก กรรมการองค์การสวนสัตว์ฯ เข้าเป็นคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงดังกล่าว รวมทั้งสิ้น 6 คน เพื่อตรวจสอบในเรื่องนี้ว่ามีขบวนการลักลอบค้าสัตว์ป่าในสวนสัตว์หรือไม่ ซึ่งไม่ใช่แค่สวนสัตว์สงขลา แต่เป็นทุกสวนสัตว์ในสังกัดองค์การสวนสัตว์ฯ ทั่วประเทศเลย รวมทั้งเรื่องเก้งเผือกตัวที่ 1 ด้วยว่าหายไปจากสาเหตุใด” นายชวลิตกล่าว

นายชวลิตกล่าวอีกว่า ทางบอร์ดฯได้มอบหมายให้นายสมิทธิ รักษาการซีอีโอคนใหม่ดำเนินการเรื่องความโปร่งใส การแสดงบัญชีสัตว์ สถิติการตาย การเกิด การดูแลของทุกสวนสัตว์ให้สังคมสามารถเข้าถึงตรวจสอบได้จากทางออนไลน์ นอกจากนี้ เรายังพบจุดอ่อนเกี่ยวกับการบริหารงานในองค์การสวนสัตว์ฯ โดยเฉพาะการรายงานประชากรสัตว์ ต้องสืบค้นได้อย่างชัดเจน แบ่งสัตว์แต่ละประเภทอยู่ในบัญชี 1, 2 และ 3 โดยแบ่งตามคุณค่าของสัตว์ เช่น จำนวนประชากรสัตว์ ความหายาก เป็นสัตว์พิเศษ ซึ่งตรงนี้ยังไม่มีการแบ่งประเภทบัญชีอย่างชัดเจน และจุดอ่อนนี้จะมีโอกาสในการลักลอบค้าสัตว์ป่าด้วยหรือไม่ เพราะหากเราสามารถจำแนกบัญชีสัตว์ได้อย่างชัดเจน หากเกิดการตายหรือสูญหายจะต้องมีความเร่งด่วนในการรายงาน อีกทั้งยังเพื่อป้องกันการหาช่องว่างในการหาซากสัตว์อื่นมาสวมแทนด้วย โดยได้กำชับให้รักษาการซีอีโอเร่งแก้ปัญหาโดยด่วน

เมื่อถามว่าในกรณีเก้งเผือกตัวที่ 2 ที่ระบุว่างูเหลือมกินเข้าไป มีการตรวจสอบหรือไม่ว่างูเหลือมเข้ามายังบริเวณส่วนเลี้ยงได้อย่างไร นายชวลิตกล่าวว่า งูเหลือมเข้ามาได้ 2 ทางคือ โพรงใต้ดิน กับต้นไม้ขนาดใหญ่ที่ยื่นกิ่งก้านสาขามายังบริเวณส่วนเลี้ยงได้ งูในพื้นที่สวนสัตว์สงขลามีเยอะมาก ปี 2562 จับงูได้กว่า 200 ตัว ส่วนเก้งเผือกที่ยังเหลืออยู่อีก 1 ตัว คือคุณมูมู่ ได้กำชับให้ทางสวนสัตว์ดูแลเป็นอย่างดี มีมาตรการเข้มข้นเพื่อให้เกิดเรื่องซ้ำอีก

ด้านนายสมิทธิ ดารากร ณ อยุธยา กรรมการองค์การสวนสัตว์ รักษาการ ผอ.องค์การสวนสัตว์ฯ กล่าวถึงสาเหตุที่สัตวแพทย์สวนสัตว์ยิง ผอ.องค์การสวนสัตว์ฯ ว่าเบื้องต้นคาดว่าเกิดจากการสื่อสารที่เข้าใจผิดกัน สัตวแทพย์ภูวดลคิดว่าเป็นการโยกย้ายแบบถาวร ซึ่งก่อนหน้านี้ก็มีเรื่องความเครียดเกี่ยวกับพ่อที่ต้องดูแล รวมทั้งเป็นห่วงครอบครัวของตัวเองด้วย ทราบว่าสัตวแพทย์ยังไปปรึกษากับภรรยาว่าจะลาออกดีหรือไม่ แต่ภรรยาบอกว่าให้ทำงานต่อไปก่อน ลูกยังเล็กอยู่ สาเหตุหลักๆ น่าจะเป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนกันประกอบกับความเครียดส่วนตัวของสัตวแพทย์ด้วย ซี่งเป็นที่น่าเสียดายที่เราต้องมาสูญเสียบุคลากรที่ทรงคุณวุฒิไปทั้ง 2 ท่าน

นายสมิทธิกล่าวอีกว่า ส่วนกรณีที่มีการแต่งตั้งโยกย้าย ผอ.สวนสัตว์สงขลา และเจ้าหน้าที่ รวม 4 คน ซึ่งรวมถึงสัตวแพทย์ภูวดลแล้ว เบื้องต้นทาง ผอ.สวนสัตว์สงขลาจะมาปฏิบัติงานที่ส่วนกลาง กรุงเทพฯก่อน ส่วนเจ้าหน้าที่อีก 2 คน ยังให้อยู่ที่สวนสัตว์สงขลา เนื่องจากต้องให้ปากคำกับทางตำรวจที่สงขลาด้วย ส่วนการนำซากเก้งเผือกตัวแรกส่งพิสูจน์พันธุกรรมเชิงลึก หรือจีโนม กับกรมอุทยานนั้น คาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 1 เดือน