นายสมพงษ์ จิตระดับ อาจารย์คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยว่า กรณีที่ร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยร่างแรก ที่นายมีชัย ฤชุพันธุ์ เป็นประธานคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) โดยการจัดการศึกษาถูกเขียนอยู่ในหมวด 5 หน้าที่ของรัฐ มาตรา 50 และบทเฉพาะกาล มาตรา 267 ซึ่งรายละเอียดแตกต่างจากที่ระบุในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550 ส่วนที่ 8 หมวดสิทธิและเสรีภาพในการศึกษา มาตรา 49 และ 50 นั้น ภาพรวมของร่างรัฐธรรมนูญ (รธน.) ร่างแรกนี้ ในหมวดหน้าที่ของรัฐตามมาตรา 50 เขียนเกี่ยวกับการศึกษาได้ละเอียดมากเมื่อเทียบกับฉบับ พ.ศ.2550 เพราะมีข้อบังคับมากขึ้น โดยมาตราดังกล่าวเน้นการพัฒนาผู้เรียนในช่วงปฐมวัย เด็กยากจน และนักเรียนนักศึกษาอาชีวะศึกษา โดยในมาตรา 50 ระบุว่า “รัฐต้องดำเนินการให้เด็กทุกคนได้รับการศึกษาภาคบังคับที่มีคุณภาพอย่างทั่วถึงโดยไม่เรียกเก็บค่าใช้จ่าย” หมายถึง รัฐต้องช่วยอุปถัมภ์เด็กยากจนให้มีการศึกษาตามภาคบังคับ ส่วนวรรค 1 ที่ระบุว่า “รัฐต้องดำเนินการ หรือจัดให้มีการศึกษาก่อนวัยเรียนที่มีคุณภาพอย่างทั่วถึง” หมายถึง รัฐต้องการเน้นการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ครอบคลุมไปถึงการศึกษาระดับปฐมวัยด้วย
นายสมพงษ์กล่าวอีกว่า เมื่อดูวรรค 2 ที่ระบุว่า “รัฐต้องดำเนินการให้ประชาชนต้องได้รับการศึกษาตามความต้องการในระบบต่างๆ รวมทั้ง การศึกษาตลอดชีวิต และจัดให้มีการร่วมมือกันระหว่างรัฐองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเอกชนในการจัดการศึกษาทุกระดับ โดยรัฐมีหน้าที่ดำเนินการกำกับส่งเสริม และสนับสนุนให้การจัดการศึกษาดังกล่าวมีคุณภาพได้มาตรฐานสากล และดำเนินการให้ผู้ด้อยโอกาสได้รับการสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการศึกษาตามความถนัดของตน ทั้งนี้ ตามกฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติ ซึ่งอย่างน้อยต้องมีบทบัญญัติเกี่ยวกับการจัดทำแผนการศึกษาแห่งชาติ และดำเนินการและตรวจสอบการดำเนินการให้เป็นไปตามแผนการศึกษาแห่งชาติด้วย” วรรคนี้จะเน้นผลักดัน และสนับสนุนนักเรียนนักศึกษาอาชีวศึกษา ที่เรียนตามความถนัด และเน้นให้รัฐสนับสนุนการจัดการศึกษาทุกะดับร่วมกับหน่วยงานอื่นๆ แต่มีจุดอ่อนที่เน้นการจัดทำแผนการศึกษาของชาติมากเกิน หากเทียบกับ พ.ร.บ.อื่นๆ ที่ผลักดันให้เกิดการปฏิรูปการศึกษาอย่างแท้จริง แต่ยังผลักดันไม่สำเร็จ
นายสมพงษ์กล่าวว่า ส่วนวรรคที่ 3 ที่ระบุว่า “การศึกษาทั้งปวงต้องมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ สามารถเชี่ยวชาญได้ตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ” หมายถึง การเน้นให้พัฒนาเด็กปฐมวัย ให้เป็นเด็กรุ่นใหม่ที่มีวินัย คุณธรรม และรักชาติ ซึ่งเป็นการปูพื้นฐาน นอกจากนี้ ในส่วนข้อบังคับยังเขียนไว้ชัดเจนไม่ให้เปลี่ยนแผนการศึกษา หรือหากเปลี่ยนต้องมีผลงานวิจัยมายืนยันว่าแผนที่เปลี่ยนดีกว่าแผนเดิม
นายสมพงษ์กล่าวอีกว่า ส่วนในมาตรา 267 ของบทเฉพาะกาล เน้นการผลักดันการปฏิรูปการศึกษาให้แล้วเสร็จภายใน 1 ปี หลังจากประกาศรัฐธรรมนูญ โดยกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ต้องดำเนินการตามข้องบังคับในรัฐธรรมนูญตามมาตราดังกล่าว ด้วยการปฏิรูปการศึกษา และออกแผนการศึกษาให้แล้วเสร็จภายใน 1 ปี ตามแนวทางที่นายมีชัยเคยกล่าวไว้ว่า “เราต้องกลับมาทำเรื่องเด็กปฐมวัย เน้นให้เด็กมีวินัย เพื่อตั้งความหวังกับเด็กรุ่นใหม่ให้เป็นเด็กที่มีคุณภาพ เพื่อในอนาคตเด็กเหล่านี้จะมีส่วนร่วมในการเมือง”
“แม้ร่างรัฐธรรมนูญที่เกี่ยวกับการศึกษาจะเขียนละเอียด และค่อนข้างสมบูรณ์ แต่ยังมีจุดอ่อนให้เห็น คือร่างดังกล่าวไม่ได้ระบุถึงการศึกษาระดับอุดมศึกษา นอกจากนี้ ในมาตรา 267 ที่ระบุให้คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ร่วมกับคณะรัฐมนตรี (ครม.) ในการผลักดันให้มีการปฏิรูปการศึกษาของชาติ ซึ่งอาจจะเกิดข้อถกเถียงตามมาได้ ในส่วนอื่นๆ ที่ยังเป็นปัญหามากคือ ในร่างดังกล่าวเน้นการจัดทำแผนการศึกษาแห่งชาติมากเกินไป โดยกว่า 2 ปีที่ผ่านมา ยังไม่เคยเห็น พ.ร.บ.การศึกษาที่เกี่ยวกับการปฏิรูปการศึกษาโดยแท้ผุดออกมาเป็นรูปธรรม”นายสมพงษ์กล่าว
