เมื่อวันที่ 14 ก.ย. เวลาประมาณ 14.30 น. ที่สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) มีการจัดแถลงข่าวชี้แจงกรณีกระแสการวิพากษ์วิจารณ์ถึงสถาปัตยกรรม “วิมานพระอินทร์” หรือพิพิธภัณฑ์กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนาริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา โดยถูกตั้งคำถามว่าลอกเลียนแบบมาจากผลงานของนายนอร์แมน ฟอสเตอร์ สถาปนิกชาวอังกฤษหรือไม่ เนื่องจากมีลักษณะคล้ายคลึงกับอาคาร “เดอะ คริสตัล ไอแลนด์” ซึ่งเคยถูกแบบสำหรับก่อสร้างริมแม่น้ำมอสโก ประเทศรัสเซีย (อ่านข่าว สจล.แถลงยันไม่ได้ลอก-ยอมถอด “วิมานพระอินทร์” เหตุสังคมกังขา-ขอโทษประชาชน)
ผศ.ดร.อันธิกา สวัสดิ์ศรี รองผู้จัดการโครงการฯ กล่าวว่า ก่อนอื่นต้องขอย้ำว่า งบประมาณ 120 ล้านบาท ครอบคลุมหลายแผนงาน รวมถึงกระบวนการศึกษา และการลงพื้นที่เพื่อการมีส่วนร่วมกว่า 400 ครั้ง สำหรับ “จุดหมายตา” มีจุดประสงค์เพื่อเป็นสถาปัตยกรรมที่งบอกว่ากำลังเข้าสู่เขตกรุงเทพมหานครแล้ว โดยมี 4 จุด สำหรับ “วิมานพระอินทร์” อยู่ในจุดที่อยู่ทางตอนเหนือของกทม. เน้นรูปแบบอาคารที่สื่อความเป็นไทยสมัยรัตนโกสินทร์ เพื่อให้เป็น “พิพิธภัณฑ์กรุงเทพมหานคร”
“ต้องย้อนไปว่า แนวคิดหลักมาจากนาคนาม ทางทิศเหนือเป็นเศียรนาค กลางเป็นท้องนาค ปลาย เป็นหางนาค แนวคิดมาเช่นนี้ จึงคิดว่าจะทำอะไรให้เป็นจุดสำคัญ ซึ่งก็นึกถึงพระอินทร์ จากการศึกษา มีทางเลือกหลายแบบ แต่ที่มียอดแหลมสูงสุดคือทรงจมแห เป้าหมาย รูปทรง เข้ากับเนื้อหาหมด ความจริงแล้วจุดหมายตาวิมานพระอินทร์ มีทางเลือก 3 แบบ 2 แบบแรก เป็นหลังคาซ้อนชั้นแบบไทย แต่รูปร่างที่ดินโค้ง พอทำเสาเหลี่ยมจะไม่ค่อยเอื้อกับพื้นที่ จึงใช้รูปทรงกรวย ที่มองเห็นรอบด้าน เลยเป็นทรงจอมแหอย่างที่เห็น โดยเป็นเพียงร่างเท่านั้น ขอย้ำว่าเป็นไปไม่ได้ที่จะลอกแบบในยุคที่ใครๆก็หาง่ายๆในกูเกิล อีกทั้งก่อนหน้านี้ เคยมีคนนำวิมานพระอินทร์ไปเทียบว่าคล้ายกับงานที่มักกะสันมาแล้ว ว่าใครลอกใคร แต่ยังเงียบ กระทั่งเป็นข่าวคือที่รัสเซีย ซึ่งยืนยันว่าเห็นพร้อมกับโซเชียลว่าคล้ายกันมากจนเกิดเป็นประเด็นว่าลอก จริงๆแล้วมีที่มาต่างกัน แต่โดยเทคนิคเป็นไปได้ว่าทำให้เกิดการคล้ายคลึงจนเข้าใจคลาดเคลื่อน” ผศ.ดร.อันธิกากล่าว
ผศ.ดร.อันธิกา ยังกล่าวอีกว่า อย่างไรก็ตาม เมื่อในขณะนี้แบบดังกล่าวเป็นข้อกังขาของสังคม แม้ว่าจะบอกเหตุผลอย่างไร ก็ยังถูกมองว่าเหมือน ดังนั้นเมื่อมีความไม่สบายใจคงไม่ดื้อดึง จึงยินดีที่จะไม่บรรจุแบบวิมานพระอินทร์ในรายงาน โดยจะไม่เลื่อนกำหนดส่งรายงานในช่วงปลายเดือนกันยายน ยังคงส่งตามกำหนดเดิม อย่างไรก็ตาม ขออภัยที่ทำให้มีความเขาใจคลาดเคลื่อน และอยากขอโทษประชาชน ทั้งที่มีส่วนได้ส่วนเสียหรือคนไม่สบายใจว่า สถาบันการศึกษาไปลอกงานผู้อื่น
“เพิ่งเห็นงานของรัสเซียและงานของญี่ปุ่นที่สถานีรถไฟนาโกยาที่มีรูปทรงคล้ายกันเป็นครั้งแรก ด้วยความสัตย์จริง คงมีอาคารอีกมากในโลกที่ยังไม่เคยเห็นสำหรับในอนาคต ขึ้นอยู่กับว่าแผนจะยอมรับให้มีจุดหมายตาหรือไม่ ถ้าให้มี ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ คือออกแบบใหม่ ซึ่งควรให้มีการประกวดแบบ สำหรับจุดหมายตาอื่นอีก 3 จุดที่เหลือ จะขอประชุมก่อนเพื่อป้องกันความเข้าใจผิด และยืนยันว่าจุดหมายตาทุกจุดมีที่มาที่ไป สจล.มีแนวคิดที่จะอนุรักษ์ สืบสาน สร้างสรรค์ กำลังทำแม่น้ำเจ้าพระยาให้ร่วมสมัยเพื่อส่งต่อให้ลูกหลาน จุดหมายตาจะช่วยให้แต่ละจุดของแม่น้ำเจ้าพระยาน่าสนใจ นอกจากนี้สิ่งที่สังคมไม่ค่อยสนใจคือ การให้มีศูนย์ศึกษามรดกเจ้าพระยาที่พระรามแปด เพราะผลงานที่ศึกษาไว้ทั้งหมด ไม่อยากให้เป็นเล่มวางอยู่บนหิ้งเท่านั้น”
ผศ.ดร.อันธิกา กล่าวเพิ่มเติมว่า อยากให้ทุกคนโดยเฉพาะสื่อ พยายามเข้าใจประเด็นให้ได้ก่อนว่าประโยชน์คืออะไร ควรเข้าใจว่าโครงการนี้ต้องการให้แม่น้ำเจ้าพระยามาเป็นสาธารณะ แต่ละคน ได้หรือเสียประโยชน์ไม่เท่ากัน ตนต้องมานั่งแก้ข่าว ขอให้สื่อนำเสนออย่างสร้างสรรค์ อาจได้ยอดแชร์เยอะ โซเชียลมาเดี๋ยวก็ไป ขอให้เน้นประโยชน์ที่จะกลับมาสู่ประเทศชาติ ขอให้สื่อกรองข้อมูล อย่าตามแต่กระแสโซเชียล
ทั้งนี้ กระแสดังกล่าวเริ่มต้นจากกลุ่ม FRIENDS OF RIVER ได้เผยแพร่ภาพเปรียบเทียบระหว่างพิพิธภัณฑ์กรุงเทพมหานครหรือ “วิมานพระอินทร์” ซึ่งเป็นจุดหมายตาหรือแลนด์มาร์คของแม่น้ำเจ้าพระยา กับอาคารในกรุงมอสโก ประเทศรัสเซีย ชื่อว่า “เดอะ คริสตัล ไอแลนด์” ออกแบบโดย นายนอร์แมน ฟอสเตอร์ สถาปนิกชาวอังกฤษ โดยตั้งคำถามว่าเป็นการลอกผลงานหรือไม่ นอกจากนี้ยังระบุว่าเป็นการยืนยันอย่างชัดเจนถึงการออกแบบที่”ทำลายราก”และความภาคภูมิใจของ ไทยจนหมดสิ้นด้วยการ ”เลียนแบบฝรั่ง”
จากนั้น สจล. ชี้แจงว่า อาคารดังกล่าวได้รับแรงบันดาลใจมาจากเจดีย์ทรงจอมแห และเกล็ดพญานาค โดยไม่ได้ลอกเลียนแบบงานของสถาปนิกต่างชาติตามที่ถูกตั้งข้อสงสัย
ต่อมา เมื่อวันที่ 12 ก.ย. นายดวงฤทธิ์ บุนนาค สถาปนิกชื่อดัง ได้โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊กส่วนตัวว่าโมเดลของอาคารดังกล่าวสามารถดาวน์โหลดได้ฟรีทางอินเตอร์เน็ต จึงเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก
