ฉลามหัวค้อน-กระเบนปีศาจ เตรียม เทียบท่า ขึ้นทะเบียนสัตว์คุ้มครอง
วันที่ 1 กันยายน เฟชบุ๊ก Thon Thamrongnawasawat ของ ผศ.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ รองคณบดี คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้โพสต์ข้อความ ระบุว่า ฉลามหัวค้อน และกระเบนปิศาจ กำลังจะได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองเร็วๆนี้ หลังจากผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย ร่วมกันผลักดัน โดย ผศ.ธรณ์ ระบุว่า
วันสืบ วันแห่งการอนุรักษ์ มีข่าวดีมาบอกเพื่อนธรณ์ ฉลามหัวค้อนและกระเบนปีศาจกำลังจะเป็นสัตว์คุ้มครองแล้วครับ
แม้ยังไม่ประกาศเป็นกฎหมาย แต่ตอนนี้อยู่ในระหว่างการร่างในขั้นตอนท้ายๆ อีกไม่นานคงได้เห็นแน่
สัตว์ทะเลตามร่างนี้มี 5 ชนิด ฉลามหัวค้อน 4 ชนิด กระเบนปีศาจ 1 ชนิด (คล้ายๆ แมนต้าแต่ตัวเล็กกว่า)
ขั้นตอนในการผลักดัน ใช้เวลา 5 ปีกว่าจะมาถึงจุดนี้ ถ้าเอาถึงขั้นเป็นกฎหมายคงสัก 6 ปี
ผมนำไทม์ไลน์แบบเป็นข่าวมาให้ดู ตั้งแต่ปี 59 ที่เริ่มต้นจนเป็นข่าว ต่อเนื่องถึงปี 61 ที่กรมทะเลร่วมกับคณะวิชาการเห็นชอบในการนำเสนอ
จากนั้นเรื่องก็หายไปตามกาลเวลา จนมาเป็นข่าวดังอีกทีเมื่อกลางปี ลูกฉลามหัวค้อนถูกขายอยู่กลางตลาด
สุดท้าย ท่านรมต.วราวุธ ประกาศว่าจะผลักดันให้ได้ หลังจากนั้นอีกเดือนเศษ คณะกรรมการสงวนคุ้มครองก็เห็นชอบ
จึงอยากบอกเพื่อนธรณ์ไว้ การผลักดันสัตว์ทะเล โดยเฉพาะ “ปลา” ให้ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย เป็นเรื่องที่เหนื่อยมาก
ในเรื่องข้อมูลวิชาการ ตรงนั้นค่อนข้างชัด จะเทียบเคียงกับสถานภาพระดับโลก IUCN ก็เห็นว่า ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่งยวด/ใกล้สูญพันธุ์ เกือบทั้งนั้น (ดูภาพประกอบนะครับ CR/EN)
แต่ปลาอาจถูกจับมาโดยบังเอิญ ติดอวนติดเบ็ดมาเอง ทำให้บางครั้งมีมุมมองว่าไม่ตั้งใจ มันไม่เหมือนสัตว์ป่าที่ตั้งใจไปล่า
ปลายังเป็นเหมือนอาหาร เหมือนสัตว์เศรษฐกิจ มาแต่ไหนแต่ไร
จะให้ปลาเป็นเหมือนเสือกระทิงช้าง มันเป็นเรื่องยากมากในความเข้าใจ
ปลาทะเลตัวแรกที่ได้รับการคุ้มครองคือฉลามวาฬ ปี 2540 ห้ามล่าตามกม.ประมง (ท่านรมต.ปองพล อดิเรกสาร)
หลังจากนั้นต้องรออีกนานมาก จนมาระลอกสอง สัตว์สงวนทั้งสี่ และคุ้มครองปลาโรนิน/แมนต้า (ท่านรมต. ดาว์พงษ์ ท่านรมต.สุรศักดิ์ และท่านปลัดเกษมสันต์)
จนมาถึงวันนี้ ฉลามหัวค้อน/กระเบนปีศาจ ถึงได้เป็นระลอกสาม (ท่านรมต.วราวุธ)
24 ปี 3 ระลอก มีปลาทะเลคุ้มครองทั้งหมด 16 ชนิด
(ฉลามวาฬ แมนต้า/ปีศาจ 6 ชนิด ฉลามหัวค้อน 4 ชนิด โรนิน 1 ชนิด กระเบนเจ้าพระยา 1 ชนิด ฉนาก 3 ชนิด)
แต่ปลาฉนาก 3 ชนิดสูญพันธุ์จากไทยไปหมดแล้ว ที่เหลือจริงแค่ 13 ชนิด
ที่ค้างอยู่คือฉลามเสือดาว และหากนับตามข่าวที่ผู้บริหารกรมทะเลเคยบอกไว้ คือกระเบนนกและฉลามหัวบาตร
แต่ระลอกสี่ไม่ง่ายแน่นอน บอกไว้ก่อนเลย
ยังไม่ต้องพูดถึงปลาโรนัน เพื่อนธรณ์ส่งภาพที่โดนจับโดนขายที่นั่นที่นี่ให้ผมแทบทุกวัน ก็คงได้แต่ตอบไปว่า
หากให้เล่าเรื่องราวใน 24 ปีของการทำเรื่องนี้ คงเขียนหนังสือหนาๆ ได้สักเล่ม
ซึ่งคงมีคนอ่านไม่มาก จึงไม่เขียน (ช่วงนี้ต้องเร่งทำงานเก็บเงินหลังเกษียณฮะ )
อย่างไรก็ตาม เรื่องดีๆ ในวันสืบทอดเจตนา คงทำให้เพื่อนธรณ์ยิ้มได้บ้าง
มันไม่มีอะไรง่ายเลยสำหรับงานอนุรักษ์
แต่การเดินตามรอยเส้นทางที่คนรุ่นก่อนแผ้วถางไว้ การตามร่องรอยของผู้ที่เคยเดินนำเมื่อหลายสิบปีก่อน
เผชิญกับความท้าทาย ก้าวให้ข้ามอุปสรรค ใช้ความรู้ความสามารถที่มี ใช้ประสบการณ์ให้เป็นประโยชน์
เหนืออื่นใด คือความอดทนที่จะไม่ยอมถอย ความมุ่งมั่นที่จะไม่ยอมละสายตาจากความหวัง
ทั้งหมดนั้น “สนุก” และทำให้บางคนรู้ว่าเขา/เธอเกิดมาเพื่ออะไร ?
พึมพำไว้ “สักวันเถอะ สักวัน”
นั่นคือถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์ของนักอนุรักษ์
และ “สักวัน” จะนำพาเราไปสู่ “วันนั้น” ครับ
