เครื่องเร่งการแช่เพาะงอกเมล็ดข้าว GABA RS
นวัตกรรม-ภูมิปัญญาท้องถิ่น
จากโครงการสร้างกำลังคนและทักษะแห่งอนาคตในภูมิภาค เพื่อตอบโจทย์การพัฒนานวัตกรรมของประเทศและโครงการยกระดับคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจท้องถิ่นในภูมิภาคด้วยองค์ความรู้ภูมิปัญญาและนวัตกรรม ซึ่งกำกับดูแลโดยสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม(สกสว.) ผ่านแผนงานยกระดับเทคโนโลยีสู่ภาคอุตสาหกรรม Technology to Industry Convergence
“เครื่องเร่งกระบวนการแช่และเพาะงอกเมล็ดข้าว GABA RS ถูกพัฒนาขึ้น เพราะมาจากจากปัญหาคอขวดหลักของการผลิตอยู่ที่ขั้นตอนการผลิตข้าวฮาง ผู้ประกอบการต้องใช้เวลานานประมาณ 2-3 วัน ในการแช่เมล็ดข้าวเพื่อให้รากหงอกหรือที่เรียกว่าจมูกข้าว ซึ่งแต่ละรอบการผลิตสามารถผลิตได้ 300 กิโลกรัมต่อสัปดาห์
ปัญหาที่พบคือ 1.ใช้แรงงานและระยะเวลาค่อนข้างนานในการแช่ข้าว 2.ต้องเปลี่ยนถ่ายน้ำที่แช่ข้าวทุกๆ 4-6 ชั่วโมง และ 3.ใช้น้ำปริมาณ 6,000 ลิตรต่อครั้งที่มีการเปลี่ยนถ่ายน้ำ” รศ.(พิเศษ)ดร.ดวงฤทธิ์ เบ็ญจาธิกุล ชัยรุ่งเรือง เลขานุการ รมว.การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวถึงจุดเริ่มต้นการพัฒนาเครื่องเร่งกระบวนการแช่และเพาะงอกเมล็ดข้าว GABA RS หลังจากลงพื้นที่ไปติดตามกระบวนการพัฒนาเครื่องเร่งกระบวนการแช่และเพาะงอกเมล็ดข้าว GABA RS
เครื่องเร่งกระบวนการแช่และเพาะงอกเมล็ดข้าว GABA RS คือ งานของอุทยานวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม จึงมีขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหาดังกล่าวนั้น
ทั้งนี้ จากผลการวิจัยการพัฒนาเครื่องเร่งกระบวนการแช่และเพาะงอกเมล็ดพืช เครื่องเร่งกระบวนการแช่และเพาะงอกข้าวเปลือกสำหรับการผลิตข้าวฮางงอก ถือเป็นนวัตกรรมใหม่ เพื่อใช้เร่งการแช่และเพาะงอกเมล็ดพืช ให้เกิดขึ้นในเวลาอันรวดเร็ว โดยไม่ทำการเติมสารเร่ง ปรับสภาพน้ำ ลดปริมาณการใช้น้ำ ลดแรงงาน ด้วยหลักการให้น้ำไหลผ่านร่วมกับการบ่มงอกให้เกิดขึ้นในภาชนะเดียวกัน เทคนิคสำคัญคือการฉีดพ่นน้ำหรือสเปรย์น้ำที่อุณหภูมิห้องให้ไหลผ่านข้าวเปลือกที่บรรจุในถังปิด โดยศึกษาวัฏจักรการสเปรย์น้ำผ่านข้าวเปลือกเป็นคาบเวลา พบว่าวัฏจักรที่มีปริมาณน้ำผ่านข้าวเปลือกในอัตราส่วนคาบเวลาการสเปรย์และบ่มงอกร่วมกับปริมาณน้ำต่อข้าวเปลือกที่เหมาะสม เมื่อเวลาผ่านไปเป็นเวลา 15-18 ชั่วโมง จะทำให้ข้าวเปลือกเริ่มแทงรากออกมาและเมื่อบ่มงอกในถังต่อโดยไม่สเปรย์น้ำอีกพบว่ารากจะยาวอย่างรวดเร็ว เพียง 2-3 ชั่วโมง จะทำให้รากงอกยาวประมาณ 0.5-1.0 มม. ซึ่งเหมาะสมต่อการผลิตข้าวฮางงอกภายในเวลา 24 ชั่วโมง การศึกษาดังกล่าวทำให้ได้ปริมาณสาร GABA เพิ่มขึ้นในช่วง 12.93 ถึง 96.83 มิลลิกรัมต่อ 100 กรัม น้ำหนักแห้ง หรือประมาณ 2 เท่า
ซึ่งผลของนวัตกรรมสามารถ ทำให้ 1.รวมขั้นตอนแช่และเพาะงอก จากวิธีการเดิมให้เกิดขึ้นในขั้นตอนเดียวกัน ช่วยลดเวลาลง 2.5 เท่า จากเดิม 2-3 วัน เหลือเพียง 20-24 ชั่วโมง (ความยาวที่เหมาะสมต่อการนึ่งข้าวเปลือกสำหรับการผลิตข้าวฮางงอก)
2.ลดปริมาณการใช้น้ำจากเดิม 5 เท่า (ข้อมูลจาก วสก.ผลิตข้าวฮางงอกบ้านน้อยจอมศรี เดิม 6,000 ลิตร ต่อข้าวเปลือก 700 กิโลกรัม เหลือเพียง 1200 ลิตร) 3. ลดต้นทุนแรงงานคนในการขั้นตอนการแช่และเพาะงอก 3 เท่า เพราะไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนน้ำหรือล้างข้าวเปลือกทุก 4-6 ชั่วโมง เนื่องจากเครื่องแช่ฯ เป็นการวนน้ำในคาบเวลาที่เหมาะสม และควบคุมการทำงานระบบอัตโนมัติ 4.น้ำที่เกิดขึ้นจากกระบวนการผลิตจะไม่มีกลิ่นเหม็น เนื่องจากในกระบวนการมีเทคนิคการเติมอากาศเข้าระบบอยู่หลายจุด
5.กลิ่นข้าวฮางงอกมีความหอม เนื้อสัมผัสนุ่ม อร่อยขึ้น มากกว่าวิธีการเดิม 6.สร้างแรงจูงใจให้เกิดการแปรรูปข้าวเปลือกเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้นหลายเท่าตัว ได้แก่ ข้าวฮางงอก ข้าวเปลือกงอกสำหรับสัตว์มูลค่าสูง (เช่นไก่ชน เป็นต้น) เนื่องจากผลของการลดขั้นตอนและระยะเวลาที่ลดลง ลดปริมาณน้ำ ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และใช้งานง่ายและการใช้งานเป็นระบบอัตโนมัติ คุณภาพของผลิตภัณฑ์ที่ดีเด่นขึ้นเป็นการขยายกลุ่มผู้บริโภคหน้าใหม่
“ชุดอุปกรณ์เร่งการแช่และเพาะงอกข้าวเปลือก ทำให้การแปรรูปข้าวเปลือก 1 ตัน เป็นข้าวกล้องงอกจะให้กำไรสุทธิมากกว่าแปรรูปเป็นข้าวสารขาว 17.6 เท่า และชุดอุปกรณ์นี้จะช่วยลดระยะเวลาการผลิต ลดต้นทุนและแรงงานลงถึง 2 เท่า ก็จะยิ่งสร้างรายได้ให้เกษตรกรได้มากขึ้น โดยอุทยานวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคามได้มีการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชนไปแล้วมากกว่า 10 สถานประกอบ คือ วิสาหกิจชุมชนศูนย์ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชุนบ้านโนนรัง ต.สาวะถี อ.เมือง จ.ขอนแก่น วิสาหกิจชุมชนผลิตข้าวหอมมะลิป่าต้นน้ำห้วยร่องสัก ต.หนองหล่ม อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงโครงการในพระราชดำริ ต.หนองเผือก อ.วาปีปทุม จ.มหาสารคาม
กลุ่มเกษตรกรผสมผสานบ้านโนนแคน ต.เวียงสะอาด อ.พยัคฆภูมิพิสัย จ.มหาสารคาม ข้าวฮางงอกแม่สุ อ.ธาตุพนม จ.นครพนม วิสาหกิจชุมชนผลิตข้าวฮางงอกบ้านน้อยจอมศรี อ.เมือง จ.สกลนคร วิสาหกิจชุมชนเกษตรอินทรีย์ สว่างแดนดิน อ.สว่างแดนดิน จ.สกลนคร วิสาหกิจชุมชนข้าว จังหวัดมุกดาหาร ผ่านสำนักงานเกษตรจังหวัดมุกดาหาร วิสาหกิจคัดเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชนบ้านดงลิง ต.เจ้าท่า อ.กมสาไส จ.กาฬสินธุ์ และบริษัทบัวระบือ ผู้ผลิตข้าวฮางไก่ชน ว่าจ้าง วิสาหกิจชุมชนศูนย์ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวชุมชุนบ้านโนนรัง ต.สาวะถี อ.เมือง จ.ขอนแก่น ผลิตภายใต้แบรนด์ เพชรดำ” รศ.(พิเศษ)ดร.ดวงฤทธิ์กล่าว
