แห่ซื้อ ‘โมลนูพิราเวียร์’ สต๊อกรักษาโควิด เตือน ปชช.อย่าหาทำ เสี่ยงหลายด้าน
เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เพจเฟซบุ๊ก Health online by หมอเฉพาะทางโรคทางเดินอาหารและตับ โพสต์ข้อความเกี่ยวกับกระแสการหาซื้อยารักษาอาการป่วยโรคโควิด-19 โมลนูพิราเวียร์ (Molnupiravir) มารับประทานเอง ซึ่งมีความน่ากังวลว่าการใช้ยาโดยไม่มีแพทย์สั่งอาจจะเกิดอันตรายต่อผู้ใช้ ทั้งการใช้ยาที่มากเกินไปจนมีผลต่อตับและไต อาจเกิดการดื้อยา หรือทำให้เกิดเชื้อสายพันธุ์ใหม่
ทั้งนี้ ข้อความระบุว่า ช่วงหลังๆ มีข่าวบุคคลมีชื่อเสียงหลายคน เวลาติดเชื้อโควิดได้ยารักษา Molnupiravir ทำให้ยาตัวนี้เป็นกระแสและเป็นที่สนใจของประชาชน ไม่เฉพาะในประเทศไทย แต่มีกระแสทั่วโลก โดยยา Molnupiravir ตัวต้นตำรับจริงต้องสั่งโดยแพทย์ในโรงพยาบาล บางประเทศคนทั่วไปอาจเข้าถึงยายาก ทำให้ช่วงนี้มีตัวยา copy ในตลาดมืด (ทั้ง website online, facebook, line) ขายกันนอกระบบอย่างไม่มีการควบคุม ประชาชนหลายคนก็แอบซื้อยาเก็บสต๊อกไว้
ขอเล่าถึงยา Molnupiravir สั้นๆ ยาตัวจริงต้นตำรับผลิตโดยบริษัท Merck and Ridgeback Biotherapeutics ซึ่งบริษัทวิจัยพบว่า ช่วยลดอัตราการนอนโรงพยาบาลและการเสียชีวิตได้ ยาตัวจริงราคาค่อนข้างสูง ขายให้ในประเทศที่มีกำลังซื้อ ต่อมาบริษัท Merck ทำสัญญาอนุญาตให้บริษัทยาอื่นๆ ผลิตตัวยาสามัญขายได้ (voluntary license) เพื่อให้ประเทศที่มีรายได้น้อยสามารถเข้าถึงยาได้ รวมประมาณ 27 บริษัท จากหลากหลายประเทศ เช่น อินเดีย เวียดนาม ในประเทศที่ได้รับอนุญาตให้ผลิตยาสามัญถือว่าสามารถใช้ได้อย่างถูกกฎหมาย แต่ยังต้องอยู่ภายใต้การควบคุมคุณภาพของหน่วยงานทางสาธารณสุขประเทศนั้นๆ
ยา Molnupiravir ที่ถูกกฎหมายมี 2 อย่างคือ 1.ยาตัวต้นตำรับของบริษัท Merck 2.ยาสามัญที่บริษัท Merck อนุญาตให้ voluntary license บริษัทอื่นผลิต (เฉพาะบางประเทศเท่านั้น ยังไม่รวมประเทศไทย)
เนื่องจากยาตัวต้นตำรับในระบบอาจเข้าถึงยาก โดยทั่วไปยาจะถูกกระจายโดยหน่วยงานของรัฐและเบิกจ่ายตามเกณฑ์ที่กำหนดโดยกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ในแต่ละประเทศ ทำให้หลายประเทศทั่วโลกมีการขายยาตัว copy ในตลาดมืดทางออนไลน์อย่างแพร่หลาย ช่วงที่ผ่านมาพบว่ามียอด search google หาซื้อยาตัวนี้สูงมาก รัฐบาลหลายประเทศ เช่น เม็กซิกัน ฟิลิปปินส์ ฯลฯ และวารสารทางการแพทย์ชั้นนำ ได้ออกมาเตือนให้ประชาชนอย่าซื้อยาตัว copy นอกระบบรับประทานเอง
การที่ประชาชนซื้อยา copy เองจากตลาดมืดทางออนไลน์ เช่น ใน facebook, line มีความเสี่ยงหลายอย่าง ไม่ปลอดภัย ไม่ควรซื้อรับประทานเอง เพราะ
1.การที่รับประทานยาโดยไม่ได้อยู่ในความดูแลของแพทย์อาจจะนำไปสู่การใช้ยาไม่ถูกต้อง เช่น ยาตัวนี้ห้ามใช้ในหญิงตั้งครรภ์ และต้องคุมกำเนิดระหว่างใช้
2.การใช้ยาโดยไม่มีความจำเป็น อาจนำไปสู่การดื้อยา หรือทำให้เกิดสายพันธุ์ใหม่
3.เนื่องจากเราไม่สามารถรับรองความน่าเชื่อถือของผู้ขายได้ อาจจะเป็นยาปลอม ยาตัวนี้ต้องกิน 40 เม็ดต่อคอร์สการรักษา ถือว่าปริมาณมาก ถ้าเป็นยาปลอมมีโอกาสตับวาย ไตวายได้
4.ถึงแม้ทางบริษัท Merck จะอนุญาต voluntary license ให้หลายบริษัทในประเทศที่มีรายได้น้อยผลิตยาตัวสามัญได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ในต่างประเทศพบว่ามีบริษัทอื่นๆ แอบผลิตยาตัว copy ด้วย โดยไม่ได้รับการควบคุมอย่างถูกต้อง ซึ่งมีความเสี่ยงเป็นยาที่ไม่ได้คุณภาพ
ในเมืองนอกมีคำกล่าวว่า “เมื่อประชาชนไม่สามารถเข้าถึงยาในระบบที่ปลอดภัย ก็จะนำไปสู่การหายานอกระบบกันเอง ซึ่งอาจจะไม่ปลอดภัยเพราะไม่มีการควบคุม”
โดยสรุปคนทั่วไปไม่ควรซื้อยาตัว copy จากออนไลน์รับประทานเอง เพราะความเสี่ยงมากกว่าประโยชน์ที่จะได้รับ ถ้ามีอาการเจ็บป่วย ควรไปโรงพยาบาลและรักษาอย่างถูกต้องดีกว่า
ข้อมูลอ้างอิงจาก The black market for covid-19 antiviral drugs (BMJ 2022;377:o1282)
