ศูนย์จีโนมฯ ยันผลวิจัยฝีดาษลิงติดยากกว่าโควิดโอมิครอน คาดคุมระบาดได้ไม่ยาก

ศูนย์จีโนมฯ ยันผลวิจัยฝีดาษลิงติดยากกว่าโควิดโอมิครอน คาดคุมระบาดได้ไม่ยาก

เมื่อวันที่ 6 สิงหาคม ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ให้ความรู้เกี่ยวกับความรวดเร็วในการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสฝีดาษวานร หรือ ฝีดาษลิง (Monkeypox) เมื่อเปรียบเทียบกับไวรัสก่อโรคอื่นๆ จากการศึกษาข้อมูลเปรียบเทียบในหลายประเทศ พบว่า ไวรัสฝีดาษลิงไม่ได้แพร่ระบาดง่ายกว่าไวรัสอื่นๆ โดยเฉพาะไวรัสโควิด-19 โอมิครอนสายพันธุ์ย่อยที่กำลังระบาดอยู่ในขณะนี้ โดยไวรัสฝีดาษลิง ปี 2022 ที่มีค่า R0 ประมาณ 1-2 หมายถึง ผู้ติดเชื้อไวรัสฝีดาษลิงสามารถแพร่เชื้อไปยังผู้อื่นได้เพียง 1-2 คน ทำให้คาดคะเนได้ว่า จะควบคุมการระบาดของโรคฝีดาษลิงได้ไม่ยาก

ทั้งนี้ข้อความระบุว่า ไวรัสฝีดาษลิงแพร่ระบาดได้รวดเร็วแค่ไหนเมื่อเทียบกับไวรัสอื่น? ไวรัสฝีดาษคน (smallpox) มีค่า R0 ประมาณ 0.9 (0.5-1.3) ไวรัสฝีดาษลิงที่ระบาดในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ในปี 1966-1984 คำนวณโดยองค์การอนามัยโลก (WHO) มีค่า R0 ประมาณ 2.13 (1.5-2.7) ไวรัสฝีดาษลิงที่ระบาดใหญ่ในยุโรป อังกฤษ อเมริกา ในปี 2022 มีค่า R0 เฉลี่ยประมาณ 1.29 ส่วนโอมิครอนสายพันธุ์ย่อย BA.4/BA.5 ค่า R0 มากกว่า 18 ไวรัสฝีดาษลิงมีค่า R0 ต่ำกว่าไวรัสโคโรนา-19 มาก

ค่าเฉลี่ยของความน่าจะเป็นของผู้ติดเชื้อรายหนึ่ง ที่สามารถแพร่เชื้อ (จุลชีพ หรือ ไวรัส) ไปสู่ผู้อื่นได้กี่คน เรียกค่านี้ว่า Reproductive number: R0 หรือ R naught (อ่านว่า อาร์ นอร์ต) ภายใต้เงื่อนไขที่กลุ่มตัวอย่างที่จะนำมาคิดคำนวณมาคำนวณหาค่า R0 ควรเป็นผู้ที่ไม่เคยฉีดวัคซีนป้องกันจุลชีพชนิดนี้มาก่อน
อย่างไรก็ตาม หากในกลุ่มตัวอย่างที่เก็บข้อมูล ได้ผ่านการฉีดวัคซีนมาแล้วก็ยังมีวิธีการคำนวณปรับค่า R0 ได้โดย R0 จะมีค่าที่สูงขึ้น

ในกรณีของไวรัสฝีดาษลิง ศ.ทอม เวนเซเลอร์ส (Tom Wenseleers) ศาสตราจารย์ด้านชีววิทยาวิวัฒนาการ มหาวิทยาลัยเลอเวน (University of Leuven) ประเทศเบลเยียมได้ทำการคำนวณไว้ว่า

1.ไวรัสฝีดาษคน (smallpox) ในช่วงปี 2011-2012 มีค่า R0 ประมาณ 0.9 (0.5-1.3)
2.ไวรัสฝีดาษลิงที่ระบาดสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก ในช่วงปี 1966-1984 มีค่า R0 ประมาณ 2.13 (1.5-2.7) คำนวณโดยองค์การอนามัยโลก
3. ไวรัสฝีดาษลิง (monkeypox) ปี 2022 ที่ระบาดในหลายประเทศอยู่ในขณะนี้ R0 มีค่า 1.2-1.3
ทีมวิจัยที่ร่วมงานกับองค์การอนามัยโลก ได้คำนวณค่า R0 ของไวรัสฝีดาษลิง ปี 2022 ที่ระบาดไปทั่วโลก พบมีค่าที่แตกต่างกัน สหรัฐอเมริกามีค่า R0 สูงที่สุด (สายพันธุ์ย่อย A.2) ในขณะที่โปรตุเกส มี ค่า R0 ต่ำสุด (สายพันธุ์ย่อย B.1)
1.สหรัฐอเมริกา R0 มีค่า 1.55
2.ฝรั่งเศส R0 มีค่า 1.36
3.เยอรมนี R0 มีค่า 1.20
4.สเปน R0 มีค่า 1.18
5.อังกฤษ R0 มีค่า 1.13
6.โปรตุเกส R0 มีค่า 1.02
ไวรัสฝีดาษลิง ปี 2022 ค่า R0 เฉลี่ย 1.29
กรณีของไวรัสฝีดาษลิง 2022 ที่มีค่า R0 ประมาณ 1-2 หมายถึง ผู้ติดเชื้อไวรัสฝีดาษลิงสามารถแพร่เชื้อไปยังผู้อื่นได้เพียง 1-2 คน ทำให้คาดคะเนได้ว่า จะควบคุมการระบาดของโรคฝีดาษลิงได้ไม่ยาก

สำหรับค่า R0 ของไวรัสโควิด-19 โอมิครอนสายพันธุ์ย่อย คำนวณโดย ศ.เอเดรียน เอสเทอร์มัน (Adrian Esterman) หัวหน้าฝ่ายชีวสถิติที่มหาวิทยาลัยเซาท์ออสเตรเลีย และเป็นอดีตนักระบาดวิทยาขององค์การอนามัยโลก พบว่า
โอมิครอน BA.1 มีค่า R0 เท่ากับ 8.2 โอมิครอน BA.2 มีค่า R0 เท่ากับ 12
https://www.newsweek.com/monkeypox-r-number-compared…
https://www.medrxiv.org/…/2022.07.26.22278042v1.full