เมื่อเวลา 00.09 น. วันที่ 14 ธันวาคม ที่วัดศรีชุม ต.สวนดอก อ.เมือง เขตเทศบาลนครลำปาง ซึ่งเป็นวัดเก่าแก่อายุกว่า 126 ปี เป็นวัดศิลปะพม่าที่เก่าแก่ และใหญ่ที่สุดในประเทศไทย ทางพระสงฆ์ จำนวน 19 รูป ได้ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ จากนั้นได้ประกอบพิธีถวายข้าวมธุปายาสถวายแด่พระมหาอุปคุต จนกระทั่งเวลาล่วงเข้าสู่วันเพ็ญ ขบวนพระสงฆ์ และสามเณร ได้เดินรับบิณฑบาตจากพุทธศาสนิกชนชาวลำปาง ที่มารอใส่บาตร โดยชาวล้านนาเรียกประเพณีการตักบาตรดังกล่าวว่า “ตักบาตรเที่ยงคืน” หรือ “การตักบาตรเป็งปุ๊ด” ซึ่งได้ปฏิบัติสืบทอดกันมานาน
สำหรับในปีนี้ มีประชาชนทั้งผู้ใหญ่ กลุ่มหนุ่มสาว และวัยทำงานเป็นจำนวนมาก ให้ความสนใจทำข้าวสาร และอาหารแห้ง รวมถึงดอกไม้ มาร่วมพิธีตักบาตรเที่ยงคืนกันเป็นจำนวนมากกว่าทุกปีที่ผ่านมาท่ามกลางสภาพอากาศในช่วงกลางดึกที่มีความหนาวเย็น นอกจากนี้ ประชาชนยังได้ร่วมกันทำพิธีอัญเชิญผ้าขึ้นห่มองค์พระธาตุสีทอง ซึ่งเป็นองค์พระธาตุศิลปะแบบพม่า ที่ภายในบรรจุพระบรมสารีริกธาตุที่อัญเชิญมาจากประเทศพม่า เพื่อเป็นการทำบุญตามความเชื่อที่ว่า การทำพิธีถวายผ้าห่มพระธาตุ ด้วยผ้าจีวรผืนใหญ่เหมือนได้ทำบุญกับพระพุทธเจ้าโดยตรงอีกด้วย
สำหรับประเพณีตักบาตรเที่ยงคืน หรือ พิธีตักบาตรเป็งปุ๊ด นั้นกำหนดจัดขึ้นทุกปี ในวันขึ้น 15 ค่ำ ตรงกับวันพุธ โดยไม่เจาะจงว่าต้องอยู่ในเดือนใด พระภิกษุสามเณรก็จะออกบิณฑบาตในเวลาเที่ยงคืน โดยมีความเชื่อว่าพระอุปคุต ซึ่งเป็นภิกษุที่พระพุทธเจ้าทรงเป็นองค์อุปัชฌาย์ เมื่อสำเร็จเป็นพระอรหันต์แล้ว ได้เสด็จลงไปจำศีลภาวนาอยู่ ณ สะดือทะเลในรอบ 1 ปีจะขึ้นมาโปรดชาวเมืองก่อนเวลารุ่งอรุณ ชาวบ้านก็จะตื่นช่วงกลางดึก เพื่อเตรียมอาหารไว้ใส่บาตรพระอุปคุต โดยมีคติความเชื่อว่า หากผู้ใดได้ทำบุญตักบาตรพระอุปคุตแล้วจะได้บุญใหญ่หลวง เกิดโชคลาภ และความเป็นสิริมงคลในชีวิต คติความเชื่อนี้จึงทำให้พุทธศาสนิกชนถือปฏิบัติสืบทอดกันมาแต่ครั้งบรรพบุรุษ
ส่วนที่ จ.เชียงราย พุทธศาสนิกชนชาวเชียงรายร่วมฟังธรรมเทศนาและร่วมพิธีพุทธาภิเษกพระอุปคุต ภายในพระอุโบสถวัดมิ่งเมือง ในเขตเทศบาลนครเชียงราย และเมื่อเวลา 24.09 น.ก็ได้ร่วมกันอัญเชิญพระอุปคุตขึ้นรถบุษบกออกจากวัดมิ่งเมืองเคลื่อนขบวนนำหน้าพระภิกษุสงฆ์จากวัดต่างๆทั่วจังหวัดเชียงราย กว่า 500 รูป ออกรับบิณฑบาต เนื่องในวันเป็งปุ๊ด ซึ่งเป็นวันขึ้น 15 ค่ำหรือวันเพ็ญที่ตรงกับวันพุธ (วันเพ็ญภาษาเหนือออกเสียงว่าวันเป็ง ส่วนวันพุธ ภาษาเหนือจะออกเสียงวันปุ๊ด รวมกันเป็นเป็งปุ๊ด) เพื่อสืบสานประเพณีตักบาตรเป็งปุ๊ดตามความเชื่อที่สืบทอดกันมาแต่โบราณของชาวล้านนา
ทั้งนี้ มีความเชื่อว่าในทุกวันหลังเที่ยงคืนที่ย่างเข้าสู่วันขึ้น 15 ค่ำหรือวันเพ็ญที่ตรงกับวันพุธ จะมีพระอุปคุตที่จำพรรษาอยู่ใต้สะดือทะเลแปลงร่างเป็นสามเณรน้อยขึ้นมาโปรดสัตว์ผู้ตกทุกข์ได้ยากบนโลกมนุษย์ ซึ่งหากใครได้ตักบาตรพระอุปคุตในวันเป็งปุ๊ด ชีวิตจะมีแต่ความรุ่งเรือง ร่ำรวยเงินทอง ชีวิตจะประสบพบแต่โชคลาภตลอดไป ซึ่งแต่ละปีจะมีวันขึ้น 15 ค่ำตรงกับวันพุธไม่เท่ากัน บางปีมี 1 วัน 2 หรือ 3 วัน แต่ปีนี้มีเพียง 1 วัน คือวันที่ 14 ธันวาคม โดยมีพุทธศาสนิกชนจำนวนนับหมื่นคน ต่างพร้อมใจกันนำข้าวสารอาหารแห้งและดอกไม้ธูปเทียนมารอทำบุญแก่พระอุปคุตและพระสงฆ์ ตลอดสองฝั่งถนนบรรพปราการ เป็นระยะทางยาวกว่า 1 กิโลเมตร ท่ามกลางสภาพอากาศที่เย็นสบาย อุณหภูมิ 17 องศาเซลเซียส ซึ่งทุกคนต่างน้อมจิตอธิษฐานถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชด้วยความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ
