เมื่อวันที่ 23 มิถุนายน ทพ.อรรถพร ลิ้มปัญญาเลิศ รองเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) พร้อมด้วย พญ.วลัยรัตน์ ไชยฟู ผอ.สปสช.เขต 1 เชียงใหม่ ลงพื้นที่ จ.เชียงใหม่ เพื่อรับฟังและเยี่ยมชมโครงการบำบัดทดแทนไตด้วยการล้างไตผ่านทางช่องท้องด้วยเครื่องอัตโนมัติ (APD) ของโรงพยาบาล (รพ.) สันป่าตอง และเยี่ยมบ้านผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่รับการรักษาโดยวิธี APD โดยมี นพ.มนูญศิลป์ คงคา รองผอ.รพ.สันป่าตอง และคณะให้การต้อนรับและสรุปภาพรวมโครงการฯ
ทพ.อรรถพร กล่าวว่า ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังที่ต้องรับการบำบัดทดแทนไตในระบบหลักประกันสุขภาพจะมีทั้งหมด 3 รูปแบบ คือ 1.การล้างไตทางเส้นเลือด หรือการฟอกเลือด (HD) 2.การล้างไตทางหน้าท้อง แบบที่ผู้ป่วยทำเอง หรือ CAPD ซึ่งจะมีรอบการล้างเฉลี่ย 3-4 รอบต่อวัน และ การล้างไตทางหน้าท้องด้วยเครื่องอัตโนมัติ หรือ APD และ 3.การปลูกถ่ายไต ซึ่งหากพูดถึงประสิทธิภาพแล้ว วิธีการปลูกถ่ายไตเป็นวิธีที่ดีที่สุด อย่างไรก็ตาม ด้วยความที่จำนวนไตที่สามารถนำมาปลูกถ่ายให้ผู้ป่วยมีน้อย ผู้ป่วยส่วนใหญ่จึงรับการบำบัดทดแทนไตใน 2 วิธีคือการฟอกเลือดและการล้างไตทางหน้าท้อง
ทพ.อรรถพร กล่าวว่า ในส่วนของการบำบัดทดแทนไตด้วยเครื่อง APD เป็นทางเลือกล่าสุดที่ สปสช. ได้เพิ่มเข้ามาในชุดสิทธิประโยชน์ โดยมีหลักการทำงานแบบเดียวกับการล้างไตทางหน้าท้อง เพียงแต่เปลี่ยนมาใช้เครื่องล้างไตอัตโนมัติ ใช้เวลาประมาณ 8 – 10 ชั่วโมง ในเวลากลางคืน ทำให้ผู้ป่วยสามารถเปิดให้เครื่องล้างไตทำงานแล้วนอนหลับได้เลย เมื่อตื่นขึ้นมาก็ล้างไตเสร็จพอดี วิธีนี้เหมาะกับผู้ที่ต้องออกไปทำกิจกรรมนอกบ้านและไม่สะดวกล้างไตด้วยตนเอง เช่น ผู้ป่วยที่ต้องออกไปเรียนหรือออกไปทำงาน เป็นต้น
“วิธีการล้างไตด้วยเครื่อง APD ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกสุขสบายและมีคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น สามารถมีชีวิตประจำวันกลับมาเป็นเกือบปกติเหมือนคนทั่วไป จุดนี้เป็นสิ่งสำคัญที่ สปสช. พยายามขับเคลื่อนและผลักดันให้มีการนำเครื่อง APD ไปใช้กับผู้ป่วยที่มีความจำเป็น ให้ได้เข้าถึงบริการนี้มากยิ่งขึ้น ปัจจุบันเรามีผู้ป่วยสิทธิบัตรบัตรทองที่ใช้เครื่อง APD ประมาณ 2,687 ราย และมีผู้ป่วยรายใหม่ที่ใช้เครื่อง APD เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 170- 200 ราย/เดือน” ทพ.อรรถพรกล่าว
ด้าน นพ.มนูญศิลป์ กล่าวว่า รพ.สันป่าตอง มีผู้ป่วยไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายที่ได้รับการบำบัดทดแทนไต จำนวน 159 ราย ใช้วิธีฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (HD) จำนวน33 ราย ล้างไตผ่านทางหน้าท้อง(PD)จำนวน 126 ราย ดังนี้ ล้างไตผ่านทางหน้าท้องด้วยตนเอง (CAPD) สิทธิเบิกได้ 4 ราย ล้างไตผ่านทางหน้าท้องด้วยเครื่อง (APD) สิทธิเบิกได้ 11 ราย ล้างไตผ่านทางหน้าท้องด้วยตนเอง (CAPD) สิทธิบัตรทอง 67 ราย ล้างไตผ่านทางหน้าท้องด้วยเครื่อง (APD) สิทธิบัตรทอง 44 ราย อย่างไรก็ตาม ที่ รพ.สันป่าตอง เริ่มให้บริการเมื่อ วันที่ 1 ก.พ.2564 จนถึงปัจจุบัน ผู้ป่วยส่วนใหญ่ยังไม่พบปัญหาใดๆ ดังกรณี ผู้ป่วย 2 ราย รายที่ 1 นายสวาท บุญรินทร์ อายุ 59 ปี ผู้ป่วยได้รับการบำบัดทดแทนไตผ่านทางหน้าท้องด้วยตนเอง (CAPD) ตั้งแต่วันที่ 12 ก.ค.2562 ต่อมาภรรยาของผู้ป่วยสนใจการล้างไตด้วยเครื่อง(APD) โดยมีเหตุผล 1.ผู้ป่วยมองไม่เห็น 2.ภรรยาต้องหาเลี้ยงชีพเพียงคนเดียว ทำให้มีอุปสรรคต่อดำรงชีพ ได้เริ่มนำเครื่องล้างไตอัตโนมัติมาใช้กับผู้ป่วยตั้งแต่วันที่ 28 ต.ค.2564 จนถึงปัจจุบัน รวม 1 ปี 8 เดือน ยังไม่พบปัญหาการติดเชื้อในเยื่อบุช่องท้อง สุขภาพแข็งแรง ส่วนภรรยาสามารถร่วมกิจกรรมทางสังคมได้ มีเวลาทำงานโดยขายอาหารในตอนเย็น
รายที่ 2 นางคำ กันธะนะ อายุ 74 ปี ผู้ป่วยได้รับการบำบัดทดแทนไตผ่านทางหน้าท้องด้วยตนเอง(CAPD) ตั้งแต่วันที่ 8 เม.ย.2565 ติดเชื้อเยื่อบุช่องท้อง 1 ครั้ง มีปัญหาเรื่องปวดท้อง ระหว่างทำการล้างไตผ่านทางหน้าท้อง มีอาการหนาว พยาบาลได้แนะนำเรื่องของการใช้เครื่องอัตโนมัติหลายครั้ง ผู้ป่วยไม่ตัดสินใจ เนื่องจากกลัว พยาบาลจึงขอผู้ป่วยที่ทำการล้างไตด้วยเครื่องอัตโนมัติที่เคยทำมาก่อน แนะนำช่วย และเวลาต่อมาผู้ป่วยได้ตัดสินใจเลือกล้างไตทางช่องท้องด้วยเครื่องอัตโนมัติ โดยเริ่มตั้งแต่ วันที่ 2 ก.พ.2566 จนถึงปัจจุบัน รวม 4 เดือน ปัญหาที่เคยเกิดไม่เกิดอีกเลย ญาติมีเวลาทำงานมากขึ้น ไม่ต้องกังวลในเรื่องใดๆ
ทั้งนี้ นางนฎกร ดวงชัย พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ รพ.สันป่าตอง ที่ดูแลผู้ป่วย ได้กล่าวเพิ่มเติมว่า การจัดบริการสำหรับ ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้าย ที่รับบริการล้างไตทางหน้าท้องด้วยเครื่อง APD ระบบบริการที่โรงพยาบาลสันป่าตอง ได้วางแนวทางไว้ นอกจาก จะมีอายุรแพทย์โรคไต เภสัชกร นักโภชนากร และพยาบาลเฉพาะทางการบำบัดทดแทนไตคอยดูแลผู้ป่วยในภาพรวมแล้ว ยังมีบริการให้คำปรึกษา ตลอด 24 ชั่วโมง โดย PD nurse มีบริการให้คำปรึกษาทางแอพพลิเคชั่นไลน์ กลุ่ม APD โดยทีมสหสาขาวิชาชีพร่วมให้คำปรึกษา มีการจัดโครงการ CKD และ PD สัญจรเพื่อประเมินติดตามการดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งการดูแล ในชุมชน การเยี่ยมบ้าน ร่วมกับโรงพยาบาลส่งเริมสุขภาพตำบล และงานส่งเสริมสุขภาพในโรงพยาบาล การกำจัดถุงน้ำยาล้างไตที่ใช้แล้ว เป็นต้น
