ฝนดาวตกคนคู่ 14-15 ธ.ค. ควรค่าแก่การชม เหมาะสม โรแมนติก ดูง่าย เห็นแน่ ร้อยกว่าดวงต่อ ชม.
เมื่อวันที่ 12 ธันวาคม นายวิมุติ วสะหลาย ฝ่ายวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทย กล่าวว่า นับจากที่ฝนดาวตกลีโอนิดส์ หรือฝนดาวตกสิงโต ได้ทำให้เกิดกระแสตื่นฝนดาวตกกันทั่วเมื่อกว่ายี่สิบปีก่อน คำว่า ฝนดาวตก ก็ไม่ใช่คำแปลกหูสำหรับคนไทยอีกต่อไป คนที่เคยดูฝนดาวตกสิงโตในปี 2541 คงยังจำภาพของพายุฝนดาวตกที่ตกกระหน่ำราวฟ้ารั่วได้เป็นอย่างดี และอาจยังเฝ้าฝันว่าเมื่อไหร่จะได้เห็นปรากฏการณ์เช่นนั้นอีก
นายวิมุติกล่าวว่า แม้ฝนดาวตกสิงโตจะกลับเข้าสู่ช่วงซบเซาไปแล้ว และคาดว่าไม่มีอะไรให้น่าตื่นเต้นไปอีกนาน แต่บนท้องฟ้ายังมีฝนดาวตกประจำปีชุดอื่นที่ยังคงเปิดการแสดงอยู่ หนึ่งในฝนดาวตกที่ได้เป็นข่าวจนคุ้นหูกันดีก็คือ ฝนดาวตกเพอร์ซิอัส (Perseids) หรือที่มักเรียกกันว่าฝนดาวตกวันแม่เพราะฝนดาวตกชุดนี้มีช่วงตกสูงสุดอยู่ที่ราววันที่ 12 สิงหาคมของทุกปี
“แต่เคยเอะใจกันหรือไม่ แม้จะมีการส่งเสริมชวนให้ดูฝนดาวตกเพอร์ซิอัสกันอย่างเอิกเกริกทุกปี แต่กลับมีรายงานการพบเห็นฝนดาวตกเพอร์ซิอัสกันน้อยมาก หลังปรากฏการณ์ผ่านพ้นก็เงียบๆ กันไป แทบไม่มีการพูดถึง รอกระทั่งถึงใกล้เดือนสิงหาคมปีถัดไปมาถึง ก็กลับมาเป็นข่าวพาดหัวให้ตื่นเต้นกันอีกที แล้วเหตุการณ์ก็เข้าทำนองเดิม ซึ่งความจริงฝนดาวตกเพอร์ซิอัสเป็นฝนดาวตกที่ดี มีอัตราตกสูงและค่อนข้างสม่ำเสมอทุกปี มีอัตราตกสูงสุดเฉลี่ยอยู่ระดับเฉียดร้อยดวงต่อชั่วโมง แต่การที่ฝนดาวตกนี้มีจุดกระจายอยู่ใกล้ขั้วฟ้าเหนือ และมีเวลาเกิดอยู่ในช่วงฤดูฝนของไทย ทำให้คนที่ออกไปเฝ้าดูฝนดาวตกวันแม่มักต้องพบกับความผิดหวังเสียเป็นส่วนใหญ่” นายวิมุติกล่าว
ฝ่ายวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทย กล่าวว่า การที่ฝนดาวตกเพอร์ซิอัสเป็นกระแสได้ทุกปี เพราะเป็นฝนดาวตกที่นักดูดาวเมืองหนาวไม่ว่าในยุโรปหรืออเมริกาชื่นชอบกันมาก เนื่องจากทำเลของเขาเหมาะแก่การสังเกตฝนดาวตกชุดนี้ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ละติจูดสูง ทำให้เห็นกลุ่มดาวเพอร์ซิอัสขึ้นได้สูงเกือบผ่านเหนือศีรษะ และวันเวลาที่เกิดตรงกับช่วงฤดูร้อน ท้องฟ้ามีเมฆน้อย เหมาะสำหรับการดูดาว ซึ่งแน่นอนว่าต้องเหมาะกับการดูฝนดาวตกด้วย นั่นเป็นสาเหตุสำคัญที่สื่อฝรั่งจึงเล่นเรื่องฝนดาวตกเพอร์ซิอัสกันมาก
“ดังนั้น การที่เราดูดาวอยู่เมืองไทย ก็ควรคำนึงถึงปัจจัยด้านภูมิประเทศและภูมิอากาศของไทย ท้องฟ้าเมืองไทยต่างจากยุโรปและอเมริกา ฤดูกาลดูดาวของคนในเขตร้อนอย่างไทยคือฤดูหนาว เพราะฟ้าปลอดโปร่ง อากาศก็ไม่หนาวเกินไป โรแมนติกกำลังดี ส่วนฝรั่งไม่ชอบดูดาวฤดูหนาว เพราะหนาวเกินไป ซึ่งหากจะมีฝนดาวตกที่เหมาะสำหรับคนไทย ก็ต้องเป็นฝนดาวตกที่เกิดขึ้นในช่วงฤดูหนาว และฝนดาวตกนั้นก็มีอยู่แล้วแต่กลับไม่ค่อยได้เป็นที่กล่าวถึงกันมากเท่าที่ควร นั่นคือ ฝนดาวตกคนคู่ (Geminids) ฝนดาวตกคนคู่มีอัตราตกสูงกว่าฝนดาวตกเพอร์ซิอัสเสียอีก และที่สำคัญฝนดาวตกคนคู่เกิดขึ้นราวคืนวันที่ 14-15 ธันวาคม ซึ่งเป็นฤดูหนาวของไทยพอดี” นายวิมุติกล่าว
นายวิมติกล่าวว่า การที่ฝนดาวตกคนคู่มักไม่ได้เป็นข่าวดังเท่าฝนดาวตกเพอร์ซิอัส ไม่ใช่เพราะมันด้อยกว่า สวยน้อยกว่า หากเป็นเพราะสื่อฝรั่งไม่ค่อยอยากเล่นเท่านั้นเอง สื่อฝรั่งไม่เล่นก็ช่างเขา แต่เป็นฝนดาวตกที่สื่อไทยควรให้ความสนใจอย่างยิ่ง อย่าทำเพียงแต่แปลข่าวฝรั่งมาตีอย่างเดียว ควรดูเงื่อนไขทางภูมิอากาศด้วย ปรากฏการณ์ที่ดีของฝรั่งบางอย่างก็ไม่ดีสำหรับเมืองไทย ปรากฏการณ์ที่ฝรั่งไม่ค่อยสนใจก็อาจเป็นปรากฏการณ์ ดีเยี่ยมสำหรับคนไทยก็ได้ ดังเช่นกรณีของฝนดาวตกคนคู่นี้
ดังนั้น ต่อจากนี้ ขอเชิญชวนให้ ความสนใจกับฝนดาวตกคนคู่กันให้มากกว่าเดิม น่าจะเป็นประโยชน์ต่อประชาชนมากกว่า โดยปีนี้เป็นปีที่ดีสำหรับฝนดาวตกคนคู่ เพราะในคืนวันที่ 14-15 ธันวาคม เป็นช่วงข้างขึ้นอ่อนๆ พระจันทร์เสี้ยวบางเฉียบลับขอบฟ้าไปตั้งแต่ช่วงหัวค่ำ หากท้องฟ้าปลอดโปร่ง เราก็น่าจะมีโอกาสชมฝนดาวตกหมายเลขหนึ่งของเมืองไทยกันได้อย่างเต็มตา ดาวตกจากฝนดาวตกคนคู่จะเริ่มในช่วงประมาณสองทุ่ม และค่อยๆ มากขึ้นจนถึงช่วงที่ตกมากที่สุดในช่วง 1-3 นาฬิกา
“การชมฝนดาวตก ไม่จำเป็นต้องมีเครื่องมือใดๆ และไม่ต้องเพ่งไปที่จุดใดจุดหนึ่ง เพราะมีโอกาสเกิดขึ้นได้ทั่วทั้งท้องฟ้า เพียงหาสถานที่ที่มืดไร้แสงรบกวนและขอบฟ้าไร้สิ่งบดบัง แหงนหน้ามองท้องฟ้ากว้าง แล้วรอชมว่าจะเกิดขึ้นที่ใด ไม่แน่คุณอาจได้เห็นดาวตกมากถึง 100 ดวงต่อชั่วโมงได้เลยทีเดียว” ฝ่ายวิชาการสมาคมดาราศาสตร์ไทยกล่าว
