บันทึกจากนายกสมาคมทนายความฯ
เรื่องการแจกเงินตามโครงการ digital wallet ที่รัฐบาลจะเสนอเป็นร่างพระราชบัญญัติให้กระทรวงการคลังกู้เงินจำนวน 500,000 ล้านบาท กำลังเป็นประเด็นถกเถียงในสังคมที่มีทั้งผู้เห็นด้วยและเห็นต่าง โดยฝ่ายที่เห็นต่างแสดงความเห็นถึงขนาดว่าหากรัฐบาลยังคงเดินหน้าโครงการต่อไป ครม. จะมีจุดจบที่เรือนจำ ซึ่งผมไม่เห็นด้วย และขอแสดงความคิดเห็น ดังนี้
(1) การเสนอกฎหมายเพื่อกู้เงินดังกล่าว ครม. ทำหน้าที่เพื่อเสนอร่างพระราชบัญญัติต่อสภาผู้แทนราษฎร ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 133 (1) ร่างดังกล่าวยังไม่มีผลบังคับเป็นกฎหมาย ครม. ผู้เสนอร่างจึงไม่อาจมีความผิดตามกฎหมาย
(2) เมื่อร่างดังกล่าวเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎร หากสมาชิกเห็นด้วยก็จะลงมติรับหลักการ จากนั้นจะเข้าสู่การพิจารณาในวาระที่สองและสามตามลำดับ การที่ ส.ส. ลงมติเห็นชอบกับร่างกฎหมายดังกล่าวก็เป็นกระบวนการของสภาซึ่งเป็นฝ่ายนิติบัญญัติ โดยไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับ ครม. ที่เป็นฝ่ายบริหาร
(3) เมื่อเสร็จการพิจารณาของ ส.ส. แล้ว ร่างกฎหมายจะถูกส่งไปยังวุฒิสภาเพื่อพิจารณา หาก ส.ว. เห็นด้วยหรือหาก ส.ว. ยับยั้งแต่ ส.ส. ยืนยันตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 138 นายกรัฐมนตรีก็จะนำร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธย ซึ่งขั้นตอนนี้ ส.ส. หรือ ส.ว. อาจเข้าชื่อเสนอความเห็นต่อประธานสภา เพื่อให้ส่งความเห็นไปยังศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า ร่างพระราชบัญญัติดังกล่าวขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ หรือตราขึ้นโดยไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญตาม มาตรา 148 (1)
(4) หากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าทุกอย่างถูกต้องก็เดินหน้า แต่หากศาลเห็นว่าขัดต่อรัฐธรรมนูญ (ซึ่งผมเห็นว่าไม่มีทางเกิดขึ้น) ก็ไม่ทำให้ ครม. มีความผิดเพราะไม่ได้เป็นผู้ลงมติให้เป็นกฎหมาย ส่วน ส.ส. หรือ ส.ว. ก็ไม่มีความผิดเพราะมีเอกสิทธิ์คุ้มครองตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 124 ท้ายสุดหากโครงการไม่ประสบความสำเร็จ ก็เป็นความรับผิดชอบทางการเมืองตามหลักการดำเนินนโยบายสาธารณะ ส่วน ครม. ไม่มีความผิดในทางอาญาหากไม่มีการกระทำที่ทุจริตต่อหน้าที่
จากข้อเท็จจริงทั้งหมดจะเห็นว่าการดำเนินโครงการโดยเสนอเป็นร่างพระราชบัญญัติเป็นกระบวนการที่รอบคอบและปลอดภัยกับทุกฝ่าย ทั้ง ครม. ส.ส. และ ส.ว. เนื่องจากทุกฝ่ายต่างทำหน้าที่ของตนไปตามกฎหมาย จึงไม่อาจทำให้ผู้ใดมีความผิดได้เลย หรือใครที่ไม่เห็นด้วย หรือเห็นต่างจากนี้ก็ช่วยบอกมา
