ตามที่กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม(ทส.) ได้ดำเนินการปรับปรุง พ.ร.บ. อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 และพ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ฉบับแก้ไขล่าสุด ลงวันที่ 27 ธันวาคม 2559 และร่างพ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. …. ฉบับแก้ไขล่าสุด ลงวันที่ 26 ธันวาคม 2559 ซึ่งมูลนิธิสืบนาคะเสถียรได้พิจารณาแล้ว และขอแสดงความไม่เห็นด้วยในส่วนของการแก้ไขปัญหาชุมชนในป่าอนุรักษ์ ตามร่างพ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ….. มาตรา 52 และร่างพ.ร.บ.สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. …. มาตรา 107
ล่าสุดเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ออกแถลงการณ์แสดงความห่วงใยเรื่องดังกล่าว โดยระบุว่า มูลนิธิสืบนาคะเสถียร มีความต้องการแก้ไขปัญหาชุมชนที่อาศัยอยู่ในป่าอนุรักษ์อย่างยั่งยืน ดังนั้น การแก้ไขปัญหาชุมชนที่อยู่ในป่าอนุรักษ์มีสามเรื่องที่ต้องพิจารณาและปฏิบัติ โดยการยึดหลักความ เป็นจริง เป็นธรรม และ เป็นไปได้ ดังนี้ 1. เป็นจริง คือ ชุมชนอยู่มาก่อนการประกาศเป็นพื้นที่ป่าอนุรักษ์จริง กรมอุทยานฯสมควรมีกฎหมายยอมรับว่ามีชุมชนอยู่ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ และต้องบริหารจัดการบนพื้นฐานการรักษาคุณค่าของระบบนิเวศและพอสมควรกับหลักสิทธิมนุษยชนและสิทธิชุมชน 2. เป็นธรรม คือ การให้ความเป็นธรรมทั้งสองฝ่าย ชุมชนอยู่มาก่อนการประกาศเป็นพื้นที่อนุรักษ์ควรมีสิทธิในการอยู่อาศัย แต่ชุมชนที่ได้สิทธิในการอยู่อาศัยในพื้นที่ป่าต้องไม่บุกรุกพื้นที่ป่าเพิ่ม รัฐต้องมีกระบวนการทำงานกับชุมชนอย่างเป็นมิตร ทำข้อตกลงอย่างมีส่วนร่วมให้อยู่กันอย่างสงบสุข ตกลงแนวเขตบนพื้นฐานของข้อมูลที่สมเหตุสมผล โดยต้องไม่ทำลายหรือกระทบระบบนิเวศป่าไปมากกว่าเดิม 3. เป็นไปได้ คือ ทั้งสองข้อที่กล่าวมาข้างต้นจะต้องมีข้อกฎหมายและการบริหารจัดการที่เป็นไปได้
“ดังนั้น การไปจำกัดสิทธิชุมชนที่อยู่อาศัยในพื้นที่ป่าก่อนการประกาศเป็นพื้นที่อนุรักษ์ในการอยู่อาศัยหรือทำกินเป็นการชั่วคราว โดยต้องไม่เกินยี่สิบไร่ต่อครอบครัว และมีกำหนดเวลาคราวละไม่น้อยกว่าห้าปีแต่ไม่เกินยี่สิบปี จะทำให้เกิดผลกระทบในทางลบมากกว่าจะเป็นการแก้ไขปัญหา ทั้งจากฝ่ายชาวบ้าน และเจ้าหน้าที่ของรัฐเอง มูลนิธิสืบนาคะเสถียรเห็นว่าการบริหารจัดการในการแก้ไขปัญหาชุมชนในป่าอนุรักษ์ ตามร่างพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับดังกล่าว อาจนำไปสู่การไม่ยอมรับและไม่สามารถนำมาบังคับใช้ได้จริง และควรต้องเร่งรัดจัดระเบียบให้เกิดความชัดเจนโดยเร็ว” แถลงการณ์ระบุ
