เห็นภาพ! กทม.เปิดต้นทุนกำกัด ‘ขยะ 1 กก.’ ใช้เงิน 2.28 บาท ผลาญงบพุ่ง 7,000 ล้านต่อปี สูงเกินงบสาธารณสุข-ศึกษา พร้อมชวนปชช.ลด-แยกขยะ
เมื่อวันที่ 22 เมษายน ที่ผ่านมา นายพรพรหม วิกิตเศรษฐ์ ที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โพสต์ข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊ก เปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายของกทม.ต่อการกำจัดขยะ 1 กิโลกรัม โดยระบุข้อความว่า
“ ขยะ 1 กิโลที่เราทิ้ง กทม.ต้องจ่ายเท่าไหร่?
หลังสงกรานต์มานี้มีคนทักมาชมเจ้าหน้าที่รักษาความสะอาด (พี่เก็บ พี่กวาด) เป็นจำนวนมาก พูดคล้ายๆกันว่าทางเจ้าหน้าที่สามารถจัดการขยะมหาศาลจากงานได้อย่างรวดเร็ว นับว่าเป็นกำลังใจให้กับผู้ที่นับว่าเป็น unsung hero ของเราอย่างยิ่ง
ทำให้หลายคนมาถามผมว่าที่เราทิ้งขยะมากมายนั้นกทม. ใช้งบเท่าไหร่ และถ้าใกล้ตัวกว่านั้นคือ 1 กิโลกรัม (กก.) ของขยะที่พวกเราทิ้งนั้นกทม.มีต้นทุนเท่าไหร่?
ผมเลยอยากจะมาแชร์ข้อมูลเกี่ยวกับต้นทุนการจัดการขยะของกทม. และหวังว่าพอทุกคนเห็นภาพแล้วเราจะสามารถชวนกันแยกและลดขยะ
ต้นทุนค่าใช้จ่ายของขยะสามารถแบ่งเป็น 2 หมวดหลัก 1) การเก็บขนมูลฝอย และ 2) การกำจัดมูลฝอย
1) [การเก็บขนมูลฝอย] คือพวกค่าใช้จ่ายด้านรถขยะ เช่น ค่าเช่ารถ ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง ค่าอุปกรณ์ต่างๆ และค่าซ่อมบำรุง และด้านบุคลากร เช่น เงินเดือน ค่าล่วงเวลาและสวัสดิการต่างๆ ซึ่งจากข้อมูล 2 ปีย้อนหลัง (65-66) พบว่ามีค่าใช้จ่าย กก. ละ 1.46 บาท
2) [การกำจัดมูลฝอย] คือค่าจ้างกำจัดซึ่งปัจจุบันมีหลายวิธี เช่นโรงหมักปุ๋ย เตาเผาขยะ สถานีขนถ่ายขยะ และค่าใช้จ่ายในการบำบัดน้ำเสียของศูนย์กำจัดมูลฝอย 3 แห่ง ซึ่งพบว่ามีค่าใช้จ่าย กก. ละ 0.82 บาท
เท่ากับว่าขยะ 1 กก. ที่พวกเราทิ้ง กทม. จะมีค่าใช้จ่าย 2.28 บาท
เพื่อให้เห็นภาพใหญ่ระดับกรุงเทพฯ ปัจจุบันขยะกทม.อยู่ที่ 8,900 ตันต่อวัน (เท่ากับ 8,900,000 กก.) ซึ่งถ้าคูณกับ 2.28 บาท เท่ากับค่าใช้จ่าย 20.29 ล้านบาทต่อวัน หรือมากกว่า 7,000 ล้านบาทต่อปี สูงกว่างบการศึกษาหรือสาธารณสุขอีก
ลองมาดูภาพเล็กบ้าง แล้วแต่ละบ้านผลิตขยะเท่าไหร่? เวลาเราเก็บค่าธรรมเนียมขยะ (เดี๋ยวพูดเรื่องนี้ต่อ) เราจะจัดหมวดผู้ผลิตขยะตามปริมาณ เช่น กลุ่มที่ 1 คือครัวเรือนทั่วไป ซึ่งผลิตขยะไม่เกิน 20 ลิตรต่อวัน หรือแปลเป็น 4 กก.ต่อวัน ซึ่งเอาเป็นว่าถ้าเราไม่อยู่อาคารพักรวมอย่างพวกคอนโด เราก็จะถูกจัดเป็นกลุ่มที่ 1 นี้
สรุปคือถ้าต้นทุน 2.28 บาทต่อกก. และแต่ละบ้านผลิตวันละ 4 กก. กทม. ก็จะต้องจ่าย 9.12 บาทต่อบ้านทุกวัน หรือ 274 บาทต่อบ้านทุกเดือน
พอเราทราบว่ารายจ่ายต่อครัวเรือนของกทม. คือ 274 บาทต่อเดือนแล้ว คำถามถัดไปคือแล้วรายรับของกทม. หละ กทม.ก็เก็บค่าธรรมเนียมไม่ใช่หรอ?
สำหรับกลุ่ม 1 นี้ ปัจจุบันกทม.เก็บครัวเรือนละเพียง 20 บาท ซึ่งอัตรานี้อยู่เท่าเดิมตั้งแต่ปี 2546 และก็ต่ำกว่าจังหวัดอื่นๆซึ่งส่วนใหญ่เก็บ 40 บาทกัน
แปลว่าต่อขยะ 1 กก. ที่ต้นทุน 274 บาทนั้น ประชาชนจ่าย 20 บาทหรือ 7% ส่วนกทม. รับผิดชอบ 254 บาท หรือ 93%
ถ้าจะเพิมค่าธรรมเนียมเป็น 60 บาท สัดส่วนที่กทม. รับผิดชอบจะลดลงจาก 93% เป็น 78% ก็ยังเยอะมากอยู่ดี
โพสต์อาจจะตัวเลขเยอะ แต่ผมอยากจะแชร์ให้เป็นข้อมูลและชวนพวกเราคิดว่าที่เราทิ้งขยะกันเยอะๆทุกวัน เพราะหนึ่งในเหตุผลคือเราแทบไม่ได้มีส่วนได้ส่วนเสียเรื่องนี้เลยหรือไม่ ค่าขยะน้อยมากแต่ภาระกลับตกอยู่ที่ท้องถิ่น อยู่ที่พี่กวาด พี่เก็บ แน่นอนว่าท้องถิ่นมีหน้าที่ต้องรับผิดชอบเรื่องนี้เป็นหลักอยู่แล้ว แต่ถ้าประชาชนมีส่วนได้ส่วนเสียมากขึ้น จะสามารถช่วยลดขยะและลดค่าใช้จ่ายให้กับท้องถิ่นได้มากขนาดไหน และ 7,000 กว่าล้านที่ต้องจ่ายค่าขยะนี้ แบ่งมาลงโรงเรียนหรือศูนย์สาธารณสุขจะดีกว่าหรือไม่”
ทั้งนี้ เพจกรุงเทพมหานคร ได้แชร์โพสต์ข้อความดังกล่าว พร้อมระบุข้อความเชิญชวนให้ประชาชน หาคำตอบค่าใช้จ่ายในการกำจัดขยะของกทม. และติดแฮกแท็กข้อความว่า “#เปิดโลกขยะ” ซึ่งสอดคล้องกับนโยบายและแผนการจัดการมูลฝอยในอนาคต ของกรุงเทพมหานคร ตามแผนพัฒนากรุงเทพมหานคร ระยะ 20 ปี พ.ศ. 2556 – 2575 ในส่วนยุทธศาสตร์ “มหานครปลอดภัย-ปลอดมลพิษ” เป็นต้น
