วันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2560 เมื่อเวลา 13.00 น. ณ บริเวณลานจอดรถหน้าอาคารสิริคุณากร สำนักงานอธิการบดี ม.ขอนแก่น รศ.ดร.กิตติชัย ไตรรัตนศิริชัยอธิการบดี ม.ขอนแก่น พร้อมด้วย นายธีระศักดิ์ ฑีฆายุพันธุ์ นายกเทศมนตรีนครขอนแก่น ร่วมกันเป็นประธานเปิดโครงการผลิตน้ำมันไบโอดีเซลจากน้ำมันทอดซ้ำ และยังได้มีการจัดนิทรรศการอันตรายจากการใช้น้ำมันทอดซ้ำ พร้อมสาธิตชุดทดสอบสารโพลาร์ในน้ำมันทอดซ้ำ และนิทรรศการพลังงานทดแทน พร้อมกับทดลองใช้น้ำมันไบโอดีเซลรถยนต์ ซึ่งมี ผศ.พนมชัย วีระยุทธศิลป์ รองอธิการบดีฝ่ายโครงสร้างพื้นฐาน ม.ขอนแก่น คณะผู้บริหาร คณาจารย์ นักวิจัย บุคลากร ผู้นำชุมชนในเขตเทศบาลนครขอนแก่น และผู้ประกอบการ เข้าร่วมงานเป็นจำนวนมาก
การร่วมมือครั้งนี้ สืบเนื่องจากมหาวิทยาลัยขอนแก่น กับ เทศบาลนครขอนแก่น ได้มีการลงนามร่วมมือกันตั้งแต่วันที่ 9 มิ.ย. 2558 ระยะเวลาในการดำเนินการโครงการ 4 ปี เพื่อรณรงค์ให้ประชาชนลดและเลิกการใช้น้ำมันทอดซ้ำมาปรุงอาหารเพื่อสุขภาวะที่ดีของประชาชน และ ยังเป็นต้นแบบการอนุรักษ์พลังงาน โดยจากการศึกษาของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา สำรวจตัวอย่างน้ำมันทอดจากร้านแผงลอยและรถเข็น ได้แก่ น้ำมันทอดปาท่องโก๋ น้ำมันทอดเต้าหู้ น้ำมันทอดไก่ น้ำมันทอดลูกชิ้น/ทอดมัน และน้ำมันทอดกล้วย/มัน/เผือก จำนวน 187 ตัวอย่าง น้ำมันทอดอาหารจากร้านอาหารจานด่วน จำนวน 64 ตัวอย่าง และน้ำมันทอดบะหมี่จากโรงงานอุตสาหกรรมบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป จำนวน 3 ตัวอย่าง พบน้ำมันที่ทอดซ้ำเสื่อมคุณภาพและอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพถึงร้อยละ 13
รศ.ดร.กิตติชัย กล่าวว่า น้ำมันเปรียบเสมือนตัวนำความร้อน ซึ่งหากได้รับความร้อนอุณหภูมิสูง ใช้งานเป็นเวลานาน ความชื้น แสงแดด ความไม่บริสุทธิ์ของน้ำมันและออกซิเจน จะก่อให้เกิดปฏิกิริยาเคมี (Hydrolysis, Oxidation, Polymerization) ของไขมัน ส่งผลให้ไขมันนั้นมีสีดำขึ้น, กลิ่นเหม็นหืน, จุดเกิดควันต่ำลง, มีฟองและเหนียวหนืดขึ้น หากน้ำมันนั้นมีกรดไขมันไม่อิ่มตัวสูงมากเท่าใด การเสื่อมสภาพของน้ำมันจะเร็วขึ้นเท่านั้น
ด้าน ผศ.พนมชัย กล่าวว่า น้ำมันที่ผ่านการทอดอาหารซ้ำนานเกินไปจะมีคุณค่าทางโภชนการลดลง ในหนูทดลอง พบว่าทำให้เกิดการเจริญเติบโตลดลง ตับและไตมีขนาดใหญ่ มีการสะสมไขมันในตับ การหลั่งน้ำย่อยทำลายสารพิษในกระเพาะอาหารเพิ่มขึ้น นอกจากนั้นไขมันที่ถูกออกซิไดซ์ปริมาณสูงอาจทำให้ไลโปโปรตีนชนิดแอลดีแอลมีโอกาสเกิดอนุมูลอิสระมากขึ้น จึงมีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ ส่วนไอระเหยจากน้ำมันทอดอาหาร หากสูดดมเป็นระยะเวลานานอาจมีอันตรายต่อสุขภาพ เนื่องจากพบความสัมพันธ์ระหว่างการเกิดโรคมะเร็งที่ปอดกับสารสูดไอระเหยจากการผัดหรือทอดอาหารของผู้หญิงจีนและไต้หวันที่ไม่สูบบุหรี่ และพบว่ามีสารก่อกลายพันธุ์ในไอระเหยของน้ำมันทอดอาหาร ทั้งเป็นสารที่ก่อให้เกิดเนื้องอกในตับและปอด และก่อมะเร็งเม็ดเลือดขาวในหนูทดลอง
“เมื่อผลจากงานวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่นที่ต้องการแก้ไขปัญหาทางด้านพลังงาน ต่อยอดก่อให้เกิดเป็นนวัตกรรมด้านกระบวนการผลิตน้ำมันไบโอดีเซลซึ่งมีการปรับปรุงประสิทธิภาพก่อนทำปฏิกิริยาและพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่อง จนกลายเป็นน้ำมันไบโอดีเซลที่มีคุณภาพ และของเสียที่เกิดจากกระบวนการผลิตยังนำไปต่อยอดเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด เป็นการนำองค์ความรู้สู่ชุมชนก่อให้เกิดนวัตกรรมที่เอื้อต่อสิ่งแวดล้อม สิ่งสำคัญคือการมีส่วนร่วมของประชาชนที่ต้องเห็นคุณค่าของการใช้พลังงานทดแทน และเล็งเห็นถึงประโยชน์ของการมีสุขภาพและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น” ผศ.พนมชัย กล่าว
ขณะที่นายธีระศักดิ์ กล่าวถึงความร่วมมือโดยการรับซื้อน้ำมันที่ใช้แล้วว่า การดำเนินงานที่ผ่านมาของเทศบาลนครขอนแก่น ได้มีบทบาทในการรับซื้อน้ำมันใช้แล้วจากประชาชนในเขตเทศบาลเพื่อนำมาให้มหาวิทยาลัยทำการวิจัย โดยตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2558 ปริมาณการรับซื้อน้ำมันที่ใช้แล้วกว่าหมื่นลิตร ส่งผลิตไบโอดีเซลและได้ทดลองใช้กับรถของเทศบาล พบว่าน้ำมันดังกล่าวไม่ก่อให้เกิดผลเสียแก่เครื่องยนต์ และยังคงประสิทธิภาพของเครื่องยนต์อีกด้วย
