มนุษย์นี่แหละตัวดี! ‘มูลนิธิสืบนาคะเสถียร’ ลั่น พฤติกรรมคนบิดเบี้ยว ทำหมัน-ให้อาหารสัตว์ ไม่ใช่คำตอบ – กรมปศุสัตว์ จ่อ ออกกฎหมายควบคุมหมาพันธุ์ดุ ‘พิตบูล-แบนด็อก’
เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม ที่โรงแรมแคนทารี อมตะ บางปะกง จังหวัดชลบุรี สมาคมป้องกันการทารุณสัตว์แห่งประเทศไทย (TSPCA) และองค์กรเครือข่าย จัดงานสัมมนาเครือข่ายผู้รักสัตว์ ครั้งที่ 12 เรื่อง 9 ปี พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ.2557 กับการบูรณาการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งของคนและสัตว์ ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน ระหว่างวันที่ 12-13 กรกฎาคม 2567
นายนันทศักดิ์ มุสิกศิลป์ ผู้แทนกรมปศุสัตว์ กล่าวว่า สำหรับประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง การ
จัดสวัสดิภาพสุนัขในสถานที่เพาะพันธุ์สุนัข พ.ศ.2563, การจัดสวัสดิภาพแมวในที่เพาะพันธุ์แมว การจัดสวัสดิภาพสัตว์ในสถานที่จำหน่ายสัตว์เลี้ยง และการจัดสวัสดิภาพช้างในปางช้างที่ออกมา 3-4 ฉบับ เพื่อมุ่งเน้นไปในฟาร์มหมาฟาร์มแมว Pet shop รวมถึง ปางช้าง โดยเฉพาะ อีกทั้งยังมีประกาศจากกระทรวงเกษตรฯตามออกมาอีกหลายฉบับ ล่าสุดที่เพิ่งผ่านมาคือ การจัดสวัสดิภาพสัตว์ในสถานสงเคราะห์สัตว์ ซึ่งกำลังผ่านแล้วและกำลังรอทำประชาพิจารณ์ เพราะตอนนี้ กฎหมายทุกฉบับต่อไปต้องมีการทำประชาพิจารณ์ก่อนที่จะออกมาใช้
นายนันทศักดิ์กล่าวต่อว่า ในมาตรที่ 5 ของพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมสัตว์และจัดสวัสดิภาพสัตว์ กำหนดให้มี “คณะกรรมการป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์” ประกอบด้วย ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นประธานกรรมการ เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน อธิบดีกรมการศาสนา อธิบดีกรมประชาสัมพันธ์ อธิบดีกรมประมง อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น อธิบดีกรมองค์การระหว่างประเทศ อธิบดีกรมอนามัย อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ผู้ว่าการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ผู้อำนวยการองค์การสวนสัตว์ เป็นกรรมการโดยตำแหน่ง ซึ่งจะมีการประชุมเพื่อออกกฎหมาย
รวมถึงจะมีผู้แทนจากภาคประชาชนเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งไม่เกิน 7 คน ได้แก่ คณะสัตวแพทยศาสตร์ ผู้แทนสมาคม หรือมูลนิธิที่ดำเนินงานหรือกิจกรรมเกี่ยวกับการจัดสวัสดิภาพสัตว์ ผู้แทนองค์กรจัดสวัสดิภาพสัตว์ ซึ่งที่ผ่านมาจะมีวาระครั้งละ 4 ปี
“ตอนนี้กรมปศุสัตว์ก็มีหลายคณะที่กำลังจะออกกฎหมายต่อไป เช่น ตอนนี้มีคณะจัดการแก้ไขเพิ่มเติมเกี่ยวกับสัตว์ทางธรรมชาติ อาจะต้องมีการเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นลิง ช้าง รวมถึงมีคณะและกฎหมายลูกอื่นๆ ตามมา”
นอกจากนี้ พ.ร.บ.ป้องกันการทารุณกรรมสัตว์และจัดสวัสดิภาพสัตว์ มาตราที่ 20 ว่าด้วยห้ามมิให้ผู้ใดกระทำการอันเป็นทารุณกรรมสัตว์โดยไม่มีเหตุอันสมควร อย่างที่เรารู้กันอยู่แล้ว หากใครฆ่าหมาฆ่าแมว ทำร้ายสัตว์ต่างๆ ถือว่าผิดมาตราที่ 20 ถือว่าเป็นคดีอาญา ลงโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี ปรับไม่เกิน 40,000 บาท หากใครพบเห็นการทารุณกรรมสัตว์ สามารถแจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจได้เลย และทางเจ้าหน้าที่จะสืบหาพยานต่างๆ และส่งให้ทางอัยการ เพื่อส่งให้ศาลพิจารณาต่อไป” นายนันทศักดิ์กล่าว และว่า
ส่วนมาตราที่ 22 เจ้าของสัตว์ต้องดำเนินการจัดสวัสดิภาพสัตว์ให้แก่สัตว์ของตนให้เหมาะสม ถ้าใครเลี้ยงสัตว์ก็ต้องดูแลให้เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นอาบน้ำ ให้อาหาร มีสถานที่ที่เหมาะสมและให้คำนึงถึงประเภท ชนิด ลักษณะ สภาพ และอายุของสัตว์ หากผู้ใดไม่ทำตาม จะถูกปรับไม่เกิน 40,000 บาท ซึ่งปรับกับเจ้าหน้าที่กรมปศุสัตว์ได้เลย เพราะเป็นเจ้าหน้าที่ตามกฎหมาย ถ้าทำผิดครั้งแรกจะปรับที่ 10,000 บาท ถ้ามีความผิดครั้งต่อไปจะอยู่ที่ 20,000 บาท และจะเพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆ ตามจำนวนครั้งสูงสุดที่ 40,000 บาท
“แต่หลังจากปีที่แล้ว มีการปรับเป็นวินัยเพิ่มมา ทำให้การปรับน้อยลง และอาจจะให้มีการทำบำเพ็ญประโยชน์แทน ซึ่งเป็นทั้งข้อดีและข้อเสีย ข้อดีคือ สำหรับผู้ที่ไม่มีเงินชำระค่าปรับ สามารถบำเพ็ญประโยชน์ได้ และข้อเสียคือ อาจทำให้กฎหมายดูซอฟต์ลง อาจจะต้องคุยกันไปเป็นกรณีไป” นายนันทศักดิ์กล่าว
นายนันทศักดิ์กล่าวอีกว่า สำหรับการจัดสวัสดิภาพสัตว์ ก็มีประกาศออกมาจากกระทรวงเกษตรฯ คือ เจ้าของสัตว์ต้องดำเนินการจัดสวัสดิภาพสัตว์ ดังต่อไปนี้
1.จัดให้สัตว์ได้รับน้ำและอาหารในปริมาณและคุณภาพที่เหมาะสม
2.จัดสภาพแวดล้อมให้เหมาะสมกับการดำเนินชีวิต
3.จัดให้สัตว์มีอนามัยที่ดีและการควบคุมโรคอย่างเหมาะสม
4.จัดไม่ให้สัตว์มีความเครียด
5.จัดให้สัตว์มีการแสดงออกทางพฤติกรรมธรรมชาติ
“ล่าสุด กรมปศุสัตว์กำลังดำเนินการกฎหมายควบคุมสุนัขพันธุ์ดุ เช่น พันธุ์พิตบูล และแบนด๊อก และกฎหมายเพิ่มเติมเกี่ยวกับสัตว์ทางธรรมชาติ นอกจากนี้ ยังมีแอพพลิเคชั่นสำหรับข่าวสารและการร้องเรียนของกรมปศุสัตว์ ผ่านแอพพ์ ‘DLC 4.0’ ซึ่งสามารถส่งเรื่องได้โดยตรง โดยจะมีแอดมินคอยดูแล ส่งต่อให้สัตวแพทย์ตรวจสอบและรายงาน” นายนันทศักดิ์กล่าวทิ้งท้าย
ขณะที่ ดร.สาธิต ปรัชญาอริยะกุล เลขาธิการและผู้อำนวยการ TSPCA กล่าวว่า ตอนนี้ยังมีแมวอีก 100 ตัว ที่จะต้องหาบ้าน และยังมีแมวอีกจำนวนมากที่ต้องทำหมัน และบางบ้านขาดอาหาร บางบ้านมีสุนัขเกือบ 100 ตัว อดมื้อกินมื้อ เราไปเป็นสภาพแล้วเราจะทำอย่างไร เรื่องการสร้างสมดุลตรงนี้
ดร.สาธิตกล่าวต่อว่า กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งเกี่ยวกับกฎหมายฉบับนี้ แต่กลับไม่ใช้ประโยชน์อะไรเลยกับกรรมการชุดนี้ นอกจากการเสนอกฎหมาย ซึ่งมีการให้อำนาจไว้ แต่จะมีส่วนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น การเสนอนโยบายจัดทำแผนมาตรการเสนอความเห็นต่อรัฐมนตรี ที่จะออกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์ตรวจสอบ และพิจารณาวินิจฉัย อุทธรณ์ต่างๆ ซึ่งมีอำนาจอยู่ 6 อย่าง ตามมาตรา 8
“เท่าที่มีปรากฏมา 2 คณะ 8 ปี มีกำหนดว่า 1 ปี จะต้องมีการประชุม 2 ครั้ง แต่บางคณะ 4 ปีแล้วเพิ่งประชุม 2 ครั้ง ซึ่งไม่เกิดผลอะไรเลย มีแต่ชื่อ แต่ไม่ได้ทำอะไรเลย จริงๆ แล้วเราต้องใช้ประโยชน์จากตรงนี้เริ่มต้นการแก้ไขปัญหาเรื่องการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพของสัตว์ ต้องเริ่มจากคณะกรรมการก่อน หากเรามีกรรมการแต่เราไม่ใช้ ก็ไม่เกิดประโยชน์อะไร พอมีความเห็นก็เป็นคนละทิศละทาง จึงไม่มีการชี้นำสังคมในทิศที่ถูกต้องและเหมาะสมอย่างแท้จริง สุดท้ายแล้วสังคมจะพึ่งใคร” ดร.สาธิตกล่าว
ดร.สาธิตกล่าวว่า ถ้ามีโอกาส ตนก็อยากไปพูดกับทุกๆ วงพูดคุย ว่าเราต้องใช้ประโยชน์จากกฎหมาย ซึ่งกฎหมายซึ่งมีอำนาจหน้าที่อยู่แล้ว ที่ว่าต้องทำอะไรบ้าง ถ้าเราทำตามนี้ได้แม้แต่เพียงเสี้ยวหนึ่ง ก็จะเกิดประโยชน์มากกว่านี้
ทั้งนี้ ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ภายในงานยังเปิดโอกาสให้ผู้แทนองค์กรภาคีเครือข่าย ได้เสนอความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องการทารุณกรรมและการจัดการสวัสดิภาพสัตว์ในพื้นที่ตนเอง รวมถึงแนะนำวิธีแก้ไข
ในตอนหนึ่ง นายสุรพล ดวงแข กรรมการมูลนิธิสืบนาคะเสถียร กล่าวว่า ที่ผ่านมาเรายังไม่เห็นแผนการหรือหลักการที่ชัดเจน เรื่องช้างนี่หลายปีมาแล้ว ประเด็นที่อยากสรุปให้ฟัง คืออยากจะนำเสนอทฤษฎีเกี่ยวกับพฤติกรรมของสัตว์ป่า และหลักการของธรรมชาติ เพื่อเป็นแนวไว้และที่เหลือ จากการคุยกับ ลิงบางขุนเทียน
“อย่าไปหาผู้เชี่ยวชาญที่ไหนมา ผู้ที่ดูแลลิงที่บางขุนเทียนเป็นผู้ที่รู้ดีที่สุด เพราะเขาอยู่กับลิงทุกวัน ประเด็นนี้เป็นประเด็นที่อยากเสนอคร่าวๆ มนุษย์คิดว่าเราเป็นศูนย์กลางของสรรพสิ่งบนโลก แม้แต่โลกใบนี้ ยังเรียกว่าโลกมนุษย์เลย ในขณะที่มีสิ่งมีชีวิตอีกมากมาย” นายสุรพลกล่าว
นายสุรพลกล่าวอีกว่า สิ่งสำคัญคือ การให้อาหารเป็นปัญหาของมนุษย์ มนุษย์เข้าใจว่าลิงหิวโหย ช้างอดอยาก เลยเอาอาหารไปให้ โดยที่ควบคุมไม่ได้ ยิ่งให้ก็ยิ่งเพิ่มจำนวน
“การทำหมันไม่ใช่คำตอบ คุณทำหมันไปแล้วส่วนที่เหลือก็เพิ่มจำนวนอีกแน่นอน การเรียนรู้ปรับตัว สัตว์เรียนรู้และปรับตัวเข้ากับมนุษย์ สัตว์มีข้อจำกัดคือ สัตว์ปรับตัวตามสัญชาตญาณ ซึ่งมันมากับการถ่ายทอดทางพันธุกรรม แต่มนุษย์ปรับตัวตามที่เราเรียนรู้มา สิ่งที่ขับเคลื่อนคือ สัญชาตญาณและวัฒนธรรม มีในสัตว์ด้วย โดยเฉพาะสัตว์ที่มีสังคมและมีสมอง เช่น ช้าง ลิงนอกจากนี้ สัตว์ทุกชนิดมีการสื่อสาร มากน้อยแล้วแต่ความซับซ้อน มนุษย์มีการสื่อสารมากที่สุด เรามีการเรียนรู้ข้ามรุ่น คือจากรุ่นสู่รุ่น ส่วนในสัตว์ ช้างและลิงก็มีการเรียนรู้ข้ามรุ่น และลิงมีการล้อเลียนวัฒนธรรมของมนุษย์ด้วย”
“ทุกวันนี้เราให้ลิงกินนม ช็อกโกแลต มันก็เหมือนคน พอกินมันก็ชอบ มันก็ติด เพราะมันรสหวาน แต่ความจริงกินใบไม้เป็นหลัก ทำอย่างไรให้ลิงส่วนหนึ่งไปหากินในธรรมชาติได้ ลิงก็จะเรียนรู้ไปหากินเอง ปัญหาก็จะไม่เป็นภาระของมนุษย์” นายสุรพลชี้
นายสุรพลกล่าวต่อว่า ในส่วนเรื่องตัวเงินตัวทอง (เหี้ย) การเรียนรู้เรื่องตัวเงินตัวทองของมนุษย์คนเมือง น้อยมาก
“เหี้ยชอบอยู่ใกล้แหล่งน้ำ แหล่งอาหารถ้ามีบ่อเลี้ยงกุ้งปลา ไก่ ก็เสร็จเหี้ย เพราะมันง่าย พอเหี้ยมาถึงแล้วก็เข้าโจมตีได้เลย สัตว์ในธรรมชาติรู้จักการระวังภัย รู้จักหลบ รู้จักต่อสู้ เหี้ยเป็นสัตว์ที่ล่าเหยื่อ มันก็จะมาในฟาร์มแน่นอน การเลี้ยงในฟาร์มต้องมีการจัดการฟาร์ม ให้มีการยากลำบาก อุปสรรค จะทำอย่างไร ต้องหาอีกที”
“ที่สำคัญคือ ถ้ามีแหล่งอาหารอยู่มาก ทุกอย่างจะมาหา ปัญหานี้จึงไม่ใช่ปัญหาของสัตว์ แต่เป็นปัญหาของมนุษย์ เมื่อสัตว์ได้กินอาหารมาก ก็เพิ่มจำนวน ต่อไปก็จะมีปัญหาเรื่องนาก คอยดูเถอะ เพราะตอนนี้นากกลับมาแล้ว เราต้องมาคุยในหลักการทฤษฎีของพืชสัตว์มนุษย์ เป็นอย่างไร” นายสุรพลกล่าว
นายสุรพลกล่าวทิ้งท้ายว่า สรุปได้ว่าพฤติกรรมของมนุษย์บิดเบี้ยวมากที่สุด เราเอาตัวเองเป็นที่ตั้ง เราคิดเองไปหมด พอลิงมีปัญหา เราจะทำหมัน ทำลิงหมันที่เหลือลิงก็เพิ่มอยู่ดี การทำหมันลิงเป็นคำตอบมั้ย แล้ว population เป็นอย่างไร พันธุกรรมที่สืบทอดเป็นอย่างไร ลิงที่อยู่เราจะดูเล่นเฉยๆ หรือ? เราจะไม่ให้มันมีบทบาทตามธรรมชาติหรือ?
ด้าน ดร.สาธิตกล่าวสรุปว่า การบูรณาการแก้ไขปัญหาความขัดแย้งของคนและสัตว์ ด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมอย่างยั่งยืน จะทำได้โดย 1.ร่วมคิด 2.ร่วมทำ จากเครือข่ายทั้ง 50 องค์กรของเรา 3.ร่วมติดตาม 4.ร่วมแก้ไขปัญหา และ 5.ร่วมชื่นชมยินดี และขอขอบคุณทุกท่านด้วยความซาบซึ้งใจที่การดำเนินงานทั้ง 2 วันที่ผ่านมา เป็นไปอย่างเรียบร้อยดี
